Elçin XALİDBƏYLİ: “Ölkənin gələcəyinin xilası, İqtidar müxalifəti dirçəltməlidir”

img1963935

17 Dekabr 2015 17:55

Xəbər 581 dəfə oxunub

Siyasi sistemimiz zədələnib: xilas yolu sürətli islahatlar ola bilər; dövlət ölkənin siyasi sistemində neft həlqəsini böyük sürətlə əvəzləyəcək klastrları tapmalıdır

Azərbaycan yeni siyasi-iqtisadi mərhələyə qədəm qoyub. Və bu mərhələnin dövlətimiz üçün kifayət qədər ciddi problemlər yaşadacağı artıq indidən açıq-aşkar nəzərə çarpır.

Təbii ki, bu səbəbdən də, ölkənin siyasi elitasının təxirəsalınmaz addımların atılması barədə düşünməsi vacibdir. Hətta belə addımların atılmasında gecikmələrə yol verildiyi də inkaredilməz reallıqdır.

Ən əsası isə, ölkənin gələcəyinin xilas edilməsinə yönəlik addımlar ideoloji maraqları deyil, mövcud reallıqları özündə əks etdirməlidir. Əks halda, ölkənin böyük sürətlə istiqamət aldığı böhran ciddi siyasi və iqtisadi kataklizmlərə yol aça bilər.

Təbii ki, bunun üçün ilk növbədə “yaltaqlıq fəlsəfəsi”nə dayanan zehniyyətdən imtina edilməlidir. Məsələn, bir neçə gün əvvəl ölkə telekanallarından birində Azərbaycan-Çin münasibətləri müzakirə edilirdi. “Politoloqlar”dan biri qəribə şərh verdi: “İqtisadiyyatı yüksəlişdə olan Azərbaycan Çin üçün önəmli dövlətdir. Çünki Çin iqtisadiyyatı öz məhsullarını Azərbaycanın köməyi ilə Avropaya və bütün dünyaya çıxara bilər”.

Təsəvvür edirsinizmi, dünyanın ikinci ən böyük iqtisadiyyatına sahib bir superdövlət Avropaya Azərbaycanın yardımı ilə çıxacaq. Halbuki dünyanın istənilən ölkəsində “nəyəsə daş atanda çinliyə dəyir”, ucuz və keyfiyyətsiz Çin malları bütün planeti ağzına alıb.

Əlbəttə ki, belə qeyri-real düşüncə tərziylə uğur qazanmaq mümkün deyil. Halbuki indiki mərhələdə Azərbaycanın kifayət qədər ağır problemlərinin olduğunu etiraf etmək üçün sadəcə, sağlam düşüncə yetərlidir.

Məsələ ondadır ki, Azərbaycanın siyasi sistemi artıq ciddi şəkildə zədələnib, müasir tələblərə uyğun gəlmir. Belə ki, Azərbaycanın siyasi sistemini ümumiləşdirsək, onu hakimiyyət, müxalifət və neftdən ibarət üç həlqə kimi təsəvvür etmək olar. Bu həlqələrin hər birisi özündə yüzlərlə önəmli faktorları birləşdirir ki, bunların da hər birisinin üzərində dayanmaq niyyətində deyilik.

Önəmli olan odur ki, siyasi sistemin həmin üç həlqəsindən ikisi – müxalifət və neft 2005-cü ildən başlayaraq, öz əhəmiyyətini itirməkdədir. Belə ki, həmin ildən sonra müxalifət formal yaşam rejiminə keçib, illər keçdikcə sistemin neft həlqəsi də eyni istiqamətə doğru irəliləyir. Və bu, olduqca təhlükəli tendensiyadır.

