Məmməd SÜLEYMANOV: Ağdaşda paranoya…

meme

15 İyul 2016 17:46

Xəbər 155 dəfə oxunub

 

 

Bu söz-söhbət həftələrdir səngimir. Ağdaşın Qoşaqovaq kəndində ellikcə qulyabanı ovu davam edir. Qulyabanının zahiri görkəminin təsvirləri də var. Onu mütəmadi görürlər, ancaq tuta bilmirlər.

İşə rəsmi qurumları da, polisi də cəlb edirlər. Sakinlərdən biri olayları bu cür təsvir edir: “Gecə səhərə qədər yatmırıq. Evdə ailə-uşaq qorxur. Bir aydır ki, yuxu yatmırıq. Səhərə qədər nəzarətdə dururuq. Hər gün də bu cür davam edir. Gecə saat 3-ə qədər bu cürdür. Hər kəs əlində yaba yatmır”.

Başqa bir sakin qulyabanının “portret”ini cızır: bir əlində fənər, bir əlində telefon, ağzında da siqaret. Yəqin, 30 il əvvəl olsaydı, qulyabanı əlində maqnitofon, 40 il əvvəl olsaydı – radio tutardı. Görünür, texniki tərəqqinin nailiyyətləri gedib ona da çatıb.

Orta əsr qaranlıqlarından bizə boylanan irrasional qorxuların reabilitasiyası dövrüdür. Dünya məntiqi, elmi, rasionallığı gərəksiz bir əşya kimi kənara tullayıb arxaik qorxu və tapıntılara qayıdıb. Orta əsrlər Almaniyasının cənub kəndlərində taundan qorxan kəndlilər Müqəddəs Vitt rəqsi edirdilər. Elə həmin dönəmin Niderlandında kilsə ataları fağır bəndələri uzanıb yatsalar və yuxuda ölsələr cənnətə düşməyəcəkləri ilə qorxudurlar – və bütöv bir toplum qorxusundan oturaq vəziyyətdə yuxuya gedirdi.

1990-ların Ukraynasında fırıldaqçı tandemin – Mariya Sviqun (“Deva Xristos”) və onun əri Krivonoqovun adeptləri Apokalipsisi gözləyərək özlərinə od vurmağa hazırlaşırdı.

1997-ci ildə Xeyl-Bopp kometi yenidən Yerin yaxınlığından keçəcəkdi və “Cənnətin qapısı” sektasının başçısı Marşall Epplbaum ətrafına topladığı gəncləri (istisnasız olaraq kompüter proqramçılarını!) inandırmışdı ki, intihar etsələr, kometin quyruğunda cənnətə yollana biləcəklər. Onlar da intihar etmişdilər.

Çilidə kənd sakinləri illərdir qəribə məxluqu – çupakabranı axtarırlar. Malayziyadakı motivsiz qəddarlıq epidemiyası – Amok haqqında isə Stefan Sveyq eyniadlı hekayəsini yazıb.

Bütün bu psixi epidemiyaları miqyasından və təhlükə dərəcəsindən asılı olmayaraq bir neçə oxşarlıq birləşdirir.

Əvvəla, onların hamısının induktivlik xüsusiyyəti var. Yəni, qorxular bir ya bir neçə adamla başlayıb sonra böyük qrupa yayılır. Tənqidi düşüncə pauzaya yollanır, inanmayanlar ostrakiyaya məruz qalır. Yəni, psixoz elliklə gəlir, hamıda yalançı kollektivizm hissi yaradır.

İkincisi, istənilən halda qorxu irrasionaldır. Onun heç bir məntiqi əsası yoxdur. Ancaq buna baxmayaraq, dünyagörüşündən və intellektual səviyyəsindən asılı olmayaraq az qala hamıya sirayət edir. Kütləvi aldanış yaranır, illüziyalar reallığın yerinə keçir.

Üçüncüsü, psixi epidemiyalar qəfil gəldiyi kimi qəfil də çıxıb gedir. Ona mübtəla olanları inandırmağa çalışmaq, məntiqi, elmi, ağlı, tarixi analogiyaları işə salmaq effektsizdir. Sadəcə gözləmək lazımdır ki, toplum status-kvoya dönəndən sonra ya xəcalət çəksin, ya da özünü zarafat hədəfinə çevirsin.

