Rasim Balayev Tarik Akanla çəkdirdiyi məşhur fotodan danışdı:“Ora getdim…”

c%c9%99bh%c9%99-1

Azərbaycanın xalq artisti Rasim Balayev bir neçə gün öncə dünyasını dəyişmiş məşhur türk aktyor Tarık Akan haqda danışıb. Ölkə.Az-a açıqlama verən sənətkar T.Akanla olan məşhur fotosunun tarixçəsi haqda da danışıb: "Tarık Akanla olan həmin foto 1976-cı ildə Daşkənddə festivalda çəkilib. Sovet dövründə həmin festival hər il keçirilirdi. Cüt illər Daşkənddə, tək illər isə Moskvada keçirilən festivala Asiya, Afrika və Latın Amerikası ölkələri gəlirdilər. Ən azı 80 ölkədən nümayəndələr olurdu. 1976-cı ildə biz də rəhmətlik Həsən Məmmədovla o festivalda iştirak edirdik. Həmin vaxt mən Azərbaycanda, Tarık isə Türkiyədə çox məşhur idi. Hətta deyərdim ki, Tarık mehmanxananın dəhlizinə çıxa bilmirdi. Yəni o səviyyədə məşhur idi, tanınırdı. Allah ona hər şey vermişdi-boy-buxun, istedad. Tarıkın boyu 192, mənim boyum 183 idi. Həmin festivaldan sonra mən Türkiyədə iki filmə çəkildim. Bir dəfə görüşmək istədim. "Yeşilçam" aktyorlarının Beyoğlunda yığışdığı bir yer var. Ora getdim, dedilər ki, Almaniyadadır. O vaxt da mobil telefon yox idi axı. Nəysə, onunla görüşmək qismət olmadı. Ümumiyyətlə, öz fikri olan adam idi. O vaxt prezident olan Kenan Evren haqda tənqidi fikirlər səsləndirdiyinə görə həbs edilmişdi". Xatırladaq ki, Tarık Akan sentyabrın 16-da xərçəng xəstəliyindən vəfat edib.

19 Sentyabr 2016 12:09

““Başda” oturanlara hər ay yubiley keçirirlər” – AYB-dəki qalmaqal böyüyür

ss

Şair Rüstəm Behrudinin istefası Azərbaycan Yazıçılar Birliyində qalmaqal yaradıb. Şairə qarşı haqsızlıq edildiyini düşünən bəzi AYB üzvləri onun müdafiəsinə qalxıb. Birliyin Drаmаturgiyа Şölməsinin rəhbəri Firuz Mustafa AzNews.az-a açıqlamasında Rüstəm Behrudinin addımını haqlı hesab edir: “Rüstəm poeziyamızın çox istedadlı nümayəndəsidir. Bəri başdan deyim ki, Rüstəm bəy haqlıdır. Axı mənim çox hörmət etdiyim şair, həssas insan Yazıçılar Birliyindən diqqətdən başqa bir şey ummur. Düzdür, indiki zamanda adam bəzən öz doğum gününü də unudur. Amma Yazıçılar Birliyində mətbuat xidmətinin rəhbəri var, gərək onlar vacib tarixləri yada salsınlar”. F. Mustafa özü də AYB-dən narazılığını dilə gətirib: “Yeri gəlmişkən, mən Rüstəm bəyi xüsusi təbrik etdim, ona öz hədiyyəmi - elektron kitabxanamı göndərdim. Ona ən gözəl təbrikləri oxucuları deyir və yenə deyəcək. Yeri gəlmişkən, bəlkə də heç yeri gəlməmişkən, bu gözəl təşkilatımız elə mənim də ad günümü, buna yubiley yaşı da demək olardı, yada salmağı unutdu. Nə deyim? Küsüm? Kimdən? Hər halda, bu ölkədə qırx pyesi səhnəyə qoyulmuş dramaturq, əllidən çox kitabı çıxmış yazıçı, ona yaxın monoqrafiyası nəşr olunmuş filosof azdır... Bəlkə də yoxdur. Hələ onu demirəm ki, AYB-də bir maaşsız görəvim də var: dramaturgiya sektorunun rəhbəriyəm... Amma başda oturanların təkcə hər il yox, az qala hər ay “yubileyləri” qeyd olunur”.

14 Sentyabr 2016 12:04

“Mənə sevgi hər yaşda gəlir” – “Təhminə”nin məşhur obrazı

ss

Bu gün Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru, Əməkdar artist Füzuli Hüseynovun doğum günüdür. AzNews.az-ın məlumatına görə, aktyorun 54 yaşı tamam olur. Ömrünün yarısını teatra həsr edən F. Hüseynov bu həyatda ən böyük hədiyyənin dost sədaqəti olduğunu düşünür. Aktyor insanın 55 yaşa kimi mübariz ruhlu olduğunu deyir: “Yaşımın üstünə yaş gəlir. Hər gün ömürdən gedir, qocalırıq. Özümü bir o qədər də qoca hiss etmirəm. İnsanın içində 55 yaşa kimi mübarizlik olur. Yəqin ki, gəlib 55-ə çatanda yaşlılıqla bağlı nə isə deyə bilərəm. Mən çox rahat adamam, heç nəyin dərinliyinə getmirəm”. Aktyor “deyirlər sevgi 50-dən sonra gəlir” fikrinə də münasibət bildirib: “Başqa adamı deyə bilmərəm, amma mənə sevgi hər yaşda gəlir. Sonrasını da zaman göstərəcək. Sevgisiz yaşamaq mümkün deyil. Söhbət yalnız qadına olan sevgidən getmir. İnsan həyatı, ağacları, qışı, heyvanları, dənizi də sevməlidir. Seviləsi çox şey var. Hətta zindanda olan adamlar qəfəsin arasından gələn işığı da sevirlər. Allah heç kəsi sevgisiz etməsin”. Məlumat üçün qeyd edək ki, Füzuli Hüseynov 9 sentyabr 1962-ci ildə Balakən rayonunda anadan olub. 1987-ci ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "Dram və kino aktyoru" fakültəsini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına işə götürülüb. Akademik Milli Dram Teatrındakı fəaliyyəti ilə paralel olaraq, F.Hüseynov "Azərbaycanfilm"in istehsal etdiyi bir neçə filmdə - "Təhminə"dəki Spartak, "Bəyin oğurlanması"ndakı Elxan, "Ölülər"dəki Mirzə Cəlil və s. obrazlarda çəkilib. Bahar RÜSTƏMLİ

9 Sentyabr 2016 7:43

“Ədəbiyyatı dəllalların əlindən almalıyıq”

44

Güneyli şair Çalğın Məhəmməd: “Şeir qulağımın dibindən başlayır” Şairin sirdaşı şeirdi deyirlər… Şair sirrini şeirə verər, şeirlə dərdləşər… Hələ şeirə qonşu olmaq və şeirə qonaq getmək də var şairlərin taleyində. Şimali Azərbaycandan yalnız məsafə ayrılığı olan, qəlbi Bakı küləyinə bağlı güneyli şair Çalğın Məhəmməd bu gün “Cümhuriyət”ə danışdı. -Yazılan bütün real hadisələrə ədəbi yazı deyilməsi ədəbiyyata xəyanət deyilmi? -Mənim klassik şeirlərlə indi işim yoxdur. Halbuki mən illər öncə uğurlu qoşma, gəraylı, dördlük və qəzəl yazmışam. Amma bu gün şeirə elə baxmıram, hətta mənim üçüm modern özü tarixdir. Postmodern əsərlər yazılmalıdır. Klassikdə hər şey təkrardı. Heç bir təzə söz yox. Çünki klassikdə bütün şairlər və yazarlar hamısı bir pəncərədən baxır mövzuya. Müsair poeziyaya isə yeni baxış və tam fərqli baxış lazımdır. Bu gün ədəbiyatda klassik əsərlərdə yalnız ləzzət var. Amma yeni və muasir əsərlərdə ləzzətdən başqa bir sərxoşluq da var ki, oxucu bunu istəyir. Müasir ədəbiyyatda bütün sözləri yazar demir ki, bu, oxucunun şüuruna xəyanətdir. Bəlkə muasir ədəbiyyatda oxucu da qatılır əsərə və oxucu da nələrisə əsərdə kəşf edir. - Söz uduzmaq ən böyük qalibiyyət sayıla bilər? - Şeir daha göylərdən gəlmir. Şeir yalnız savaddır və çalışmaqdır. Bizim iki cürə şeir varımız tosifi şeir və rivai şeir. Tosifi şeir çox imajlardan faydalanır, rivai şeir çox nişanələrdən faydalanır. Nişanələrdir ki, hər zadı göstərir. Ki, bir real hadisəni irrealla qatıb deməkdir təxəyyül və ya həman xəyal ədəbiyatdan ayrıla bilməz. Sərbəst şeirin içərisində bir harmoni var ki, təəssüflər olsun, yazanların bir çoxu bunu bilmir. Klassik şeirdə olan vəznin yerində oturmuş bu harmoni misal üçün sərbəst şeirdə beş, ya çox uzun heca bir-birinin ardınca olmamalıdır. Bu haqda danışmağa söz çoxdur ki, sağlıq olsa, bunları bir kitab kimi Azərbaycanda çapa verəcəm.   -“Heç ona it də getməz” deyirsiniz… -Şeir məncə etirafdır. Şairi birtəhər şeirindən tanımaq olar. Bizdə hələ də ədəbiyyata açıq gözlə baxan çox azdır. Yəni şeirə müqəddəs varlıq kimi baxılır. Halbuki şair nə peyğəmbərdir, nə də sitayiş olunan varlıq. İndi ədəbiyatda ağıllı adam heç vaxt belə fikirlər sahibi olmaz. Bizim dünyada müstəqil bir əsər, ya mətn yoxumuzdur. Bütün mətnlər ya başqa mətnlərin təsirindən yaranıb, ya da başqa mətnlərin yozumlarıdır. “O gedənə it də getməz” deyirsiniz:- “amma o axmaqıdır, getdi”. Təkcə sevdiyim qıza deyil, hətta sevmədiyim qızlara da şeir yazmışam.   - … Və birdən yazmağa heç nə olmasa? - Şair şeirlə qonşu olmalıdır ki, istədiyi zaman şeirin qapısını döyə bilsin. Şeiri uzaqlarda gəzən şairlər heç də uğurlu şairlər deyillər. Şeir hərəkətdir, bu hərəkət dayanırsa, şair və ya yazar ölür . Yəni, insan dayanırsa, hərəkətdən o zaman tükənir. Klassik şeir həmişə dərbarın və səltənətin qulluğunda olub, müasir şeir isə millətin qulluğunda . Və birdən şeir və yazmaq olmasa Çalğın ölər. Mən yazmayanda xəstələnirəm. Həmişə yazmasam, bir həftə bilin ki, xəstəxanada olmalıyam. Bu hal dəfələrlə olub. -Yazılan bütün real hadisələrə ədəbi yazı deyilməsi ədəbiyyata xəyanət deyilmi? -Sərbəst şeirdə fəlsəfə o deyil ki, Raselin, Niççenin, Hegelin v.s filosofların adlarını və ya fikirlərini şeirinə köçürəsən. Hər yazarın özünə aid fəlsəfəsi olmalıdır. Sərbəst şeir izahdan, tarixdən, nəsihətdən uzaqdır. Sərbəst şeirdə hər şey nişanələrlə göstərilir. Gözəl sərbəst şeir bir neçə şeirdən təşkil tapır ki, vahid bir şeir kimi ortaya çıxır. - Sizi hansı şeirə bənzətmək olar? - Bütün şeirlərim mənə bənzəsə də, mən şeirlərimə bənzəmirəm. Şeirlərim məndən mehribandır, məndən dəlidir. - Maraqlıdır, sifarişlə şeir yazmısınız?   - Mən kimsəyə sifarişlə şeir yazmaram. Lap bir çörəyə möhtac olsam da. Şeir bütün insanlarındır. Ondan önəmlisi mənim şeirlərim öncə bütün azərbaycanlılarındır. Sonra dünya millətlərinindir. Mənim haqqım yoxdur millətin və insanların məndəki əmanət şeirini kimsəyə sifariş kimi hədiyyə verim.   -Çalğın Məhəmməd üçün şeir hardan başlayır..?  -Şeir mənim lap “qulağımın dibindən” başlayır. Mən yenə deyirəm - həmişə şeirə qonşuyam. İstədiyim vaxt onun qapısını döyə bilirəm. Şeir göylərdən gəlmir mənə. Yəni vəhydə olmur. Şeir istedad və çalışmaqdır. Bu sərbəst şeirin teknikası haqda çalışıram bir kitab hazırlayam gələcəkdə. - Yaxın gələcəkdə oxucularınız sizdən nə gözləsin?  - Mənim şeir kitablarım yaxın gələcəkdə Azərbaycanda çap olunacaq. Şeir haqqında olan fikirlərim də orda öz əksini tapacaq. Oxucularıma və bütün gənc avanqard yazarlara bunu deyirəm ki, biz ədəbiyyatı ədəbiyyat dəllallarının əlindən alıb, ədəbiyyatı və poeziyanı gerçək ədəbiyyatçıya və gərçək şairə təhvil verək.