Məsələ ondadır ki, ölkənin siyasi sisteminin müxalifət və neft həlqələrinin itirilməsi birbaşa dövlətə qarşı təhlükədir. Normal müxalifətin mövcudluğu istənilən dövlət üçün “siyasi-ideoloji təhlükəsizlik qalxanı” rolunu oynayır. Çünki cəmiyyətdə hər hansı səbəbdən yaranan narazılıq məhz leqal fəaliyyət göstərən müxalifət düşərgəsi sayəsində sivil mübarizə məkanına istiqamətləndirilə bilər.

Müxalifət olmadıqda və ya öz funksiyalarını yerinə yetirə bilmədikdəsə, cəmiyyətin “narazılıq torbası” qeyri-leqal radikal qruplaşmaların nəzarətinə keçir. Və bu radikallar əksər hallarda xarici ölkələrdən idarə edilirlər. Ona görə də, müxalifəti olmayan ölkələr siyasi kataklizmlərə daha həssas olurlar. Buna misal kimi, Yaxın Şərq ölkələrində cərəyan edən prosesləri göstərmək olar.

Bu baxımdan, dövlətin müxalifət düşərgəsinin yenidən dirçəldilməsinə yönəlik addımlar atması olduqca vacibdir. Ancaq bu dürçəldilmə hazırda olduğu kimi “əl müxalifəti” saxlamaq ənənəsiylə gözlənilən effekti verə bilməz. Formal üzvlər hesabına yaradılan “əl müxalifəti”nin cəmiyyət üçün cəlbedici olmadığı artıq reallıqdır. Yəni bu ənənənin zamanı artıq keçib. Və dövlət ölkənin gələcəyi naminə siyasi sistemin müxalifət həlqəsinin mümkün qədər qısa müddət ərzində bərpasına çalışsa, daha yaxşı olar.

Siyasi sistemin neft həlqəsi də əhəmiyyətini itirir. Və bu, həm istehsalın azalması, həm də qiymətin düşməsiylə baş verir. Yaxın illərdə Azərbaycan neft gəlirlərindən ümumiyyətlə, məhrum ola bilər ki, bunun da doğura biləcəyi nəticələri təsəvvür etmək çətin deyil. Halbuki neft ucuzlaşanda “iqtisadçı”lardan biri demişdi ki, “Neftin hətta 15 dollara qədər ucuzlaşması da Azərbaycan üçün təhlükəli deyil. Çünki neftin maya dəyəri bu rəqəmə yaxındır və Azərbaycan neftin istehsalına çəkdiyi xərclərdə heç bir zərərə uğramayacaq”.

Və belə “iqtisadçı”lar hələ də anlaya bilməyiblər ki, Azərbaycanın problemi neftin istehsalına çəkilən xərclərlə bağlı deyil. Əsas problem dövlət büdcəsində neft pullarının həcmiylə və “qara qızıl”ın ölkə iqtisadiyyatındakı fantastik payı ilə bağlıdır. Neft istehsalı azalanda və bu məhsul ucuzlaşanda ölkənin büdcəsi “yırtılır”, iqtisadiyyatın acizliyi ortaya çıxır.

Ona görə də, dövlətin ölkənin siyasi sistemində neft həlqəsini böyük sürətlə əvəzləyəcək klastrları tapmağa və qısa zamanda inkişaf etdirməyə çalışması lazımdır. Belə klastrlardan ikisi – kənd təsərrüfatı və turizm sahələri Azərbaycan üçün daha əlçatandır. Və xüsusi diqqət ayrılacağı təqdirdə, qısa zamanda uğurlu nəticələr verə bilər. Ancaq bunlara paralel olaraq, yeni klastrların tapılması və maliyyələşdirilməsi də vacibdir. Yəni Azərbaycan “balıq almaq” ənənəsindən, “tilov düzəldib, balıq tutmaq” vərdişlərinə doğru meyl etməyə başlasa, daha doğru olar.