Dördüncüsü, bu tip qorxulara izolə olunmuş yerlərdə daha çox təsadüf olunur. Elə yerlərdə ki, hamı bir-birini tanıyır və bir-birinin illüziyasına inanır. Ancaq burada da hansısa təkan lazımdır – o vaxt ki, toplumun adətkərdə olduğu həyat tərzi, vərdiş etdiyi ritm pozulur, qeyri-müəyyənlik və sabah qarşısında qorxu sakitliyi üstələyir, onda induktiv psixoz üçün də fürsət yaranır. Yəni, qorxular irrasional təhlükəyə sublimasiya edilir.

Və nəhayət, mass-medianın rolu – o, gecə-gündüz insanların ümidsiz və qara həyatına zil qara rəng qatmaqda davam edir. Cindarlar, cadugərlər, falçılar at oynadır, hər birinin də biznesi qorxudan və qorxutmaqdan qurulub. Xəbərlər fəlakət, müharibə, qətliamlardan ibarətdir. Ənənəvi ukladı dağılmış, klassik dayaqlardan məhrum olmuş toplumu hər gün, hər saat qorxudurlar. Teraktlar, vəhşiliklər, bahalaşma, işsizlikdən tutmuş ruhlara, “uçan boşqablar”a, mifik “varlıqlar”a qədər hər bir məlumat (və “məlumat”) sabahı ümidsiz edir.

İnsanlar özlərini öz evlərində mühasirə vəziyyətində hiss edirlər. Orta əsrin makabrlarında dünyanın sonunu və epidemiyaları gözləyirdilər. İndi qorxular rəngarəngləşib, çeşidlənib və qloballaşıb.

***

Müdrik Mişel Montenin öz “Təcrübələr”ində yazırdı: “Yunanlar qorxunun xüsusi bir növünü fərqləndirirlər. O, insanın düşüncə qabiliyyətinin mükəmməlliyindən qətiyyən asılı deyil. Bu cür qorxu zahirən heç bir ciddi əsas olmadan yaranır və bütöv xalqları, bütöv orduları özünün qurbanına çevirir… Bu cür qorxunu yunanlar panik qorxu adlandırırlar…”

Əlbəttə, panika heç də göründüyü qədər spontan və qəfil deyil. O, çoxsaylı qorxu fraqmentlərinin bir pazzl kimi formalaşdığı vaxt kütlələrə hakim kəsilir. Müharibə və terror qorxusu. İşsizlik. Xəstəliklər və müalicəyə pulun yoxluğu. Kreditləri ödəyə bilməmək. Günbəgün bahalaşma. Və bunlara əlavə kimi də pozitiv ideologiyanın, xilas strategiyasının yoxluğu. Bu kaleydoskopa ilk baxışda taleyüklü görünməyən yeni qıcığın qoşulması artıq panikanı reallaşdırır.

Eramızdan əvvəl IV əsrdə Karfageni çulğamış kütləvi qorxu barədə Monten bu cümlələri yazır: “Şəhərin dörd tərəfindən vəhşi qışqırtılar, təlaş səsləri ucalırdı. Hər yerdə görmək olardı ki, sakinlər necə evlərindən bayıra qaçır, sanki həyəcan siqnalı altında bir-birinin üzərinə atılır, yaralayır, öldürür. Hər kəs digərinə şəhərə daxil olan düşmən kimi baxırdı. Çaxnaşma və azğınlıq yalnız çoxlu dualardan və tanrılara kəsilən qurbanlardan sonra səngidi”.

Bu cümlələri yazarkən Monten tarixçi Diodora istinad edirdi. O vaxt Karfagendə vəziyyət olduqca həyəcanlı idi, taun epidemiyası hökm sürürdü və hər gün minlərlə can alırdı. Şayiələr gəzirdi ki, Afrika və Sariniyadan çoxsaylı gəmilərlə Karfagenə yan alan düşmənlər şəhəri işğal etməyə hazırlaşırlar.