6 Sentyabr 2016 5:00

Məmməd Rahimin Müşfiq haqda şərəfsiz – Məqaləsi

1472467332

Faktinfo.az  araşdırmaçı-jurnalist Fatimə Kərimlinin uzun axtarışlardan sonra üzə çıxardığı Məmməd Rahimin Mikayıl Müşfiq haqqında 1 iyul 1937-ci il tarixində "Ədəbiyyat” qəzetində yazdığı “Kontrrevolüsioner, kontrabantçı, oğru…” adlı məqaləsini təqdim edir.   “Ədəbi sahə ideologiya cəbhəsində sinfi mübarizənin ən kəskin və mürəkkəb sahəsi olduğundan düşmən buraya soxulmağa və öz fikirlərini yeritməyə çalışır.   M.Müşfiq belələrindən biri idi. Zahirən "səmimi”, "məzlum” görünən əsas mahiyyəti etibarilə isə hiləkar olan Mikayıl Müşfiq çox zaman ifşa olunmaq ərəfəsində "Sovet əsəri” yazaraq özünü gözdən yayındırmışdır. Onun zahirən Sovet, lakin bütün daxili quruluşu etibarilə qəddar kontrrevolüsioner ruh ilə dolu olan bir sıra əsərləri vardır. "Səməndər” əsərində revolüsion rus xalqının Azərbaycan xalqına olan yardım əli, onun səadəti, çiçəklənməsi üçün olan köməyi inkar olunmuşdur.   Burada müsavatçıların dediyi od yurdu vardır ki, o, özünü yalnız bu od yurdunun "Səməndər”i sayır. İki üzlü Mikayıl Müşfiq uzun zaman öz-özünü sədaqət nümayəndəsi kimi tanıtdırmağa can atmışdır.   Halbuki, gördüyü işin mahiyyəti etibarilə o, fəlakət carçısından başqa bir şey deyil. O, Azərbaycanın döyüşkən əməkçi xalqını aciz, üzü qara vermişdir. Tarix qabağında isə bu xalq heç də üzüqara olmamışdır. O, əsirlərcə döyüşmüş, isyan etmiş və nəhayət şanlı Aprel revolüsiasını yaradaraq öz həqiqi azadlığını əldə etmişdir. Müşfiq bunu görməyə kordur.   Müşfiq ilk qidasını Türkiyənin aristokrat şairi Hamid və kontrrevlosioner Hüseyn Caviddən almışdır. Onun "Küləklər” kitabçası hər cür meşşan, anarxist və yaramaz qara anti-sovet kontrrevolüsion fikirlər ilə doludur. O, kitabının düşmən əsəri olduğunu gizlətmək üçün "etiraf” yazdı. Bəzi prinsipsiz, liberal, averbaxçı tənqidçilər bu etirafı həqiqi etiraf kimi qələmə verdilər. (Mehdi Hüseyn) tənqid düşməninin bu pərdələməsini görmədi, onu yırtmadı.   Mikayıl Müşfiq maskalanmaq üçün bəzən çox gurultulu məsələdən yapışıb revolüsion temalar arasında gizlənməyə çalışırdı.   O, Leninin obrazını vermək iddiasında bulunurdu, lakin sözdə xalq səadətindən danışan, işdə isə xalq azadlığını satan bu sənət dəllalı ulu Lenini qaniçən cahangir, peyğəmbər Məhəmməd ilə, Budda ilə müqayisə etmişdir. O, dahi Lenin obrazını qəsdən təhrif edir, alçaqcasına öz ideyasını yürüdərək sinfi mübarizəni nifrətlə qarşılayır. İlk baxışda "müsbət” görünən misraların arasında əsas kontrrevolüsion fikrini yürüdür, düşmən ilə aparılan mübarizədə tökülən qanı qardaş və sevgili qanı adlandırır. Lenini düşmənçilliyi yaratmış kimi göstərir.   Böyük Sovet xalqının və dünya proletarlarının ulu rəhbərini, ancaq türkün dastanında gurladığı üçün qəbul edir.   "Küləklər”də Sovet Gürcüstanı "Zagesi”nə qarşı olduqca reaksiyon kontrrevolüsion fikirlər vardır. O, üzərində "Zages” qurulan Kür çayına müraciət edib kim tərəfindən kilidləndiyini, sinəsinə dağ çəkildiyini soruşur. Tbilisi nura boyayan "Zages”-dəki çarxları Kür çayının başına bəla kəsilmiş  bir xəncər kimi verir. Kənddə sosializmin simvolu olan traktoru "torpağın köksünü bıçaqlayan”, "ulayan nər”, "təzə cəllad” kimi göstərir. Öz zəhərli müsavatçı nasionalist kisəsini Türkiyənin hər cür reaksion, mühafizəkar, millətçi şairlərindən dolduran bu reaksioner təbiət qoynunda çəkilən dəmir yollarına amansız fikirlər bəsləyir. O, təzə çəkilən dəmir yollarını "dağların qəddini bükən”, "çəlik bağrını sökən”, "sinəsinə ayrılıq dağı çəkən” bir amil kimi göstərir. Halbuki, tənqid belə vicdansızlığa qarşı öz sözünü deməli, onu bolşevik atəşinə tutmalı idi.   Xalq səadətinə düşmən olan bu əclaf, "İnqilab” şeirində proletar revolüsiasını yandırıb yaxan lava, bir vulkan stixiyası kimi təsvir edir. Əcaba bu bir şanlı Oktyabr revolüsiasının xüsusiyyətlərini inkar demək deyilmi? Əcaba bu əməkçi xalqları səadətə çıxaran işçi kəndli revolüsiasına böhtan deyilmi? Əlbəttə böhtandır, əlbəttə söz yox ki, bu əməkçi xalqların azadlıqlarını təmin edən işçi revolüsiasını inkardır.   Müşfiq "Tərtərges nəğmələri” və "Mingəçevir həsrəti” kimi son şeirlərində öz kontrrevolüsion fikirlərini yürütmüşdür. Müşfiqin hayasızlığı oraya gəlib çatmışdır ki, o, Sovet Azərbaycanında heç bir yenilik görməyirdi. "Mingəçevir həsrəti”ndə xəstə canımızın asta-asta öldüyündən bəhs edib cəfəngiyyat söyləyib sovet quruluşuna kontrrevolüsion böhtanlar atır. O, Azərbaycanın azadlığını danmaq üçün Mingəçeviri bir vasitə kimi götürürdü. O, guya Mingəçeviri həsrətlə gözləyirdi. Halbuki bu, hiyləkarcasına olan bir metoddur. Şeirdəki ruh isə Azərbaycanın asta-asta öldüyünü iddiadan başqa bir şey deyildir. Bizə yabancı Müşfiq "Duyğu yarpaqları” şeirində "Bir üzüm qaradır, bir üzüm sarı” deməklə özünün ikiüzlülüyünü yaxşı göstərir.   Həmid kimi qatı pantürkistin şeirlərindən ilham alan b düşmən, bəxtiyar ölkəsi üçü fədakarlıq göstərən mübariz neft işçilərini "Canavar” obrazı ilə təsvir edir. Onun doğma dilini bir yana qoyaraq ona böhtan atır. Neft qəhrəmanına saxta bir dil, pantürkistlərin dilini verir. İşçini Türkiyə saraylarının dili ilə danışdırır, "Canavar” şeirində Bakı işçisi danışırkən "məqsəd” əvəzinə "maqsad” deyir. O beləliklə, öz çirkin hiyləsini yürütmək üçün döyüşçü işçi əvəzinə saxta bir obraz yaradaraq oxuculara təhvil verir. Ümumiyyətlə, dildə osmanizmə oryentasiya hiləkar Müşfiqin apardığı siyasətin bir qolu idi. Pantürkist Müşfiq  dildə osmanizmi təbliğ edirdi. O, müstəqil Sovet Azərbaycanının dilini tanımayırdı. O, pantürkist, panislamist bir dil ilə Azərbaycan xalqı dili arasında büllurlaşmağa doğru gedə doğma sovet ədəbiyyatı dili arasında heç bir fərq görməyirdi. O, öz fikirlərini yürütmək üçün "gəliyor”, "gediyor”-u rayonlarımızdakı "aleyir”, "gəleyir” ilə qarşılaşdıraraq Sovet Azərbaycanı ilə Türkiyə dili arasında heç bir fərq olmadığını iddia edirdi. Onun dildə pantürkist bir siyasət yürütdüyünü göstərmək üçün leksikonundan gətirəcəyimiz bir neçə misal kifayətdir. O, "vətən” deyil, "vatan”, "həftə” əvəzinə "hafta”, "şəfəq” deyil, "şafaq” işlədirdi.   Müşfiq dili və şeirlərindəki qandrabanda yolu ilə gətirdiyi fikirləri etibarilə bü günə, proletariata sadiq bir şair olmamışdır. O, proletar revölüsiasında əsərləri ilə aktiv iştirak edən Mayakovskiyə nifrət bəslədiyi halda "Mingəçevir həsrəti” və "Şən Tiflis” şeirlərində onun Sergey Yeseninin ölümünə yazdığı şeirindən açıq-aydın oğurluq etməkdən çəkinməyirdi. Mayakovskinin "Yüzəlli milyon” adlı poemasından açıq oğurluq edərək "Zəfər səsləri”ni yazdığı bir faktdır. Mikayıl Müşfiq şeirləri üçün oğurluq ta ilk günlərdən bu günə kimi xarakter bir hal olmuşdur. Aleksandr Zarovun "Qarl Libknext”, Utkinin "Veter” şeirlərini oğurlayıb "Qonağım” və "Qarl Libknext” adı ilə çap etdirən bu şeir oğrusu Vasili Qazinin, "Ruçnoy lebed”ini dəxi "Əl ördəyi” deyə vaxtilə təb etdirmişdir. Müşfiq sinfi qardaşı Çobanzadədən də oğurlayardı. Onun qatı millətçi "şeirlər” kitabından "Bulutlar”ı oğurlayaraq "Küləklər” kitabçasına köçürmüşdür. Nə üçün o belə edirdi? Çünki o, quruluşumuza sadiq deyildi. Ona görə də sovet tematikasından müstəqil olaraq yaza bilməyirdi. Odur ki, o yandan, bu yandan rus, erməni sovet yazıçılarından, Nəsimidən, Məmməd Akifdən, Baba Tahirdən, Hamiddən və başqalarından çırpışdırırdı. O, əclaf ideyası üçün hər cür qandrabandçılıqdan istifadə etmişdir. Vaxtilə yazdığı kontrrevolüsion "Banditlər” poeması ifşa edilmişdir. O, həmin "Banditlər”i "Dağlar macərası” adı ilə yaxınlarda "Ədəbiyyat qəzeti”ndə çap etdirmişdi. O, bu kimi hərəkətləri ilə Azərbaycanın kulturunu, səadətini əlindən almaq, onu eyni kaloniya salmaq kimi çirkin bir ideyaya xidmət edirdi. Mikayıl Müşfiq kimi satqınlar sinifsiz dünya qurmaq uğrunda mübarizə aparan sovet ədəbiyyatına az əngəl olmamışlar. Artıq onlar ifşa olunmuş, maskaları tamamilə yırtılmışdır. Düşməni amansızcasına ifşa etməkdə prinsipial tənqid hələ çox işlər görməlidir. Tənqid hər cür ziyalı əhvali-ruhiyyəyə atəş açmalı, namuslu sovet yazıçılarının yaradıcılığını yüksək səviyyəyə qaldırmalıdır.