Beləliklə, irəlidə ölkəni keçilməsi o qədər də asan olmayacaq bir mərhələ gözləyir. İndiyə qədər Azərbaycan Əsrin Müqaviləsi hesabına sabit və rahat şəkildə yaşaya bilirdi. Bundan sonrasa, ölkənin ayaqda tutulması üçün sürətli siyasi-iqtisadi, sosial və hüquqi islahatlara ehtiyac olacaq. Ən əsasısa, bu prosesdə xalqın və cəmiyyətin də ölkənin siyasi sisteminin içərisinə çəkilməsi artıq zərurətə çevrilib.

 

80 min nə puldur ki… – “Rabitə işi”

vidadi-zeynalov

Bu gün Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində mənimsəmədə və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməkdə təqsirləndirilən Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin (RYTN) sabiq Aparat rəhbəri Vidadi Zeynalov, "Aztelekom" MMC-nin sabiq baş direktoru Məhəmməd Məmmədov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin sabiq rəhbəri Beytulla Hüseynov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin baş mühasibi Anar Mustafayev, “AzİnTelekom” MMC-nin sabiq baş direktoru Cəlil Cəfərov, “Azərpoçt” MMC-nin sabiq baş direktoru Qəmbər Bəybalayev, “Optik Rabitə, Tikinti və Quraşdırma” MMC-nin baş mühasibi Səhrab Hümbətov, həmçinin Emin Məmmədov, “Bakı Rabitə Təmir Tikinti” və “Təmir Təchizat Servis” MMC-lərinin direktoru Bayram Vəliyev, "Optik Qurğular" İdarəsinin rəisi Namazəli Məmmədov və “Aztelekom” MMC-nin baş mühasibi Oktay Rüstəmovun cinayət işi üzrə məhkəmənin növbəti iclası keçirilib. Faktinfo.az-ın məlumatına görə, hakim Əfqan Hacıyevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə şahid qismində Faiq Hümbətov ifadə verib. O bildirib ki, "Aztelekom" MMC-nin Şamaxı qovşağında rəis işləyib. O, istintaqa verdiyi ifadəsini təsdiqləyib: "Görülməli işlər üçün 80 min manat alınıb. Həmin pullar da işlərə sərf olunub. Bu məbləğ nə puldur ki, mənə də qalsın?! Bizə qalan yeyib-içmək olub". Daha sonra onun istintaqa verdiyi ifadəsi elan olunub. F.Hümbətov istintaqa verdiyi ifadəsində bildirib ki, nazir Əli Abbasov rayona gələndə işlər görülüb: "Nazirin göstərişi ilə işlərin görülməsi üçün vəsait ayrılıb. Həmin vəsait işlər görüləndən sonra 3 min manat qalıb. Həmin pulu da xərcləmişəm". Şahid ifadəsini təsdiqləyib. Ədalət Hüseynov isə bildirib ki, Qazax filialınln müdiri vəzifəsində çalışıb. Proses yanvarın 25-də davam etdiriləcək. Qeyd edək ki, 2015-ci ilin noyabr ayının 13-də Baş Prokurorluğun Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyindəki həbslərlə bağlı yaydığı rəsmi məlumata görə, nazirliyin Aparat rəhbəri V.Zeynalovun qulluq mövqeyindən sui-istifadə edərək nazirliyin strukturuna daxil olan ayrı-ayrı qurumların vəzifəli şəxsləri ilə qabaqcadan razılaşmaqla həmin strukturlar tərəfindən işlərin görülmədiyi, tam yerinə yetirilmədiyi, avadanlıqlar alınmadığı, istifadə olunan avadanlıqların, xidmətlərin qiymətlərinin isə 4-5 qat şişirdilməsi və digər üsullarla işlərin və xidmətlərin guya yerinə yetirilməsini özlərinin himayə etdikləri, yaxın münasibətdə olduqları şəxslərin adına olan özəl şirkətlər tərəfindən saxta sənədlər əsasında rəsmiləşdirməsini təmin etməklə müvafiq müəssisələrin ayrı-ayrı banklardakı hesabına köçürülmüş 73 milyon 590 min manat pul vəsaitinin nağdlaşdırılmaqla mənimsənilməsini