Karfagenlilər xilas olmaq üçün dualara və qurbanlığa inanırdılar. Bizim günlərimizdə bu, çıxış yolu deyil. İllüziyalar tükənib.

Montenin müşahidələrinin aktuallığını itirməmiş dəqiqliyi isə diqqət çəkir: Panika əqli qabiliyyətdən asılı deyil. O, hamını çulğayır.

Və bu gün Ağdaşda müşahidə etdiklərimiz hələ ki paranoyanın cəmiyyət üçün təhlükəsiz formasıdır. Ancaq bu, qətiyyən təsəlli üçün səbəb deyil…

 

80 min nə puldur ki… – “Rabitə işi”

vidadi-zeynalov

Bu gün Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində mənimsəmədə və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməkdə təqsirləndirilən Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin (RYTN) sabiq Aparat rəhbəri Vidadi Zeynalov, "Aztelekom" MMC-nin sabiq baş direktoru Məhəmməd Məmmədov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin sabiq rəhbəri Beytulla Hüseynov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin baş mühasibi Anar Mustafayev, “AzİnTelekom” MMC-nin sabiq baş direktoru Cəlil Cəfərov, “Azərpoçt” MMC-nin sabiq baş direktoru Qəmbər Bəybalayev, “Optik Rabitə, Tikinti və Quraşdırma” MMC-nin baş mühasibi Səhrab Hümbətov, həmçinin Emin Məmmədov, “Bakı Rabitə Təmir Tikinti” və “Təmir Təchizat Servis” MMC-lərinin direktoru Bayram Vəliyev, "Optik Qurğular" İdarəsinin rəisi Namazəli Məmmədov və “Aztelekom” MMC-nin baş mühasibi Oktay Rüstəmovun cinayət işi üzrə məhkəmənin növbəti iclası keçirilib. Faktinfo.az-ın məlumatına görə, hakim Əfqan Hacıyevin sədrliyi ilə keçirilən prosesdə şahid qismində Faiq Hümbətov ifadə verib. O bildirib ki, "Aztelekom" MMC-nin Şamaxı qovşağında rəis işləyib. O, istintaqa verdiyi ifadəsini təsdiqləyib: "Görülməli işlər üçün 80 min manat alınıb. Həmin pullar da işlərə sərf olunub. Bu məbləğ nə puldur ki, mənə də qalsın?! Bizə qalan yeyib-içmək olub". Daha sonra onun istintaqa verdiyi ifadəsi elan olunub. F.Hümbətov istintaqa verdiyi ifadəsində bildirib ki, nazir Əli Abbasov rayona gələndə işlər görülüb: "Nazirin göstərişi ilə işlərin görülməsi üçün vəsait ayrılıb. Həmin vəsait işlər görüləndən sonra 3 min manat qalıb. Həmin pulu da xərcləmişəm". Şahid ifadəsini təsdiqləyib. Ədalət Hüseynov isə bildirib ki, Qazax filialınln müdiri vəzifəsində çalışıb. Proses yanvarın 25-də davam etdiriləcək. Qeyd edək ki, 2015-ci ilin noyabr ayının 13-də Baş Prokurorluğun Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyindəki həbslərlə bağlı yaydığı rəsmi məlumata görə, nazirliyin Aparat rəhbəri V.Zeynalovun qulluq mövqeyindən sui-istifadə edərək nazirliyin strukturuna daxil olan ayrı-ayrı qurumların vəzifəli şəxsləri ilə qabaqcadan razılaşmaqla həmin strukturlar tərəfindən işlərin görülmədiyi, tam yerinə yetirilmədiyi, avadanlıqlar alınmadığı, istifadə olunan avadanlıqların, xidmətlərin qiymətlərinin isə 4-5 qat şişirdilməsi və digər üsullarla işlərin və xidmətlərin guya yerinə yetirilməsini özlərinin himayə etdikləri, yaxın münasibətdə olduqları şəxslərin adına olan özəl şirkətlər tərəfindən saxta sənədlər əsasında rəsmiləşdirməsini təmin etməklə müvafiq müəssisələrin ayrı-ayrı banklardakı hesabına köçürülmüş 73 milyon 590 min manat pul vəsaitinin nağdlaşdırılmaqla mənimsənilməsini və israf edilməsini təşkil etməsində şübhələr üçün əsaslar