29 Avqust 2016 6:05

Dərdin-qəmin dalına bir təpik!

murat9

Şeirlər vardır, yazıldığı gündən dillərə, könüllərə düşən... İllər ötüb keçsə də yaddaşın bir küncündə, dilin ucunda qalan...İnsan yaşa dolsa da heç zaman qocalmayan, hər zaman öz estetik təravətini saxlayan, vəsf etdiyi duyğular qədər təmiz, saf və əbədi olan şeirlər...   Murad Köhnəqala: “Dərdalgin” (tabletkalarda) Ey günəşli yurdun şərqli insanı! Nə vurulmusan bu qəmlərə, nə əzizlərsən öz dərdini? Dərd-bəladan həzz alırsan, manyakmısan? Sənə verilən o işıq ömür Uçub gedir bir ox kimi Adam da bu qədər dərdbaz olarmı? Köynəyin cırıqdı? - cəhənnəmə ki, bir az da cırıq gəz! Dişin yoxdu, pulun yoxdu - mırıq gəz! Dabanı sürtülmüş, üstü sökülmüş su buraxan o ayaqqabınla bir təpik ilişdir dərdin dalına, getsin öz işinin-dərdinin dalınca. Evin yoxdu - nə olsun ki? Vağzallara, binaların damına nə gəlib? Belə şeydən dərd yonub, qəm düzəltmə! Pulun yoxdu? - bir az da ac gəz. Ac-yalavac gəzməkdən xoşbəxt və gülməli bir şey varmı dünyada?.. Ac-acına küləkli küçələrdə veyillənmək, boş sok qablarını, su qablarını təpikləmək dərd çəkməkdən pisdimi? Tutalım, evlənmisən, evdə uşaqların var, pulun az, məvacibin yox - noolsun?! Qazıb-qazıb dərd çıxartma bundan, qoy bir az da az yesin arvadın, bir az da arıq olsun, bir az da kasıb geyinsin! Oğlun keçənilki şalvarını geyinsin, bir az da gödək olsun. Qızının köhnə ayaqqabısının sökülmüş yerlərini özün tik. Sən sapı dişinlə dartdıqca uşaqların gülüşəcək. Necədi, gözəl deyilmi? Təki arvadın sevsin səni! Qonşu uşaqları bahalı geyər - özləri bilər. Qonşu arvadları xəz geyər, qızıl taxar - özləri bilər. Onda var, səndə yoxdu - noolsun ki? Səndə var, onda yoxdu - noolsun ki? Dərdə çevirmə, zəhrimara döndərmə bunu! Qoy gülsünlər sənə, gülüb-gülüb, axır, yorulacaqlar. Ömür axır işıq kimi! Arvadın həmişə narazıdırsa, dırsa, dirsə, dursa, fikirləşməyə dəyməz, ayrıl getsin, boşa getsin! Uşaqları dərd eləmə, bura bax, yenə dərdə taxılma! Onları əvvəlkindən də gözəl böyüdəcəksən... Tutalım, bir işdi, düşdün türməyə. Noolub, özünü tütün kimi büküb çəkirsən, iri, ağır fikirlərin hambalına dönmüsən, künclərdə büzüşüb üzünə əlavə qırış yonursan? Gözüm aydın, noolsun haqsız tutulmusan? Nə üçün qan qusmalısan? Döyəcəklər - döz gülə-gülə! Söyəcəklər - döz gülə-gülə! Bıçaq soxmaq lazımdısa, kiməsə fikirləşmək lazım deyil, ordaca sox! Güllələmək lazımdısa, güllələ yerindəcə! Səni də güllələyib yorta bilərlər, sən də ölməlisən, heç dərd eləmə! Ömür axıb gedir işıq misalı. Axmaq kimyagərlər kimi hər şeyi dərdə-qəmə çevirmə! Qəmli-qəmli oxuyub muğamda zarıyırsan, bu cavan yaşında nə qarıyırsan, maymaqmısan? O qoca qəzələ nə kərkinirsən, manyakmısan? Tüpürüm sənin o dərdli şerinə, tüpürüm sənin dərdə aşiqliyinə! Həyata gəl! Həyata gir! Nə göllənirsən? Nə iylənirsən? Ömür axıb gedir işıq misalı. Dərdin-qəmin-vərəmin dalına bir təpik! İşıqlı dünyada onların hörməti yoxdu bir qəpik…

26 Avqust 2016 11:17

Fındıq satan qız-Hekayə

aaa

Günəşli  bir yaz səhəri  idi. Təbiət qış yuxusundan oyanırdı, sanki özü ilə birgə insanları da qış yuxusundan oyadırdı.  Hamı səhər tezdən işə tələsirdi, amma Zərifgilin evində valideynləri  toya getməyə hazırlaşırdılar. Zərifin atası və anası qonşu kənddə yaşayan qohumlarının toyuna getmək üçün işdən icazə almışdılar. Zərif də toya getməyi çox istəyirdi, amma dərs günü olduğundan valideynləri onu özləri ilə aparmağa razı olmadılar, qızın babası ilə qalmağına qərar verdilər. Düzdür, qızcığaz məyus oldu, amma bilirdi ki toya getsə, dərslərindən geri qalacaq. Ona görə də məyusluğu tez ötüb keçdi.  O, həvəslə məktəb paltarlarını geyinib, ata-anası ilə sağollaşıb, onlara yaxşı yol arzulayıb məktəbə yola düşdü. Zərifgil ailədə dörd nəfər idilər:  atası, anası, babası və özü. Zərif 4-cü sinifdə oxuyurdu. Müəllimlərinin də, bütün sinif yoldaşlarının da sevimlisi idi. O öz nizam-intizamı, çalışqanlığı ilə hamının rəğbətini qazanmışdı. Ailəsi həmişə onunla fəxr edirdi. Deyir sən saydığını say, gör fələk nə sayır.. Balaca qızcığaz nə biləydi  ki, bu gün ata-anasını son dəfə görür. Məktəbdə sonuncu dərs idi.  Zəng vuruldu və uşaqlar adəti üzrə kitab-dəftərləri  çantalara yığıb evə getdilər. Zərif sevinə-sevinə gəldi ki, bu gün üç fəndən "5" aldığını babasına xəbər versin, gördü ki, baba evdə yoxdur. O bilirdi ki, babası evdə olmayanda  adətən fındıq bağında ağaclara qulluq edir. Babasının böyük fındıq bağı var idi. Baba bu bağı öz əziyyəti ilə əkib-becərmişdi. Hər il fındıq mövsümündə bu bağlardan çoxlu məhsul alıb bazara çıxarırdı. Qız bu bağda oynamağı çox sevsə də, dərs vaxtlarında ora az-az gedirdi. Zərif adəti üzrə paltarlarını dəyişib, əl-üzünü yuyub, anasının hazırladığı yeməkdən yedi və dərslərini oxumağa başladı. Elə bu anda qonşuları Nəzakət xala qapıda göründü.  O, balaca qızdan babasının harda olduğunu soruşdu. Qız babasının bağda olduğunu söylədi. Zərif hiss etdi ki, Nəzakət xala çox təlaşlıdır. Gözlərində təşviş, qorxu, həyəcan, kədər var idi. Qız bunları hiss etdikcə, kiçik qəlbi titrədi. Özünü toplayaraq soruşdu: -Nəzakət xala, nə olub? Qadının yumru, xırda gözləri yaşardı, onu qəhər boğdu, lakin biruzə verməməyə çalışdı  və Zərifdən gedib babasını çağırmağı xahiş etdi. Balaca qız  qaça-qaça bağa tərəf getdi. Baba ağacları sulayırdı. Qız təngnəfəs babasına yaxınlaşib dedi: -          Baba, Nəzakət xala bizə gəlib səni çağırır. Qızın səsindəki həyəcanı hiss etməmək mümkün deyildi. Baba əlindəki  işi buxarıb tez evə doğru getdi. O, uzaqdan qonşuları Nəzakəti gördü və ürəyi döyünməyə başladı. Qonşu  Fəhmi kişini görən kimi nitqi qurudu, dili söz tutmadı. Qadın Zərifdən həyətdə oynamağı xahiş etdi. Qızcığaz artıq anlamışdı ki, pis nə isə baş verib. Nəzakət xala kədər, ağrı dolu səsi ilə Fəhmi kişiyə oğlunun və gəlininin qəza keçirdiyini, vəziyyətlərinin ağır olduğunu söylədi. Qoca kişinin əlləri əsdi, rəngi ağardı. Qadın çox qorxdu, söylədiyinə peşman oldu. Axı bu yaşda ürəyi dözməyə də bilərdi. Fəhmi kişi taqətdən düşdü, dizləri büküldü. Nəzakət xala ona kömək etməyə, ürək-dirək verməyə çalışdı.  Amma o, artıq özündən getmişdi. Qonşular  Fəhmi kişini maşına mindirib, təcili rayon mərkəzinə apardılar. Balaca Zərif nə baş verdiyindən xəbərsiz idi. O düşünürdü ki, valideynləri gəlib bütün problemləri yoluna qoyacaqlar. Onun körpə qəlbini necə acılar gözlədiyindən xəbərsiz idi. Həyatın ona hazırladığı acı sürprizi kiçik qəlbi necə daşıya biləcəkdi?.. Fəhmi kişini xəstəxanaya çatdırdılar, həkimlər dərhal müdaxilə etdilər. Bir neçə saatdan sonra xəstənin vəziyyəti qaydasına düşməyə başladı. Amma reanimasiya şöbəsində yatan oğlu və gəlininin vəziyyəti getdikcə ağırlaşırdı. Həkimlər bütün səylərini göstərsələr də, onları xilas edə bilmədilər. Bütün qohum-əqrəba, tanışlar, qonşular Zərifgilin həyətində toplaşmışdılar. Amma heç kim balaca qıza nəsə deməyə cürət  etmirdi. Çünki onun bu xəbəri nə cür qarşılayacağını bilmirdilər. Bu ağır yük Fəhmi kişinin üzərinə düşürdü. Fəhmi kişi bir neçə saat dinləndikdən sonra həkimlər evə gedə biləcəyini söylədilər. Evə gedə bilərdi, ancaq getmək istəyirdimi?.. Eşitdiyi xəbərin yuxu olmasını arzulayırdı, hətta içində özünə az da olsa təskinlik verirdi ki, evə qayıdanda görəcək ki, hər şey qaydasındadır, heç kimə heç nə olmayıb. Təəssüf ki, bunlar sadəcə özünə təskinlik vermək istəyi idi, artıq olan olmuşdu. Tale bu qoca kişinin və balaca qızın həyatına qara bir səhifə yazmışdı və bu tale yükünü onlar birlikdə daşıya bilərdilər. Artıq maşın həyətə yaxınlaşırdı. Fəhmi kişini yenidən əsmə götürdü. Qohum- qonşular susqun idilər. Yalnız qadınlar fəryad edir, ürəklərində olan acını göz yaşlarıyla qovub çıxarırdılar. Fəhmi kişi isə içində boğulurdu, ağlaya bilmirdi, göz yaşları içinə axırdı. Elə hey bu xəbəri  balaca qıza necə söyləyəcəyini düşünürdü.  Amma əvvəl-axır söyləməli idi. Ona yalançı ümidlər vermək, həqiqəti ondan gizlətmək olmazdı. Fəhmi baba  içəri girən kimi gözü Zərifi axtardı. Əvvəlcə nəvəsini  görməyəndə elə bil di ki qonşudadı. Lakin sonra qızın fındıq bağında oynadığını söylədilər. Qoca tələsik  bağa üz tutdu. Uzaqdan gördüyü səhnə onu bir az da mütəəssir etdi. Qızcığaz balaca əlləriylə ağacların qurumuş yarpaqlarını təmizləyirdi. Baba nəvəsinə yaxınlaşıb dedi: -Nə edirsən qızım? Qız bir az mənalı,  bir az da sual dolu gözlərlə babasına baxıb dedi: -Ağacları qurumuş yarpaqlardan təmizləyirəm, çünki bu yarpaqların ağaclara artıq xeyri  yoxdur. Babanın artıq gözləri doldu, nəvəsini qucaqladı, başını sığalladı və dedi: -Mənim Zərif çıçəyim əgər bir gün sənə desəm ki, atan və ana çox uzaqlara gediblər, dönməyəcəklər, neyləyərsən?.. Qız sual və qorxu ilə dolu gözlərini babasına zillədi, bu sualın içində nə isə gizləndiyini duydu: -Baba axı onlar uzağa yox, qonşu kəndə gediblər?.. -Bilirəm qızım, amma onlar ordan da uzağa gediblər, səni mənə tapşırıblar, məni də sənə. Fəhmi kişi son sözləri  söyləyərkən səsi  titrədi, onu qəhər boğdu. Qız babasının pis olduğunu görüb boynuna sarıldı, üz-gözündən öpdü və dedi: -Qorxma baba, onlar gələnə qədər mən sənə baxaram, qoymaram darıxasan. Baba dərindən ah çəkdi. Balaca qızcığazın anlayışına, davranışına heyran qaıdı. O nəvəsini evə aparmaq istəmirdi, çünki  evdəki  ağlaşma səslərini nəvəsinin  eşitməsini istəmirdi. Düşündü və belə qərara gəldi ki, məclis qurtarana qədər Zərif xalasıgildə qalsın. Günlər bir-birini qovurdu. Artıq Zərif evlərinə qayıtmışdı. Orda olduğu günlərdə də babası hər gün onu ziyarət edirdi. Zərifin dərsləri bitmişdi, artıq yay tətili başlamışdı. O vaxtını daha çox babasıyla birgə fındıq bağında keçirirdi. Onlar iki dost kimi idilər. Balaca qız hər dəfə valideynlərindən söhbət salanda qoca dərindən ah çəkirdi. Qızcığaz bu ahdan çox şey anlayırdı, amma yenə də babasını üzməmək üçün heç nə soruşmurdu. Hərdən gizlicə onların şəklinə baxıb ağlayırdı. Nəhayət fındıq mövsümü yaxınlaşırdı. Ağaclar bol məhsul verib deyə baba- nəvə çox sevinirdilər. Tətilin bitməsinə, dərslərin başlamasına da az qalmışdı. Zərif həsrətlə dərsin başlamasını, həm də fındıq yığımının başlamasını gözləyirdi. O özünə söz vermişdi ki, babasına bacardığı qədər kömək edəcək. Lakin bir gün gözlənilmədən Fəhmi kişi möhkəm xəstələndi, yatağa düşdü. Qızcığaz çox məyus oldu. Həkim çağırdılar, müayinədən sonra məlum oldu ki, qoca möhkəm zökəm olub. Həkim müalicə üçün dərmanlar, iynələr yazdı və kişiyə yataqdan qalxmamağı tapşırdı. Kişi çox məyus oldu, axı məhsul xarab ola bilərdi. Onları toplayan lazım idi. Zərif bilirdi ki, babasına yataqdan qalxmaq olmaz. Və çalışdı ki, babasına bildirmədən fındıqları yığmağa başlasın. Hər gün hiss etdirmədən  bağa gedir və fındıqları torbaya yığırdı. Əvvəlcə qıza elə gəlmişdi ki, bu işin öhdəsindən gələ bilməyəcək.  Ancaq indi  tərəddüdləri yox olmuşdu. Babası harada olduğunu soruşduqda həyətdə rəfiqələri ilə oynadığını söyləyirdi. Balaca qız iki-üç günə 3 torba fındıq yığmışdı. Yığdığı fındıqları bazara çıxarmalı idi, bunun üçün Nəzakət xalanın ərindən ona kömək etməsini  xahiş etdi. O, qızın söylədiklərinə mat-məəttəl qaldı. Sanki özünü tənbəl hesab etdi. O qıza kömək etdi. Torbaları maşına yığıb bazara apardılar. Bazarda çoxlu adam var idi. Ağız deyəni qulaq eşitmirdi.  Sabir əmi torbaları düşürdü. Balaca qıza yardım təklif etdi: -Qızım, sənə kömək edim, fındıqları bərabər sataq, tək sənin üçün çətin olar. -Yox, Sabir əmi çox sağ olun. Özüm sataram, siz əziyyət çəkməyin , qəsəbədəki işlərinizi həll edin, mənim də işim qurtarsın, birlikdə dönərik kəndə. Daha qonşu heç nə demədi, çünki o artıq Zərifin ağlına, qoçaqlığına bələd idi. Təzə gəlməyinə baxmayaraq artıq üç-dörd nəfər fındıq almışdı. Qız özü də arada fındıqlardan bir-ikisini sındırıb yeyirdi. Qəribə idi ki, fındıqlar heç vaxt ona belə dadlı gəlməmişdi. Elə bu vaxt qəribə bir hadisə baş verdi. Zərif hiss etdi ki, qarşıdakı çayxananın arxasında onu izləyənlər var. Əvvəlcə onların kim olduqlarını  görə bilmədi. Çünki onlar gizlənə-gizlənə baxırdılar. Az sonra onların 8-9 yaşlarında uşaqlar olduqlarını gördü. Onlar oğrun-oğrun, bir az da həsrətlə baxırdılar. Zərifi maraq bürürdü və onların yanına gedib soruşdu: -Nə üçün bayaqdan burda gizlənib məni izləyirsiniz? Uşaqlar əvvəlcə utancaq baxışlarını yerə dikdilər. Sonra içlərindən bir az hündür olan oğlan dilləndi: -Sən dünyanın ən xoşbəxt uşağı olduğunu bilirsənmi? Qız təəccüblə oğlana baxdı: -Nə üçün belə hesab edirsən? Oğlan gözlərini qaldırıb bir az ağır, bir az cəsarətli baxışlarla qızı süzdü və dedi: -Çünki sən ürəyinin istədiyi qədər fındıq yeyə bilirsən. Amma biz fındıq tapanda çox sevinirik və o bir fındığı aramızda bölüşdürürük. Düzdür,  hərəmizə az düşdüyünə görə çox da ləzzətli olmur. Amma ən azından dadını bilirik. Bu sözləri  söylədikdən sonra yenidən onu qəribə utancaqlıq bürüdü və baxışlarını qızdan gizlətməyə çalışdı. Yanındakı uşaqlar isə eləcə susqun-susqun baxırdılar. Zərif çox məyus oldu. Gözlərində yaş gilələndi. Bir anlıq özünü bu uşaqlarla müqayisə etdi və həqiqətən də xoşbəxt olduğunu düşündü. Onun bu uşaqlarla yeganə oxşarlığı ata-analarının olmamağı idi. Ancaq Zərif onlar kimi kimsəsiz, evsiz-eşiksiz deyildi. Onu hamıdan çox sevən babası və qohum-əqrabaları var idi. Onun gözəl evi, məktəbi və rəfiqələri var idi. Əvvəlcə çoxlu fındıqları olduğu üçün uşaqların onu xoşbəxt  hesab etməsi  ona qəribə gəlsə də, anladı ki, o, doğrudan da həmin uşaqların məhrum olduğu xoşbəxtliklərə sahibdir.  Və o, uşaqların da xoşbəxt olmağa haqları olduğunu düşündü. Birdən uşaqlara üzünü tutub dedi: -Gəlin arxamca! Uşaqlar bir şey anlamadan qızın arxasınca getdilər. Zərif fındıq torbalarını onlara göstərərək dedi: -Baxın, bu torbadakı bütün fındıqlar sizindir! Doyunca yeyin! Uşaqlar bir-birlərinə baxdılar. Onlar neçə vaxtdır ki, ac idilər. Deyəsən qızdan bu cür təklif gözləmirdilər. Çünki onlar bazarda kimə yaxınlaşıb yemək üçün nə isə istəsələr onları qovurdular. Əlbəttə ki, hamı belə etmirdi, amma bir çoxu qovurdu. Uşaqlar heç bir söz demədən  fındıqları  ləzzətlə yeməyə başladılar. Sanki dünyanın ən dadlı nemətini yeyirdilər. Qız heç nə demədən onlara baxırdı. Uşaqların paltarları nimdaş və sökülmüş idi, ancaq onlar buna heç əhəmiyyət vermirdilər, həvəslə fındıqları ləpələyib yeyirdilər. Birdən bayaq qızla danışan oğlan dedi: -İndi biz də sənin kimi xoşbəxtik. Və bu xoşbəxtliyimizi başqa uşaqlarla da paylaşmaq istəyirik. Və az keçməmiş bir neçə kimsəsiz uşaq da onlara qoşuldu. Balaca qızcığaz isə heç nə söyləmədən izləyirdi və onları xoşbəxt etdiyi üçün çox sevincli idi Birdən arxadan Sabir əminin səsi gəldi. O Zərifi evə aparmaq üçün gəlmişdi. Qıza və torbalara, uşaqlara təəccüblə baxdı və vəziyyətin nə yerdə olduğunu anlamağa çalışdı. Zərif ona əhvalatı qısaca danışdı. O mat qaldı, düşüncələrə daldı. Bu balaca qızdakı ürəyə, düşüncəyə heyran qaldı. Yol boyu özlüyündə fikirləşir, baş vermiş  hadisənin təsirindən çıxa bilmirdi. Nəhayət onlar evə çatdılar. Zərif qapını açıb içəri girdi və babasının  ayaq üstə görüb, sevincindən boynuna sarıldı. Fəhmi kişi yavaş-yavaş müalicənin təsiri ilə yaxşılaşırdı. O nəvəsinin qeyri adi sevincini hiss etdi. Sual dolu gözlərlə nəvəsinə baxdı. Qız qəribə bir sevinclə dedi: -Baba, bu gün mən xoşbəxtliyimi uşaqlarla paylaşdım!.. Və hadisəni  olduğu kimi babasına danışdı. Fəhmi kişi nəvəsini diqqətlə dinlədikdən sonra dərin fikrə getdi.. Balaca qız bir anlıq düşündü ki, babasının olanlardan o qədər də xoşu gəlmədi.  Lakin babası az keçməmiş dedi: -Mənim Zərif çiçəyim, gözəl balam! Bu yaşıma gəlib çatmışam, düşünmürəm ki, kimi isə sənin qədər sevindirə bilmişəm. Sən bu gün öz gözəl düşüncəli, qayğıkeş, səxavətli rəftarınla qoca babanı çox duyğulandırdın və dərs verdin. Bəli, insanı sevindirməyi, xoşbəxt etməyi hər insan bacarar, yetər ki, bunu ürəkdən etsin, sənin kimi! Sənin kiçik qəlbin nə qədər böyük sevgi, şəfqət, xeyirxahlıqla doludur!.. İllərlə bir çox insanın bacara bilmədiklərini sən bacardın! Qoca baban səninlə fəxr edir! Fəhmi kişi bu dəfə ağladı. Bəli, ağlaya bildi. Balaca nəvəsinin böyük qayğıkeşliyi onu ağlatdı.., ancaq bunlar sevinc göz yaşları idi. O, çox sevinirdi ki, onun bu cür böyük ürəkli balaca nəvəsi var. Səhəri gün baba tezdən qalxıb  bağa getmişdi. Hələ bəzi ağacların məhsulu tam yığılmamışdı. Axı balaca qız məhsulu tək yığmışdı və hamısını yığa bilməzdi. Kişi düşündü ki, qalan məhsulu da yığıb kənddəki imkansız ailələrə pay versin və belə də etdi. Əlbəttə ki, buna ən çox sevinən balaca Zərif oldu. Bəli, bu balaca qız bizə öyrətdi ki, insanları pul olmadan da xoşbəxt etmək olar, lap bizim balaca fındıqsatan qız kimi!.. Ülviyyə Niyazqızı,filoloq  