və israf edilməsini təşkil etməsində şübhələr üçün əsaslar müəyyən edilib. Bundan başqa, Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən RYTN sistemində həyata keçirilmiş yoxlamalar nəticəsində “Aztelekom” MMC-nin sabiq baş direktoru M.Məmmədov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin sabiq rəhbəri B.Hüseynov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin baş mühasibi A.Mustafayev, “AzİnTelekom” MMC-nin sabiq baş direktoru C.Cəfərov, “Azərpoçt” MMC-nin sabiq baş direktoru Q.Bəybalayev, “Optik Rabitə, Tikinti və Quraşdırma” MMC-nin baş mühasibi S.Hümbətov, həmçinin E.Məmmədov, “Bakı Telefon Rabitəsi” İstehsalat Birliyinin (BTRİB) Nizami telefon qovşağının sabiq rəisi F.Seyidov və həmin birliyin baş mühasibi R.Məmmədov, “Bakı Rabitə Təmir Tikinti” və “Təmir Təchizat Servis” MMC-lərinin direktoru B.Vəliyev, "Optik Qurğular" İdarəsinin rəisi N.Məmmədov və “Aztelekom” MMC-nin baş mühasibi O.Rüstəmov da saxlanılıb. Daha sonra məhkəmə onlar barəsində həbs qətimkan tədbirinin seçilməsi barədə qərar verib. RYTN-in mənimsəmədə və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməkdə təqsirləndirilən 11 keçmiş əməkdaşı ümumilikdə 40 milyon manat pulu mənimsəməkdə ittiham olunurlar. İittiham aktına əsasən, A.Mustafayev 567 min, E.Məmmədov 7 milyon 700 min, O.Rüstəmov 250 min, S.Hümbətov 32 min 400 min, Q.Bəybalayev 2 milyon, C.Cəfərov 1,5 milyon, B.Vəliyev 204 min, V.Zeynalov 8 milyon, B.Hüseynov 10 milyon, M.Məmmədov 4 milyon 500 min və N.Məmmədov isə 4 milyon manat mənimsəməkdə təqsirli bilinirlər. V.Zeynalov, B.Hüseynov, A.Mustafayev, E.Məmmədov, M.Məmmədov, O.Rüstəmov, N.Məmmədov, S.Hümbətov, Q.Bəybalayev Cinayət Məcəlləsinin 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, külli miqdarda törədildikdə), 29, 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etməyə cəhd, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törətməyə cəhd), 29, 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etməyə cəhd, külli miqdarda törətməyə cəhd),308.2 (vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə) və 313-cü (vəzifə saxtakarlığı), C.Cəfərov 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, külli miqdarda törədildikdə) və B.Vəliyev isə 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, külli miqdarda törədildikdə), 308.2 (vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə) və 313-cü (vəzifə saxtakarlığı), 213.2.2-ci (vergi ödəməkdən yayınma, külli miqdarda törədildikdə) maddələri ilə ittiham olunurlar. RYTN dəymiş ziyana görə 163 milyon manat dəyərində mülki iddia qaldırıb. Vergilər Nazirliyi (VN) isə təqsirləndirilən B.Vəliyevə qarşı 255 min manatlıq mülki iddia irəli sürüb. Xatırladaq ki, hazırda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində “Bakı Telefon Rabitəsi” İstehsalat Birliyinin (BTRİB) Nizami telefon qovşağının sabiq rəisi F.Seyidov və həmin birliyin baş mühasibi R.Məmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi başa çatıb. Hər iki şəxsə şərti cəza təyin edilib və onlar məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.

18 Yanvar 2017 13:17

Ən iri miqyaslı yenidənqurma: min kilometrlərlə kabel, yarımstansiyalar, transformatorlar..