müəyyən edilib. Bundan başqa, Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən RYTN sistemində həyata keçirilmiş yoxlamalar nəticəsində “Aztelekom” MMC-nin sabiq baş direktoru M.Məmmədov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin sabiq rəhbəri B.Hüseynov, "Bakı Telefon Rabitəsi" İstehsalat Birliyinin baş mühasibi A.Mustafayev, “AzİnTelekom” MMC-nin sabiq baş direktoru C.Cəfərov, “Azərpoçt” MMC-nin sabiq baş direktoru Q.Bəybalayev, “Optik Rabitə, Tikinti və Quraşdırma” MMC-nin baş mühasibi S.Hümbətov, həmçinin E.Məmmədov, “Bakı Telefon Rabitəsi” İstehsalat Birliyinin (BTRİB) Nizami telefon qovşağının sabiq rəisi F.Seyidov və həmin birliyin baş mühasibi R.Məmmədov, “Bakı Rabitə Təmir Tikinti” və “Təmir Təchizat Servis” MMC-lərinin direktoru B.Vəliyev, "Optik Qurğular" İdarəsinin rəisi N.Məmmədov və “Aztelekom” MMC-nin baş mühasibi O.Rüstəmov da saxlanılıb. Daha sonra məhkəmə onlar barəsində həbs qətimkan tədbirinin seçilməsi barədə qərar verib. RYTN-in mənimsəmədə və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etməkdə təqsirləndirilən 11 keçmiş əməkdaşı ümumilikdə 40 milyon manat pulu mənimsəməkdə ittiham olunurlar. İittiham aktına əsasən, A.Mustafayev 567 min, E.Məmmədov 7 milyon 700 min, O.Rüstəmov 250 min, S.Hümbətov 32 min 400 min, Q.Bəybalayev 2 milyon, C.Cəfərov 1,5 milyon, B.Vəliyev 204 min, V.Zeynalov 8 milyon, B.Hüseynov 10 milyon, M.Məmmədov 4 milyon 500 min və N.Məmmədov isə 4 milyon manat mənimsəməkdə təqsirli bilinirlər. V.Zeynalov, B.Hüseynov, A.Mustafayev, E.Məmmədov, M.Məmmədov, O.Rüstəmov, N.Məmmədov, S.Hümbətov, Q.Bəybalayev Cinayət Məcəlləsinin 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, külli miqdarda törədildikdə), 29, 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etməyə cəhd, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törətməyə cəhd), 29, 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etməyə cəhd, külli miqdarda törətməyə cəhd),308.2 (vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə) və 313-cü (vəzifə saxtakarlığı), C.Cəfərov 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, külli miqdarda törədildikdə) və B.Vəliyev isə 179.3.1-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, mütəşəkkil dəstə tərəfindən törədildikdə), 179.3.2-ci (mənimsəmə və ya israf etmə, külli miqdarda törədildikdə), 308.2 (vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə) və 313-cü (vəzifə saxtakarlığı), 213.2.2-ci (vergi ödəməkdən yayınma, külli miqdarda törədildikdə) maddələri ilə ittiham olunurlar. RYTN dəymiş ziyana görə 163 milyon manat dəyərində mülki iddia qaldırıb. Vergilər Nazirliyi (VN) isə təqsirləndirilən B.Vəliyevə qarşı 255 min manatlıq mülki iddia irəli sürüb. Xatırladaq ki, hazırda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində “Bakı Telefon Rabitəsi” İstehsalat Birliyinin (BTRİB) Nizami telefon qovşağının sabiq rəisi F.Seyidov və həmin birliyin baş mühasibi R.Məmmədovun cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi başa çatıb. Hər iki şəxsə şərti cəza təyin edilib və onlar məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb.

18 Yanvar 2017 13:17

Ən iri miqyaslı yenidənqurma: min kilometrlərlə kabel, yarımstansiyalar, transformatorlar..