15 Avqust 2016 2:56

USAQ PAPIÇLARI  – Hekayə 

pap

ÜLVİYYƏ NİYAZQIZI   Universitetdə adi dərs günlərindən biri idi. Zəng vuruldu, tələbələr auditoriyalara daxil oldular. Biz filologiya fakültəsində oxuyurduq. Dərs yenicə başlamışdı ki, dekanlıqdan arxamca adam göndərdilər. Dekanlığa getdim. Rəhilə xanım məni görüb gülümsəyərək dedi: -Gəl, qızım, yenə də sənə işimiz düşüb, bir neçə işlənməli sənəd var, zəhmət olmasa onları işlə, sabah nazirliyə təhvil verməliyik. Universitetdə arada bəzi yazılar işlənməli olanda məni çağırırdılar. Müəllimlərin dediklərinə görə yazıda qrammatik səhvlər etmirdim. Artıq dəftəri bitirmək uzrə idim. Elə bu vaxt qapı açıldı və Asya müəllimə otağa daxil oldu. . Bizə dərs demədiyi üçün Asya müəlliməni o qədər də yaxşı tanımırdım, lakin görünüşcə soyuq və qaraqabaq insana bənzəyirdi. Ayağa qalxdım. Müəllimə "narahat olma, qızım, otur yazını işlə" dedi. Demək olar ki, ilk dəfə idi onun səsini eşidirdim. Çox gözəl, məlahətli və incə səsi var idi, gözlərində çox dərin və kədərli ifadə duyulurdu sanki. Mənə diqqətlə baxdığının fərqində idim. Gözləri bir nöqtəyə zillənib qalmışdı, ağır və qarışıq düşüncələr içində boğulurdu sanki. Birdən üzünü mənə tutub evli olub-olmadığımı soruşdu. "Bəli, evliyəm" deyə cavab verdim. Bir anlıq susdu, sonra dedi: -Övladın necə, varmı, qızım? -Bəli, balaca bir qızım var.. O kövrək və titrək səslə dedi: -Nə gözəl!.. Övlad qadın üçün əvəzsiz nemətdir həyatda.. Hər zaman övladın, ailənin qədrini bilin!.. Bu sözləri söyləyərkən səsində, üzündə məyusluq ifadəsi vardı. Müəllimənin nisgilli olduğu hiss olunurdu. O, universitetin kafesindən çay sifariş etdi. Biz müəlliməylə cay içə-içə xeyli söhbət etdik. Cox səlist və rəvan danışığı vardı, saatlarca onu dinləyər, yorulmazdım. O, da mənimlə söhbət etməkdən qəribə rahatlıq duyurdu. Birdən mehribanlıq dolu baxışlarla mənə baxıb dedi: -Qızım, görürəm həssas və anlayişlı qızsan, bir həyat hekayəsi söyləyəcəm sənə, amma əvvəlcə çayları içək, sonra.. Çox maraqlı idi. Səbirsizliklə onun danışmasını gözləyirdim. Müəllimə dərindən nəfəs aldı və söhbətə başladı: …“Universitetin son kurslarında oxuyurdum. Günün cox hissəsini kitabxanada oxumaqla kecirirdim, həm də kurs işləri üçün kitablardan bəzi materiallar toplayırdım. Bir həftə sonra kurs işlərini bitirdim və təhvil vermək üçün dekanlığa getdim. Otaqda kimsə yox idi, bir kənarda əyləşib gözləməyə başladım. Elə bu vaxt otağa bir oğlan daxil oldu və salam verdi. Dekanımızı soruşdu, mən də onu gözlədiyimi söylədim. O, mənimlə üzbəüz divanda əyləşdi. Oğlanın hərdən gizli baxışlarla mənə baxdığını hiss edirdim, amma biruzə vermirdim. Birdən o gözlənilmədən soruşdu: -Bağışlayın, xanım, siz tələbəsiniz? -Bəli, tələbəyəm.. -Neçənci kursda oxuyursunuz? -Sonuncu kursda… Onun sual verməsi mənə qəribə gəlirdi nədənsə. Bəlkə də adi suallar idi, mənə bir az qəribə gəlirdi, ancaq yenə də baxışlarındakı qeyri-adiliyi duydum. Bu vaxt dekan otağa daxil oldu, dərhal ayağa qalxdıq. Dekan oğlanı görən kimi dedi: -Ooo, Kamil, xoş gəlmisən, necəsən? -Çox sağ olun Polad müəllim, yaxşıyam, siz necəsiniz? -Biz də yaxşıyıq, sükür!. Bizim bir üstünlüyümüz ondadır ki, belə gözəl və istedadlı gənclərlə işləyirik və onlar bizi qocalmağa qoymurlar. Birdən Polad müəllim üzünü mənə tutub dedi: -Kamili tanımırsan yəqin ki, amma yaxın zamanda tanıyacaqsan, çünki o universitetimizin fəxridir. Elmi iş yazır, vaxt gələcək alim kimi də tanınacaq. Müəllim danışarkən Kamilin mənə baxdığını hiss etdim, amma nədənsə bu baxışlar məni narahat etmirdi. Düşüncələrə dalmışkən Polad müəllimin mənim haqqımda danışdığını duydum. " Asya bizim ən çalışqan, istedadlı tələbələrimizdəndi, magistraturaya hazırlaşır. Sizin kimi tələbələri görəndə ürəyimiz dağa dönür." Mən işləri təhvil verib, sağollaşıb auditoriyaya döndüm. Səhəri gün universitetə bir az gec getdim, çünki axşam gecə saatlarınadək kitab oxumuşdum. Universitetdə böyük tənəffüs idi, qızlar kafeyə enib nəsə içməyi təklif etdilər. Kafeyə daxil olan kimi Kamili gördüm. O çay içə-içə yazılara, kitablara baxırdı. İstədim özümü görməməzliyə vurum, artıq gec idi, o, məni görmüşdü. Biz masaya əyləşdik. O, durub masamıza doğru gəldi, mən özümü itirdim. Qızların görməyini, bilməyini istəmirdim, çünki onlar ciddi nə isə varmış kimi anlayacaqdılar. O, yaxınlaşıb nəzakətlə birinci mənimlə, sonra da tələbə yoldaşlarımla salamlaşdı. Hal-əhval tutub öz masasına döndü. Qızlar sualları yağdırmağa başladılar. Mən nə qədər desəm də ciddi nəsə yoxdu, inanmadılar. Mənalı baxışlarla "xeyirli olsun" deyib gülüşdülər. Bir həftə keçdi, artıq imtahanlar yaxınlaşırdı. Mən həvəslə imtahanlara hazırlaşırdım. Kitabxanaya gedib kitab oxuyur, havanın necə qaraldığından belə xəbərim olmurdu. Axıra həmişə mən qalırdım. Bir gün yenə axıra qalmışdım. Çantamı toplayıb getməyə hazırlaşırdım. Elə bu vaxt arxadan kimsə "Salam, Asya" dedi. O idi, Kamil.. Salam verdim. O, adəti üzrə hal- əhval tutdu. Mən də ilk dəfəydi ondan əhvalını soruşdum. Biz söhbət edə-edə kitabxanadan ayrıldıq. Kamil məni çay içməyə dəvət etdi, etiraz etmədim. Biz kafedə çay içə-içə xeyli söhbət etdik. Söhbətimizin mövzusu əsasən dərslər və imtahanlarla bağlı idi. Söhbətin şirin yerində mən artıq gec olduğunu söylədim və qalxdıq. O, ilk dəfə məni evə ötürdü və beləcə biz görüşməyə başladıq. Kamil bütün imtahanlarda nə çətinlik olsa yardım edirdi. Nəhayət, imtahanları verib qurtardım, diplom işini uğurla müdafiə etdim, artıq magistraturaya hazırlaşırdım. Bu arada tez-tez Kamillə görüşür, dənizkənarı parka gedir, maraqlı söhbətlər edirdik. Bir-birimizi görməyəndə çox darıxırdıq. Bəli, biz artıq bir-birimizi sevirdik və ikimiz də bunun fərqində idik. Kamil həyatımı şən, rəngli və mənalı etmişdi. Bir gün Kamil məni ailəsiylə tanış etmək istədiyini söylədi, etiraz etmədim, ancaq öncə anamgildən izn almalıydım. Anam bir az tərəddüd etsə də razılaşdı. Səhəri gün axşam Kamilgilə getdik. Ailə üzvləri məni çox mehriban qarşiladılar, çox səmimi və istiqanlı insanlar idilər. Tanişlıqdan hamı məmnun idi. Kamil də sevincini gizlədə bilmirdi. Xeyli söhbətlər etdik, dedik, güldük. Kamilin anası Validə xala xüsusi təşəkkür etdi. Mən də dərin minnətdarlığımı bildirdim və hamıyla sağollaşıb çıxdıq. Yol boyu Kamillə maraqlı müzakirələr apardıq yeni tanışlıq haqqında. Kamil məni evə ötürüb qayıtdı. Günlər sürətlə keçirdi. Artıq magistraturada təhsil alırdım. Kamil də elmi işini müdafiə etmişdi və elmi dərəcə almışdı. Bir gün parkda gəzişərkən Kamil dedi: -Artıq vaxtdır, istəyirəm həyat yoldaşım olasan, gözəl ailəmiz, övladlarımız olsun!.. Bu təklif mənim üçün gözlənilən idi. Mən onun gözlərinə baxdım və sadəcə gülümsədim.. Yeni il yaxınlaşırdı, bayram ərəfəsi Kamilin valideynləri bizə gəlmişdilər. Atamgillə danışib razılaşdılar və şirinçayı içdilər. Sevincimin həddi-hüdudu yox idi, sevdiyim insanla ailə qururdum. Bir müddət sonra nişanlandıq, bir neçə gündən sonra Kamil mənə ilk dəfə hədiyyə aldı. Bu hədiyyə çox şirin və maraqlı idi- uşaq papıçları.. Hədiyyəni mənə verərkən gözlərində böyük sevinc və ümid vardı, gülümsədim və "niyə məhz uşaq papıçları?" deyə soruşdum. O, da gülümsəyərək cavab verdi: -Mən uşaqları çox sevirəm, lap çox.. Bu papıçları ilk övladımıza geyindirərsən, bu ən böyük arzumdu. Bu sözlərdən qeyri-ixtiyari kövrəldim, heç özüm də bilmədim niyə?!.. Sonra o, ikinci hədiyyəsini verdi. Bu üzərində bir cüt göyərçin təsviri olan üzük idi. Üzüyü barmağıma taxıb dedi: -Hər zaman bu göyərçinlər kimi qoşa olaq!.. Toy günümüz yaxınlaşırdı, böyük sevinclə toya hazırlaşırdıq. Hazırlıqlar demək olar ki, başa çatmışdı, dəvətnamələr də paylanıb qurtarmışdı. Toya hazırlıq bizə xüsusi zövq verirdi. Nəhayət, toy günü gəlib çatdı. Biz çox xoşbəxt idik, ömrümüzü, taleyimizi birləşdirirdik. Toya gələnlər xoş arzularını bildirir, təbrik söyləyirdilər. Toyumuz maraqlı və şən keçdi. Çoxlu sağlıqlar deyildi, doyunca rəqs etdilər, arada biz də qonaqlarla rəqs edirdik. Toyumuzdan üç ay keçməsinə baxmayaraq sanki dünən evlənmişdik. Ömrümün ən xoşbəxt günlərini yaşayırdım, zamanın su kimi axıb getdiyinin fərqində deyildik. Bir gün Validə ana yarızarafat, yariciddi şəkildə dedi: -Bizi nə vaxt sevindirəcəksiz? Bizim nəvəylə oynayan vaxtımızdır artıq.. Kamil ailənin yeganə övladı olduğu üçün ata-ananın bu istəyi təbii idi. Ananın bu sözlərindən sonra bir az təşvişə düşdüm, Kamillə həkimə getməyi qərara aldıq, həkimə getdik və lazımi müayinələrdən keçdik, qan analizləri verdik. Həkimlər cavabların üç-dörd günə hazır olacağını söylədilər. Mən də, Kamil də hər şeyin yaxşı olacağına inanırdıq. Dörd gün keçdi. Səhər tezdən klinikadan zəng vurub cavabların hazır olduğunu söylədilər. Kamil işə gedərkən cavabları özü götürəcəyini söylədi. Mən də hazırlaşıb işə getdim. Axşam Kamil evə gələndə cavabları alıb-almadığını soruşdum. O birdən başını tutaraq dedi: -Bağışla, əzizim, cavabları işdə unutdum, narahatçılığa əsas yoxdu, həkim dedi ki, hər şey qaydasındadır. Mən düşündüm ki, nə isə ciddi bir hal olsaydı hiss edərdim. Günlər ötüb keçirdi, son vaxtlar Kamil evə dalğın gəlirdi hərdən. Səbəbini soruşanda işlə bağlı olduğunu söyləyirdi və mən də inanırdım, çünki mənə qarşı münasibəti əvvəlkindən də qayğıkeş, mehriban, sevgi dolu idi. Bir gün Kamillə şəhərə çıxmışdıq, parkda gəzirdik, uşaqlar oynaşırdı burda. Kamil həmişə uşaqları görəndə sevinir, onlarla oynayırdı, amma bu dəfə qəribə soyuqluq hiss etdim onda, demək olar ki, heç uşaqlar olan tərəfə baxmırdı. Onun bu halı mənə çox qəribə gəldi, axı o uşaqları