177236_res_0155

“Azərişıq” ASC ötən il görülən işlərin yekunlarına dair məlumat yayıb. Şirkətdən virtualaz.org-a daxil olan məlumata əsasən  prezident  İlham Əliyev tərəfindən təsdiq edilmiş  “Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqrami”nın icrası məqsədi ilə istehlakçıların keyfiyyətli, dayanıqlı və fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təchiz edilməsi üçün “Azərişıq” ASC tərəfindən 2016-cı il ərzində də iri miqyaslı yenidənqurma və əsaslı təmir-tikinti işləri həyata keçirilib. Rayon mərkəzlərində,  qəsəbə və kəndlərində olan istehlakçıların etibarlı, təhlükəsiz və dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təmin olunması üçün  yararsız, istismar müddəti başa çatmış avadanlıq müasir tipli avadanlıqlarla əvəz olunub, uzun illər istismar olunan agac dayaqlar yeni dəmir və dəmir beton dayaqlarla əvəzlənib. Yararsız vəziyyətə düşən və heç bir standarta uygun gəlməyən alüminium naqillər özünüdaşıyan izolyasiyalı naqillərlə (ÖİN) əvəz edilib. “Azərişıq” ASC bildirir ki, Şabran rayonunda 2x16 mVA gücündə “Rəhimli”, Lənkaranda “Lənkaran-1” (2x25 mVA), Şəkidə “Cəfərabad” (2x10 mVA), Ağsuda “Ağsu” (2x16 mVA), Zaqatalada “Bəhmədli” (2x6,3), Goranboyda “Kürəkçay” (2x40 mVA), Qazaxda “Daş Salahlı” (2x10 mVA), Masallıda “Tüklə” (2x16 mVA), Saatlıda  “Sarıcalar” (2x25 mVA), Samuxda “Yenikənd” (2x16 mVA) olmaqla, 10 ədəd 110 kV-luq yarımstansiya əsaslı şəkildə yenidən qurularaq müasir tipli avadanlıqlarla təchiz olunub. Abşeron, Quba, Neftçala, Sumqayıt, Lənkaran, Şəki, Zaqatala, İmişli, Zərdab, Tərtər, Bərdə, Ucar, Ağdaş, Ağstafa, Gədəbəy, Qazax, Lerik, Beyləqan, Ağcabədi, Ağdam, Göygöl, Samux, Hacıqabul, Şabran, Yevlax, Salyan, Mingəçevir, Cəlilabad, Daşkəsən, Astara şəhər və rayonlarında olmaqla, ümumilikdə 35 ədəd 35 kV-luq yarımstansiya tikilib və yenidən qurulub. O cümlədən 2016-cı ildə regionlarda: - 30,7 km 110 kV-luq hava xətləri; - 59,0 km 35 kV-luq  kabel  və  308,7 km hava xətləri; - 338,7 km 6-10 kV-luq  kabel və  1810,7 km hava xətləri; - 420,5 km 0,4 kV-luq kabel və  376,6 km hava xətləri; - 2640,7 km özünüdaşıyan izolyasiyalı naqillər (ÖİN) çəkilib; - 960 ədəd Komplekt Transformator Məntəqəsi (KTM) quraşdırılmış; - 127 589 ədəd dayaq basdırılıbr. Bundan əlavə, uzunluğu  35,3 km 110 kV-luq, 128,3 km 35 kV-luq, 416,7 km 6-10 kV-luq və 901,7 km 0,4 kv-luq hava xətlərində təmir işləri aparılıb. Görülmüş tədbirlər onminlərlə abonentin elektrik enerjisinə olan təlabatını yaxşılaşdırmaqla bərabər texnoloji itkilərin azaldılmasına və uçot sisteminin daha təkmil şəkildə aparılmasına müsbət təsir göstərir.  İstehlakçıların fasiləsiz və yüksək keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə təmin olunması istiqamətində “Azərişıq” ASC tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər 2017-ci ildə də uğurla davam etdiriləcəkdir. “Azərişiq” ASC-nin mətbuat xidməti ◀▶  

18 Yanvar 2017 11:57