177236_res_0155

“Azərişıq” ASC ötən il görülən işlərin yekunlarına dair məlumat yayıb. Şirkətdən virtualaz.org-a daxil olan məlumata əsasən  prezident  İlham Əliyev tərəfindən təsdiq edilmiş  “Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqrami”nın icrası məqsədi ilə istehlakçıların keyfiyyətli, dayanıqlı və fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təchiz edilməsi üçün “Azərişıq” ASC tərəfindən 2016-cı il ərzində də iri miqyaslı yenidənqurma və əsaslı təmir-tikinti işləri həyata keçirilib. Rayon mərkəzlərində,  qəsəbə və kəndlərində olan istehlakçıların etibarlı, təhlükəsiz və dayanıqlı elektrik enerjisi ilə təmin olunması üçün  yararsız, istismar müddəti başa çatmış avadanlıq müasir tipli avadanlıqlarla əvəz olunub, uzun illər istismar olunan agac dayaqlar yeni dəmir və dəmir beton dayaqlarla əvəzlənib. Yararsız vəziyyətə düşən və heç bir standarta uygun gəlməyən alüminium naqillər özünüdaşıyan izolyasiyalı naqillərlə (ÖİN) əvəz edilib. “Azərişıq” ASC bildirir ki, Şabran rayonunda 2x16 mVA gücündə “Rəhimli”, Lənkaranda “Lənkaran-1” (2x25 mVA), Şəkidə “Cəfərabad” (2x10 mVA), Ağsuda “Ağsu” (2x16 mVA), Zaqatalada “Bəhmədli” (2x6,3), Goranboyda “Kürəkçay” (2x40 mVA), Qazaxda “Daş Salahlı” (2x10 mVA), Masallıda “Tüklə” (2x16 mVA), Saatlıda  “Sarıcalar” (2x25 mVA), Samuxda “Yenikənd” (2x16 mVA) olmaqla, 10 ədəd 110 kV-luq yarımstansiya əsaslı şəkildə yenidən qurularaq müasir tipli avadanlıqlarla təchiz olunub. Abşeron, Quba, Neftçala, Sumqayıt, Lənkaran, Şəki, Zaqatala, İmişli, Zərdab, Tərtər, Bərdə, Ucar, Ağdaş, Ağstafa, Gədəbəy, Qazax, Lerik, Beyləqan, Ağcabədi, Ağdam, Göygöl, Samux, Hacıqabul, Şabran, Yevlax, Salyan, Mingəçevir, Cəlilabad, Daşkəsən, Astara şəhər və rayonlarında olmaqla, ümumilikdə 35 ədəd 35 kV-luq yarımstansiya tikilib və yenidən qurulub. O cümlədən 2016-cı ildə regionlarda: - 30,7 km 110 kV-luq hava xətləri; - 59,0 km 35 kV-luq  kabel  və  308,7 km hava xətləri; - 338,7 km 6-10 kV-luq  kabel və  1810,7 km hava xətləri; - 420,5 km 0,4 kV-luq kabel və  376,6 km hava xətləri; - 2640,7 km özünüdaşıyan izolyasiyalı naqillər (ÖİN) çəkilib; - 960 ədəd Komplekt Transformator Məntəqəsi (KTM) quraşdırılmış; - 127 589 ədəd dayaq basdırılıbr. Bundan əlavə, uzunluğu  35,3 km 110 kV-luq, 128,3 km 35 kV-luq, 416,7 km 6-10 kV-luq və 901,7 km 0,4 kv-luq hava xətlərində təmir işləri aparılıb. Görülmüş tədbirlər onminlərlə abonentin elektrik enerjisinə olan təlabatını yaxşılaşdırmaqla bərabər texnoloji itkilərin azaldılmasına və uçot sisteminin daha təkmil şəkildə aparılmasına müsbət təsir göstərir.  İstehlakçıların fasiləsiz və yüksək keyfiyyətli elektrik enerjisi ilə təmin olunması istiqamətində “Azərişıq” ASC tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər 2017-ci ildə də uğurla davam etdiriləcəkdir. “Azərişiq” ASC-nin mətbuat xidməti ◀▶  

18 Yanvar 2017 11:57