çox sevirdi. Yolboyu bu suallar məni narahat edirdi, ancaq heç nə soruşmadım. Düşüncələr içində evə gəlib çatdıq. Əslində uşaq barədə düşüncələrim məni rahat qoymurdu. Həkim müayinələrindən bir neçə ay keçməsinə baxmayaraq heç bir dəyişiklik yox idi. Kamilə dəfələrlə müayinəyə getmək istədiyimi söyləsəm də, gərək olmadığını söyləmişdi. Səhəri gün işdən icazə alıb həkimə getdim, bu barədə Kamilə hec nə demədim. Mən qəbula yazılıb növbəmi gözlədim. Çox keçməmiş çağırdılar məni. Həkimlə salamlaşıb hal-əhval tutduqdan sonra narahatçılığımı söylədim. Mən danışdıqca həkimin üzündə qəribə ifadələr yaranırdı. Hiss etdim ki, ortada nə isə anlaşılmazlıq var. Məni dinlədikdən sonra həkim gözlərini yerə dikib ağır və üzgün ifadəylə dedi: - Asya xanım, sizi dinlədim, ana olmaq istəyinizi təqdir edirəm, amma təəssüf ki, həyat çox vaxt istəklərimiz üzərində qurulmur. Görünür yoldaşınız sizi üzməmək naminə sizə heç nə deməyib. Mənim üçün nə qədər ağır olsa da, həqiqəti söyləməliyəm, üzgünəm, amma sizin övlad sahibi olmanız mümkün deyil, istəsəniz başqa həkimlərə də müraciət edə bilərsiniz, ancaq müsbət cavab alacağınızı güman etmirəm. Yenidən üzülməyinizi istəmirəm. Həkimin sözlərindən sonra dünya başıma fırlandı, qəhər məni boğdu. Həkimlə birtəhər sagollaşıb çox üzgün halda klinikadan ayrıldım. Küçələri sərsəri kimi dolaşırdım, hara, niyə getdiyimi unutmuşdum. Bütün bu olanların bir yuxu olmasını arzulayırdım, ancaq bilirdim ki, bu acı həqiqətdir!.. Bir xeyli fikirli halda parkda dolaşdım. Ətrafda o qədər insan olmasına baxmayaraq böyük bir boşluq içində idim. Ağır düşüncələr içində evə necə çatdığımdan xəbərim olmadı. Qapını açıb evə girəndə Kamili evdə görüb qəribə bir rahatlıq duydum. O məni görən kimi qeyri-adi bir sevinclə "axır ki gəldin" deyə boynuma sarıldı. Kövrəldim və göz yaşlarımı görməsin deyə dərhal otağa keçdim. Özümü topladım, əl-üzümü yuyub mətbəxə keçdim. Yemək süfrəsini hazırladım. Məndə baş verən qəribə halları duyurdu Kamil, lakin hələ heç nə soruşmurdu. Yemək zamanı Kamil ordan-burdan söhbət edirdi, hiss edirdim ki, əhval-ruhiyyəmi qaldırmaq istəyir, lakin mən daha çox susmağa üstünlük verirdim. Yeməyi bitirdikdən sonra süfrəni yığışdırıb otağa keçdim. Başım çox ağrayırdı. O, yanıma gəldi, sual dolu baxışlarını üzümə dikdi. Hər şeyi bildiyimi açıb söylədim. O günahkarcasına gözlərini yerə dikdi, sanki bütün olanlar onun günahı idi. Mən gülümsəyib dedim: -Kamil, niyə günah etmiş insan kimi davranırsan? Axı burda nə sənin, nə də mənim heç bir günahımız yoxdu, taleyin qisməti beləymiş. Kamil gözlərini yerdən ağır-ağır qaldırıb üzümə baxdı, əllərimdən tutaraq dedi: -Bunu səndən ona görə gizlətdim ki, fikir çəkməyini, üzülməyini istəmirdim. Mənə sən lazımsan, uşaq vacib deyil.. Bilirdim ki, bu sözləri mənə görə deyir və bu mənə daha çox acı verirdi. Düzdü, o məni çox sevirdi və söylədiklərində də səmimi idi, lakin Kamilin uşaqlara olan sevgisini öncədən bilirdim. O hələ evlənməmişdən öncə necə ata olmaq istədiyi barədə dəfələrlə söhbət etmişdi. Bütün bunları bilə-bilə onun söylədikləriylə razı ola bilməzdim, ən azından buna vicdanım yol verməzdi- onu öz övladının atası olmaq haqqından məhrum edə bilməzdim. Düzdür, burda qəbahətli heç nə olmasa da, biz bir-birimizi çox sevsək də bacarmazdım!.. Həftəsonu Kamilin valideynləri bizə gəlmişdilər. Söhbət əsnasında Validə ana: -Bizi nə vaxt sevindirəcəksiz? -deyə eyham atdı. Mən də, Kamil də susqun baxışlarımızı yerə zillədik. Ananın heç nədən xəbəri yox idi, ancaq mənim bu məsələni gizlətmək fikrim yox idi, çünki onlara bunu etməyə haqqım yox idi. Əzab və qarışıq hisslər içində həqiqəti onlara söylədim. Bu çox çətin idi, vicdanım danışmağımı, qəlbim isə susmağımı diktə edirdi. Bilirdim ki, həqiqəti söyləyərək onları da məyus edəcəm, ancaq yalançı vədlər vermək də ağır idi. Danışığımı necə bitirməyimdən xəbərim olmadı, başımı qaldırıb onların üzünə baxanda, peşmanlıq və üzgünlüklə dolu ifadəni aydın gördüm, sanki bir ağır yük götürüldü çiynimdən.. Kamil gözlərini yerə zilləmişdi, sanki günahkar özü idi. Ancaq bu taleyin qisməti idi və burda kimsə günahkar deyildi. Validə anagil çaylarını içib qalxdılar. Onları ötürdükdən sonra Kamil mənə dedi: -Nahaq anamgilə söylədin həqiqəti, mən bilsəydim qoymazdım.. Mən onlara həqiqəti deyəcəydim, amma başqa cür.. Mən təəccüblə soruşdum: -Nə cür? Kamil dərindən nəfəs alıb dedi: -Mən deyəcəydim ki, problem səndə yox, məndədi.. Bu kəlmələri duyduğumda gözlərim doldu, özümü güclə boğaraq dedim: -Əvvəla, imkan verməzdim ki, bu cür yalan söyləyəsən, ikincisi, lap söyləmiş olsan belə mən yenə həqiqəti deyəcəkdim.. Kamil susdu, heç bir söz demədən boynumu qucaqladı, gözlərimdən öpdü.. Səhər günəşinin al şəfəqləri yataq otağının pəncərəsindən üzümə düşürdü. Gözəl bir bazar səhəri idi. Kamil hələ yatırdı. Onu oyatmadım. Hər gün işləyib çox yorulurdu, qoy bu gün doyunca dincəlməsini istəyirdim. Qalxıb əl-üzümü yuyub mətbəxə keçdim, həvəslə səhər yeməyini hazırladım. Nədənsə bu gün hər şeyi unutmaq, Kamillə xoş bir gün keçirmək istəyirdim, bütün sıxıntılardan uzaqda. Mən süfrəni hazırlayana qədər Kamil də oyandı. Sonra mətbəxə gəldi və masaya baxıb dedi: -Bəh, bəh, nə gözəl süfrə hazırlamısan əzizim, əllərinə sağlıq, çox ləziz görünür.. -Nuş olsun, əfəndim, qulluğunuzda hazıram- deyə gülümsədim.. Səhər yeməyindən sonra evdə bəzi səliqə-səhmanlama işlərinə görə Kamildən kömək istədim. O, məmnuniyyətlə təklifimi qəbul etdi. Biz deyə-gülə işlərimizi görürdük. Hərdən tələbəlikdə baş vermiş gülməli hadisələrdən danışır, xatirələri vərəqləyir, vaxtın necə keçdiyini hiss etmirdik. Kamil gülə-gülə paltar dolabını boşaldarkən birdən susdu, üzündə qəribə, üzgün və biraz da əsəbi ifadə yarandı. Əvvəl nə olduğunu anlamadım, sonra dolabın küncündəki uşaq papıçlarını görəndə hər şeyi anladım. Kamil onları məndən gizlətməyə çalışsa da, artıq gec idi. Bəli, nə qədər uzaqlaşmaq, qaçmaq istəsəm də xeyri yox idi, sıxıntılarım hər zaman mənimlə idi. Birdən Kamil üzünü mənə tutub qətiyyətlə dedi: -Gözəl bir fikrim var, gəl uşaq evinə müraciət edək, yeni doğulmuş körpə gətirsələr onu övladlığa götürək.. O, bu sözləri elə ürəkdən və qətiyyətlə dedi ki, sanki belə də olacaqdı. Ancaq mən buna razı ola bilməzdim, axı onun övladı ola bilərdi, problem məndə idi. Öz övladı ola biləcəyi halda niyə başqasının övladını böyütməlidi?!.. Niyə mənə görə ata olmaq arzusundan vaz keçməli idi?!.. Bilirdim ki, Kamil mənə görə hər cür fədakarlığa hazır idi, mən də onun üçün hər addımı atmağa hazır idim. Bütün bu suallar mənə daxilən rahatlıq vermirdi, özümə yer tapa bilmirdim. İşləri tez yekunlaşdırdım, papıçları isə gizlətdim. Artıq nə isə etməliydim, öz istəklərim naminə başqalarının arzularının üstündən xətt çəkə bilməzdim, amma nəyi necə edəcəyimi bilmirdim, gecə-gündüz bu barədə düşünürdüm, hətta Kamilə boşanma təklifi etməyi belə düşünmüşdüm, ancaq dilə gətirmədim, çünki bilirdim ki, Kamil əsla bu təklifi qəbul etməz. Bir gün ağlıma başqa bir fikir gəldi. Əlbəttə, bu fikir özüm üçün ən böyük əzab idi və bunu icra etmək də çox çətin idi, ancaq başqa yolum da yox idi. Sumqayıtda Kamilgilin yaxın dostluq etdikləri ailə vardı. Onların Ruxsarə adlı qızları vardı, Kamil onun xətrini çox istəyirdi. Ruxsarənin iyirmi altı yaşı vardı, magistraturanı da bitirmişdi. Hərdən gəlib- gedərdi bizə, gözəl, xoş xasiyyət və ağıllı qız idi. Elçiləri çox idi, lakin onların heç birini bəyənmirdi. Hətta bir dəfə ondan zarafatla soruşanda ki, "niyə heç kimi bəyənmirsən?", gülümsünüb demişdi ki, "mən Kamil kimi xarakteri olan oğlanla ailə quracam." Təbii ki, bütün bunlar səmimi söhbətlər və zarafatlar idi. Bəli, mən düşünürdüm ki, Kamil mütləq evlənməlidir, başqa heç cür rahatlıq tapa bilməzdim. Kamilin hər hansı bir qızla evlənməsinə də razı ola bilməzdim, onun kimi yaxşı insanın dünyaya gələcək uşaqlarının anası da ən azı özü qədər yaxşı olmalı idi. Mən öz aləmimdə Ruxsarəni düşünürdüm, ancaq bunun üçün əvvəcə qızla söhbət etməli, hər şeyi anlatmalı, başa salmalı, qəbul edib-etmədiyini öyrənməli idim. Mənim üçün nə qədər çətin olsa da, cəsarətimi toplayıb qıza zəng vurdum, hal-əhval soruşub qonaq dəvət etdim. Qız dəvətimi sevə-sevə qəbul etdi və gələcəyini söylədi. Mən isə "kaş qəbul etməyəydi!.." deyə qəlbimdən keçirdim. Bu qəlbimin səsi idi və hər zaman onu susdurmağa çalışırdım.. İki gün sonra Ruxsarə bizə qonaq gəldi. Onu həmişəki kimi mehribanlıqla qarşıladım. Kamil evdə yox idi, mən özüm onu Kamil evdə olmayan vaxt çağırmışdım ki, rahat söhbət edib, hər şeyi başa sala bilim. Əvvəlcə qonağa da, özümə də çay süzdüm, sonra söhbətə başladım. Çox həyəcanlı idim, həyat sınağından keçirdim əslində. Bu anda bütün hisslərimi unutmalı, yalnız Kamili düşünməli idim. Kamillə tanışlığımızın ilk günündən bu günə qədər olan hər şeyi təfsilatıyla ona anlatdım. Bir müddət susdu, gözləri doldu. Üzünü yana tutaraq məndən gizlətməyə çalışdı göz yaşlarını. Mən ona artıq hər şeyi qəbul etdiyimi, üzülməməsini söylədim. Onu çağırmaqda məqsədimi söyləməliydim, amma ilk öncə ehtiyat etdim. Düşündüm ki, ilk dəfədən söyləsəm etiraz edər və bizə bir daha gəlməz. Xeyli söhbət etdik. Özüm qəsdən Kamil işdən gələnə qədər saxladım onu. Nəhayət, Kamil də gəldi. Ruxsarəni görüb sevindi. Kamil gələndən sonra da bir xeyli danışdıq, güldük. Havanın qaraldığını görüb qız ayağa qalxdı, mən Kamildən qızı ötürməsini xahiş etdim. Onlar çıxdıqdan sonra ağır düşüncələrə daldım. Ağlımla qəlbim arasında gərgin mübahisə gedirdi- görəsən özüm düşündüklərimin, etmək istədiklərimin nəticəsinə hazırammi?!.. Əlbəttə, qəlbim heç vaxt buna hazır ola bilməzdi, çünki onu çox sevirdim. Elə buna görə də qəlbimi susdurmalıydım.. Ağır və qarışıq düşüncələr içində günlərin necə keçdiyindən xəbərim olmurdu. Mən tez-tez Ruxsarəni evə qonaq çağırırdım, Kamillə daha yaxın ünsiyyət qurmasına şərait yaradırdım. Xeyli müddət keçdikdən sonra mən niyyətimi açıb qıza söylədim, Kamilin məhz onunla ailə qurmasını istədiyimi bildirdim. Əvvəlcə qız qəti şəkildə etiraz etdi, lakin mən ona başa saldım ki," Nə olur olsun Kamilin evlənməsinə, övlad sahibi olmasına nail olacağam, niyə bu adam sən yox, başqası olsun ki?!.. Bəlkə sənin qismətindir?!.." Əlbəttə bu bir an içində qəbul ediləcək qərar deyildi və ən əsası, Kamilin bütün olanlardan xəbəri yox idi. Qıza söyləməkdə məqsədim o idi ki, Kamildə ona qarşı az da olsa hisslərin yaranmasına nail olsun. On gündən çox idi ki, Ruxsarə bizə gəlmirdi. Mən həm narahat idim, həm də rahat. Bu hissləri dil ilə anlatmaq çox çətindi. Bir yandan Kamildən ayrılmaq istəmirdim, bir yandan da onu ata olmaqdan məhrum etmək istəmirdim. Yalnız sevən insan bu fədakarlığı bacara bilərdi. Kamilə olan sevgimin böyüklüyü məni heç bir fədakarlıqdan çəkindirmirdi. Bir gün işdə olarkən Ruxsarə mənə zəng vurdu. Hal-əhval soruşub axşam bizə gələcəyini söylədi. Özümün də səbəbini tam anlamadığım bir narahatlıq doldu içimə.. Bəlkə də səbəbi məlum idi, nə isə… Axşam qız gəldi və əyləşib söhbət etdik. O təklifimi bir şərtlə qəbul edəcəyini söylədi: - Asya, mən bu təklifi sənə, Kamilə və əlbəttə, özümə görə qəbul edəcəyəm, ancaq bir şərtlə, Kamilin mənə qarşı az da olsa hissləri yaranmasa bu iş alınmayacaq. Razılaşdım, bəlkə də kənardan bütün bunlar aglasığmaz görünür, ancaq bu hissləri yaşamadan etdiklərimi anlamaq çətindi. Artıq o bizə tez-tez gəlməyə başladı, daha çox Kamillə ünsiyyət qurur, onunla vaxt keçirirdi, tədricən Kamildə də ona bağlılıq yarandığını duyurdum. Son vaxtlar Kamillə şəxsi münasibətlərdə özüm qəsdən soyuqluq yaratmışdım, onun nəvazişlərindən, qayğılarından imtina edirdim. Təsəvvür belə edə bilməzsiniz ki, bütün bunları etmək mənim üçün nə qədər çətin, əzablı və dözülməz idi. Qəlbimin səsini, istəyini boğaraq yaşamaq əzab idi, ancaq Kamil üçün bunu etməli idim. Son günlərdə Ruxsarə demək olar ki, günaşırı gəlirdi. Hiss edirdim ki, o özü də Kamilə bağlanıb və bir gün baş verən bir hadisə hər şeyə son qoydu…" Asya müəllimə bu sözləri söyləyərkən əlləri titrədi, dodaqları əsdi, sanki dili söz tutmurdu. Tez ayağa qalxıb ona su verdim, çiynini qucaqladım və sakitləşdirdim. İlahi, o nə qədər əzab çəkirdi danışarkən. Mən ona sakitləşməsini, qalan hissəni sonra danışmasını təklif etdim. O, təkidlə indi danışmaq istədiyini, bir daha heç vaxt heç yerdə danışa bilməyəcəyini söylədi və davam etdi… "Həmin gün işdən tez gəlmişdim, az keçməmiş Ruxsarə də gəldi bizə. Axır vaxtlar mənimlə çox söhbət etməyə utanırdı. Onu anlayırdım, özünü günahkar hiss edirdi, ancaq mən çalışırdım ki, o özünü günahkar hiss etməsin. Axşama doğru hər şeyi köməkli hazırladıq, qız masanı düzəltdi. Hər dəfə bizə gələndə əlindən gələn köməkliyi əsirgəmirdi, çox qabiliyyətli qız idi. Az sonra Kamil də gəldi, masaya əyləşdik. Axşam yeməyindən sonra masanı yığışdırıb çay dəstgahı hazırladıq. Ruxsarə mətbəxi yığışdırıb qonaq otağına getdi. Mən çayları süzüb qonaq otağına keçmək istəyirdim ki, gördüyüm mənzərə mənə çox ağır gəldi. Ayaqlarım getmədi, sanki yerə mismarlanmışdım.. Kamil onun əllərindən tutmuşdu, bəli, deməli o da qıza qarşı nə isə hiss edirdi. Bu mənim evi tərk etməyim üçün yetərli idi. Bu işi düzəldən də, bu yerə gətirib çıxaran da özüm idim, buna görə də heç kimi qınaya və ya günahlandıra bilməzdim. Nə mən, nə Kamil, nə də o qız günahkar deyildi. Taleyimiz bu cür gətirmişdi. Axşam sakitcə, Kamilə hiss etdirmədən əşyalarımı topladım. Səhər Kamil işə gedən kimi mən də evdən çıxdım və atamgilə üz tutdum. Kamilə isə bir məktub yazdım: "Əzizim Kamil, hər şeyə görə sənə çox minnətdaram!.. Mənə əsl sevginin nə olduğunu sən öyrətdin.. Səni nə qədər çox sevdiyimi bilirsən, ancaq mən sənə övlad bəxş etmədən xoşbəxt ola bilmərəm. Övladımızın olmayacağını söyləyəndə atanla ananın üzündəki peşmanlıq ifadəsini görməməzlikdən gələrək, bu cür yaşaya bilmərəm!.. Məni anla, Ruxsarə də çox yaxşı qızdı, əminəm ki, onunla xoşbəxt olacaqsan.. Bir şeyi unutma, hər zaman qəlbimin tək sakini olacaqsan!.. Bundan sonra səninlə yalnız səmimi dost olaraq davam edəcəyik həyata.. (Asya)." Evdən çıxarkən Kamilin mənə hədiyyə etdiyi uşaq papıçlarını da özümlə apardım. Mən Kamildən cismən ayrılsam da, ruhən həmişə onunla olacağımı bilirdim. Bütün yaxınlar məsələnin nə yerdə olduğunu bilirdilər. Kamillə Ruxsarə evləndilər, kiçik bir məclis keçirdilər və məni də dəvət etdilər, getdim və iştirak etdim. Bilirdim ki, getməsəm Kamilin də, Ruxsarənin də, Validə ananın da qəlbi rahatlıq tapmayacaq. Hər şey yaxşı keçdi, keçməyən yalnız qəlbimin ağrısı idi. Bu ağrının hər zaman mənimlə olacağını bilə-bilə etmişdim hər şeyi, buna görə də gileylənməyə haqqım yox idi. Evləndikdən sonra da Ruxsarə tez-tez zəng vurub hal-əhvalımı soruşurdu. Sag olsun, məni yaddan çıxarmırdı. Kamil isə demək olar ki, hər gün əhvalımı xəbər alırdı. Bir gün Ruxsarə hamilə olduğunu dedi, çox sevindim, sanki öz övladım olacaqmış kimi sevindim. Hamı səbirsizliklə vaxtın ötməsini gözləyirdi. Kamilin valideynləri çox sevinirdilər. Validə ana hər dəfə məni görəndə xüsusi diqqət, qayğı və nəzakət göstərirdi, səbəbini anlayırdım. Nəhayət, o gün gəlib çatdı- Kamil qız atası oldu. Çox sevinirdim, bir neçə gün keçdikdən sonra onları ziyarətə getdim. Bir daha təbrik etdim və uşağın hədiyyəsini verdim. Bəli, bunlar Kamilin ilk dəfə uşağımıza geyindirmək ümidiylə hədiyyə etdiyi papıçlar idi. Kamil hədiyyəni görüb mütəəssir oldu, mən dedim: -Bax Kamil, nəhayət, papıçlar öz sahibini tapdı, çox şükürlər olsun, indi içim rahatdı. O, mənə həm günahkar, həm sevincli, həm də sevgi dolu gözlərlə baxdı. Bu baxışlar çox şeyi söyləyirdi... Həyat öz axarıyla davam edirdi. Balaca Asya günü-gündən böyüyürdü. Uşağın adını mənim şərəfimə Asya qoymuşdular. Biz vaxt olduqca balaca Nərgizlə tez-tez görüşür, parkda gəzirdik. Onların mənə qarşı olan doğma münasibətlərindən böyük məmnunluq duyurdum. Mənə bir neçə yerdən evlilik təklifləri gəlsə də, qətiyyən təkrar ailə qurmaq niyyətim yox idi. Qəlbim yalnız Kamilə məxsus idi və hər zaman da belə olacaqdı. İllər tez ötüb keçdi. Kamilin artıq üç övladı vardı. Babayla nənələri nəvələri o qədər çox istəyirdilər ki, köçüb gəlmişdilər Kamilgilin yanına.. Bir gün Ruxsarə zəng vurdu ki, Validə ana narahatdı, səni istəyir.. Axşam işdən çıxıb birbaşa onlara getdim. Doğrudan da, qadın çox üzülmüşdü, həkimlər ürəyinin narahat olduğunu demişdilər, lakin yaşlı olduğundan əməliyyata icazə verməmişdilər. Gedib yanında əyləşdim, əllərindən tutdum, gözlərini açıb üzümə baxdı, gülümsədi. Gəlişimə çox sevindi, əllərimi bərk-bərk sıxıb dedi: -Xoş gəlmisən qızım, həmişə sən gələsən!.. Neçə vaxtdı ürəyim səni istəyirdi, yaxşı ki, gəldin.. Qəhər məni boğsa da biruzə vermədim, qadının əllərindən öpüb dedim: -Belə deməyin, Validə ana, sizi ziyarət etmək borcumdu.. Qadın kövrək səslə dedi: -Sənə o qədər minnətdaram ki, qızım, sən Kamil üçün bir ananın yalnız övladı üçün edə biləcəyi fədakarlığı etdin, bir ana olaraq sənin bu qəhrəmanlığın qarşısında baş əyirəm!.. Gözlərim yaşardı, qeyri-ixtiyari ah çəkdim. Əslində bu ağbirçək qadının sözləri hər şeyi demişdi mənə, bəli, mən övlad dünyaya gətirmədən də, ana kimi fədakarlıq etmişdim. Bu sözləri duymaq mənim üçün boyük bir xoşbəxtlik idi... Validə anayla sağollaşıb tez-tez gələcəyimi söylədim, ancaq hiss edirdim ki, qadın ömrünün son günlərini yaşayır və mənimlə halallaşır. Bunu düşünmək ağır idi, ancaq həyatın bu dəyişməz qanunu qarşısında hamımız acizik. Bir neçə gün sonra Validə ana dünyasını dəyişdi. O gedişiylə hamımızı nə qədər məyus etsə də, mənə söylədiyi son sözlərlə qəlbimi rahatlayıb getmişdi. Yas məclisində Ruxsarəyə nə köməklik lazımsa etdim. Kamil də, Ruxsarə də çox minnətdarlıq etdilər. Mən hamıyla sağollaşıb çıxdım. Çöldə bərk yağış yağırdı. Gözlərim təsadüfən Ruxsarənin yuyub sərdiyi uşaq papıçlarına sataşdı, həmin papıçlar idi. Nə deyim, bu da mənə qəribə bir rahatlıq bəxş etdi." Asya müəllimə susdu və sanki bir rahatlıq ifadəsi gəldi üzünə. Əslində müəyyən qədər rahatlamış və yükdən azad olmuşdu. Onun gözlərinin dərinliyində gizlənən əzablardan, iztirablardan kimsənin xəbəri olmayacaqdı heç vaxt. İnsanlar yenə də onu qaraqabaq, soyuqqanlı insan kimi tanıyacaqdılar. Ancaq mən bilirdim ki, onun nə qədər geniş, sevgi və şəfqət dolu , isti və mehriban bir qəlbi var. Bəlkə də həyat hekayətini mənə danışdığı üçün özümü xoşbəxt hesab edirdim. İndi o mənim gözlərimdə bir insanlıq və fədakarlıq nümunəsi idi. Asya müəllimə ayağa qalxdı, alnımdan öpdü və heç bir söz söyləmədən getdi. Mən də yazıları bitirib auditoriyaya döndüm. Artıq dərs bitmək üzrə idi. Tələbələr hay-küylə evə tələsirdilər. Mən də universitetdən çıxdım. Çöldə möhkəm yağış yağırdı. Nədənsə bu günkü yağış ruhuma dinclik bəxş edirdi. Birdən mənə elə gəldi ki, sanki yağış da, yer də, göy də müəlliməyə minnətdarlıq edir. Göyün üzünə xeyli tamaşa etdim. Elə bu vaxt iki göyərçin elektrik dirəklərini birləşdirən məftilin üzərinə qondular. Diqqətlə göyərçinləri seyr etdim və bir anlıq mənə elə gəldi ki, onlar göyərçin yox, teldən asılmış bir cüt uşaq papıçları idi… Faktinfo.az

4 Avqust 2016 6:36

Diş çöpündən qurban gedən yazıçı

edeb

Diş çöpündən qurban gedən yazıçı – QƏRİBƏ ÖLÜMLƏR Kulis.Az qeyri-adi şəraitdə ölmüş yazıçılar haqqında məlumatı təqdim edir.Evripid - Yunan faciəsinin görkəmli nümayəndəsi olmuş və öz yaradıcılığı ilə yunan faciəsinə yeniliklər gətirməklə yanaşı, onun yaradıcılığı antik yunan faciəsinin son mərhələsi olmuşdur. Aristotel onu “şairlərin ən faciəlisi” adlandırıb. Deyilənə görə, Evripidi itlər parçalayaraq öldürüb. Onero de Balzak – Məşhur fransız yazıçısı. Onu “Qorio ata”ya görə tanıyırıq. Ölümü də qəribədir Balzakın. Çoxlu qəhvə içdiyindən ölür. Lev Tolstoy – Əsərləri kimi ölümü də məşhurdur. Soyuq qış gecəsində qatar stansiyasında dünyaya gözlərini yumub Tolstoy. Şervud Anderson – Məşhur amerikan yazıçısı. Deyilənə görə, bir kokteyl partisində diş çöpünü udduqdan sonra ölüb. Cek London – “Martin İden”lə tanıyırıq onu. Özünü yazıb bəlkə də. Ömrünün sonu da dəhşətlidir: yüksək dozalı morfinlə 40 yaşında dünyasını dəyişib. Vircinya Vulf – İngilis yazıçı, modernizm ədəbi cərəyanın yaradıcılarından biri. “Missis Dellouy” romanı ilə məşhurdur. Günlərin bir günü ciblərini daşla doldurub özünü çaya atır. Frans Kafka – Onu tanıtmağa gərək yoxdu yəqin ki... Kafkanın adı gözümün önünə onun bioqrafiyasını da gətirir. Bir arzusu vardı, ölümündən sonra əsərlərini yandırsınlar. Ancaq dostu Maks Brod bu istəyi yerinə yetirmir və Kafkanı öləndən sonra məşhur edir. Vərəmdən ölən Kafkanın cəsədini isə yandırırlar. Qəribədir, əsərlərinin yandırılmasını istəyən yazıçının cəsədini yandırdılar. Serqey Yesenin – İncə, zərif şeirləri ilə qəlbləri oxşayan rus şairi. Biləklərini kəsib qanıyla son şeirini yazdı: “Əlvida, dostum”. Və sonra Leninqradda bir otel otağında özünü asdı. Skot Fitscerald – Məşhur amerikan yazıçısı. “Böyük Getsbi” romanı ilə tanıyırıq onu. Ssenarist kimi işlədiyi, həftəyə bir-iki dollar qazandığı yerdə infarktdan öldü. Uliyam Folkner – Amerikanın əfsanəvi yazıçısı. Atdan düşərək öldüyü deyilir. Ernest Hemenquey – Amerikan yazıçı. Ov tüfəngi ilə özünü öldürdü. Tomas Vulf – Amerikan yazıçı. Beynindəki infeksiyadan canını tapşırdı. Silvia Plat – Amerikalı şair. Başını sobaya soxub qazla özünü boğdu. Puşkin – Rus ədəbiyyatının şah damarlarından biri. Həyat yoldaşının sevgilisi olduğunu iddia etdiyi Danteslə dueldə yaralanır və həyata əlvida deyir. Stefan Svayq – Alman dilində yazıb-yaradan yəhudi əsilli məşhur yazıçı. Novellalar, oçerklər ustası. 1941-ci ildə müharibə əleyhinə yazılarına görə təzyiqlərə dözə bilməyib Braziliyada öz xanımı ilə bir yerdə intihar edir. Li Bo – Çin şairi. Gözəl haykular müəllifi. Bir gün çayda qayıqla üzərkən suyun üzərində əks olunan ayı tutmaq istəyir və boğulub ölür. Edqar Allan Po - Amerika ədəbiyyatında romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Alkoqol və narkotik maddələrdən ifrat istifadədən başlayaraq, vəba xəstəliyi, quduzluğa yoluxma, intihar, vərəm, ürək çatışmazlığı və s. ölümünə mümkün səbəblər kimi göstərilmişdir. Onu içkili vəziyyətdə çirkab su axan kanalda tapırlar. Xəstəxanaya yerləşdirilsə də həyatını xilas etmək mümkün olmur. Mayakovski – Rus poeziyasının önəmli adlarından biri. 1925-ci ildə yazdığı bəzi yazılara görə İngiltərəyə girişi qadağan olunur. Amerika Birləşmiş Ştatlarına isə Meksikadan keçərək daxil ola bilir. Həmin il yaxın dostu Sergey Yesenin Leninqradda İngiltərə otelində intihar edir. Yesenin sonuncu şeiri olan “ Əlvida dost, əlvida”nı damarını kəsərək qanıyla yazmışdır. Mayakovski buna qarşılıq olaraq dərhal şeir yazır, lakin həmin dövrün inqilabçılarının reaksiyasına səbəb olur. Bundan 5 il sonra 1930-cu ildə Lili Briki və ailəsini Sovet Sosialist Respublikası hökumətinə əmanət etdiyini bildirən bir məktub yazır və silahla intihar edir.

2 Avqust 2016 4:21

“Bu festival bütün Cənubi Qafqazda mühüm hadisəyə çevrilib”

gulnara-kerimova-300x225

İyulun 30-da Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə Qəbələdə keçirilən VIII Beynəlxalq Musiqi Festivalının rəsmi açılış mərasimi olub. Faktinfo.az saytı AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Qəbələ şəhərindəki Heydər Əliyev Konqres Mərkəzinin qarşısında açıq havada quraşdırılan möhtəşəm səhnədə keçirilən mərasimdə əvvəlcə Azərbaycanda musiqi mədəniyyətinin inkişafı və təbliğində müstəsna rol oynayan Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın festival iştirakçılarına təbrik məktubu oxunub. Məktubda deyilir: “Əziz dostlar! Qəbələ Musiqi Festivalı yenidən öz qapılarını iştirakçılarının və qonaqlarının üzünə açır. Bizim festival Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən biri olan Qəbələdə keçirilir. Bu gün qala divarlarının və məbədlərin qalıqları bu şəhərin qədim zamanlarda əfsanəvi dövlətin – Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olduğunu xatırladır. Məhz Qafqaz Albaniyası dövründən tolerantlıq ənənələrinin qorunub saxlanıldığı, müxtəlif xalqların və dinlərin nümayəndələrinin əsrlər boyu sülh içində yaşadığı, mədəniyyətlərarası və sivilizasiyalararası dialoqun təşviqi və inkişafına daim öz töhfəsini verən Azərbaycan son illər beynəlxalq musiqi və incəsənət festivallarının, konfrans və sərgilərin, idman yarışlarının keçirildiyi məkan kimi tanınmaqdadır. 2009-cu ildə Qəbələdə musiqi festivalının keçirilməsi ilə milli musiqi mədəniyyəti tarixində yeni ənənənin təməli qoyuldu. Beynəlxalq mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi, zəngin musiqi mədəniyyətimizin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və dostluğun möhkəmləndirilməsi işinə xidmət edən bu festival artıq gözəl bir ənənəyə çevrilərək öz beynəlxalq nüfuzunu ildən-ilə artırır. Qəbələ artıq tanınmış musiqiçilərin, tamaşaçıların, sənətsevərlərin sevimli görüş yeridir. Festival Azərbaycanın və bütün Cənubi Qafqazın mədəni həyatında mühüm hadisəyə çevrilib. Dünyanın bir çox ölkəsindən çoxsaylı musiqiçilərin iştirak etdiyi bu dostluq və musiqi bayramı mədəni irsimizin zəngin ənənələrinin qorunub saxlanılması ilə yanaşı, müxtəlif ölkələri təmsil edən musiqiçilərə ünsiyyət və əməkdaşlıq üçün əlverişli şərait yaradaraq, mədəniyyətlərarası dialoqun möhkəmləndirilməsinə öz töhfəsini verir. Əminəm ki, indiki festival sərhəd və rəqabət tanımayan musiqi dünyasında bizə gözəl birlik hissi bəxş edəcək daha bir bayrama çevriləcəkdir. Bütün iştirakçılara və qonaqlara uğurlar və festivalımızın heyranedici mühitində xoş ünsiyyət arzulayıram”. Sonra Xalq Artisti Rauf Abdullayevin dirijorluğu ilə Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin konserti olub. Mindən çox tamaşaçının dinlədiyi konsertdə Üzeyir Hacıbəylinin, Niyazinin, Fikrət Əmirovun, Qara Qarayevin, Cakomo Puççinin, Cüzeppe Verdinin, C.Rossininin əsərləri səsləndirilib. İfaçılar - Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Xalq Artisti Samir Cəfərovun, Azərbaycan Televiziya və Radiosunun solisti Aytac Şıxəlizadənin çıxışları alqışlarla qarşılanıb. Daha sonra festivalın xüsusi qonağı olan bəstəkar və müğənni, Xalq Artisti və Əməkdar İncəsənət Xadimi, Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu səhnəyə çıxıb. O, Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalının əhəmiyyətindən danışıb, belə bir musiqi bayramının təşkilinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə və Birinci xanım Mehriban Əliyevaya təşəkkürünü bildirib. Xalq və bəstəkar musiqilərini səsləndirən Polad Bülbüloğlunu gənc dirijor Murtuza Bülbülün idarəsi ilə Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri müşayiət edib. Birinci xanım Mehriban Əliyevanın məktubunda qeyd edildiyi kimi, Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalı artıq gözəl bir ənənəyə çevrilib, öz möhtəşəmliyi ilə xarici və yerli musiqiçilərin dərin rəğbətini qazanıb. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və ölkəmizin birinci xanımı Mehriban Əliyeva artıq neçə ildir ki, bu musiqi festivalının respublikamızın dilbər guşəsi olan Qəbələdə keçirilməsinə yaxından dəstək verirlər. Bu beynəlxalq musiqi festivalı ölkəmizdə multikultural dəyərlərə böyük önəm verildiyinin göstəricisidir. Musiqinin gücü o qədər qüdrətli və sərhədsizdir ki, dünyanın müxtəlif ölkələrindən bu festivala gələn məşhur solistlərin, orkestrlərin ifası ilə mənəvi yaxınlığı hiss etməyə imkan verir. Musiqisevərlərin çoxdan gözlədiyi gün gəlib çatıb və artıq Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalı öz qapılarını yenidən sənətsevərlərin üzünə açıb. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə 2009-cu ildən keçirilən festival ildən-ilə böyüyən tamaşaçı auditoriyası və ahəngdar musiqi keyfiyyəti ilə diqqəti cəlb edir. Ölkəmizdə elan olunan “Multikulturalizm ili” çərçivəsində keçirilən tədbirlərin sırasında yer alan Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalının builki proqramı hər il olduğu kimi çox zəngindir. Festivalın proqramına uyğun olaraq Qəbələ səhnəsində Azərbaycanın və dünyanın dahi bəstəkarlarının əsərləri səsləndirilir. Gənc ifaçılarla yanaşı, dünya şöhrətli musiqiçilər də səhnəyə çıxırlar. Burada klassik və kamera musiqisi, muğamlarımız ifa olunur. Bu günlərdə isə Qəbələdə pianoçuların beynəlxalq müsabiqəsi də keçiriləcək. Avqustun 5-dək davam edəcək VIII Beynəlxalq Musiqi Festivalında Azərbaycan, Avstriya, Bolqarıstan, Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, ABŞ, İtaliya, Fransa, İspaniya, İsrail, Litva və Kubadan olan görkəmli musiqiçilər, bədii kollektivlər, solistlər, dirijorlar iştirak edirlər.

31 İyul 2016 11:42

O uşaq böyük bir şair olacaqdı- FOTO OVQAT

erm

Bir fotonun ovqatı   Bu şəkildəki Səməd Vurğundur. Ya 12, ya da 13 yaşı olar. Amma bir az yaxından baxsanız başqa bir uşağı da görmüş olarsınız bu şəkildə: “Ögey ana” filmindəki İsmayılı.   İkisi də kənd uşağı. Ancaq bu şəkildəki uşaq bir az özünə vurğundu sanki. Əlləri qoynunda vüqarla harasa uzaqlara baxır. O uzaqlarda gələcəkdə yazacağı şeirlər asılıb. Bir az da “Rəhbərə salam” duruşu var bu duruşda. Saçının dağınıqlığını görüb əlavə edə bilərsiniz: içində saf duyğuları qoruyub saxlamağa çalışan bir uşaq.   Bəlkə bu şəkildəkinə “uşaq” demək də olmaz. Bu cür əlləri qoynunda, ciddi, özündən razı tövrdə duran bu adam necə uşaq ola bilər? Uşaq bir az utancaq olar, gözlərində məsumluq daşıyar. Ancaq bu gözlər qartal gözləri kimi itidir, caynağına keçirdiyi quşun çırpınışları görünür bu gözlərdə.   Bir az da yaxından baxsanız, görərsiniz ki, vüqarla uzaqlara tamaşa edən bu uşağın qoynunda ərəb əlifbasında yazılan kağız parçası var. Görəsən, o kağızda nə yazılıb? Hansı mətləblərdən söz açılır? Bəlkə şeirdir? Bəlkə sevgi məktubu? Kim bilir? Başı çıxan, o əlifbanı bilən adamlar nə xoşbəxtdir: görən kimi oxuya biləcəklər. Bu şəkilin sirri də elə o kağız parçasındadır. Yazılanları bilsək, bu sirr dağılacaq.   “Şərikli çörək”dəki Vaqifi də xatırladır bu şəkildəki uşaq. İllər sonra şəkildəki adam böyüyüb yekə kişi olacaq, evlənəcək, oğullarından birinin adı Vaqif olacaq.   Əllərinə fikir verin Səməd Vurğunun. Öz qoluna sığınıb əlləri. İşləmiş, yorğun əllərdir bu əllər. Nə vaxtsa qələm tutacaq bu əllər. Şeirlər yazılacaq, dillər əzbəri olacaq.   Bu şəkil pıçıltıyla bu şeiri deyir:   Dostlar, badələri qaldırın içək! Gecə, ulduzludur, hava da sərin. Demirəm məst olub dünyadan keçək… Deyirəm mehriban düşüncələrin İsti qücağında qızınaq bir az… Qoy uzansın gecə, geciksin səhər, Yuxuya getməsin məclisdəkilər – Mənim söhbətimdən yorulmaq olmaz. Hələ yer üstündə, insan yanında Deyib danışmaqdan doymamışam mən… Uzadaq ömrünü hər bir anın da, Yel kimi keçməsin vaxt üstümüzdən… Bu aylı gecədə, bu dağ döşündə, Bu sazlı, söhbətli bulaq başında Bu saat, bu dəm Heç yana, heç yerə mən tələsmirəm!   Söhbətindən doymaq olmayan Qazaxlı balası var bu şəkildə. Həm özündən razıdır, həm də safdır. Duruşu, qaməti ilə gələcək günləri salamlayır...(faktinfo.az)

23 İyul 2016 1:09

“Ömür gedir, qəzetçi; Xəbərlərə qarışıb gedir”- QƏZETÇİ ŞEİRİ

erm

 Milli mətbuat və Jurnalistika günü   münasibətilə Nərmin Kamalın “Qəzetçi” şeirini təqdim edirik.   O yatmaq istərdi səhərləri doyunca Canından illərin yorğunluğu çıxınca amma yatmayacaq Saaat 8.30-da evi sökülənlərin heç kimə yetməyən şikayəti və dərdi gözləyir onu Məmurların əvəzinə tuturlar qəzetçinin qolunu Niyə belə edirsiz deyirlər Niyə belə edir dövlətiniz? Saat 12 qəhvəsini buraxdı toplantıya tələsdi qəzetçi Yeni tanışlıqlar yeni dərdlər Əcəba Vartan Oskanyan bunu nədən demiş ola bilər? O günorta yeməyini yolda da yeyə bilər saat 14-də Bakıya gələn erməniləri qarşılamaq gərək Sormaq gərək onlardan ki nəyə gülürsünüz Saat 16-da QAT-ın edəcəyi etirazın xeyri varmı? səndə artıq qələm varmı? Həftəyə bir dəftərçə Günə bir qələm yeni xəbərlərə tükədir həyatını Bir gün əvvəlki xəbər bu gün lazım deyil kimsəyə Bir il əvvəlki gündəmlərə görə aldığı təşəkkürlər bu gün onu deyənin belə yadına düşməz Sənin yazdığın bir Bakı-Ceyhan xəbəridir əsər deyil ki, qəzetçi Amma bunu düşünmə, qəzetçi Belə fikirlər işinə çox təhlükəli Bənzəri sabun köpüyüdür işinin Üfüq qədər yorucu həyatının dəyəri aylıq maaş qədərdirmi Terror yazısını yuxarı at Cəsarətin ən yüksək həddində həyatını təhlükəyə atıb çəkdiyin fotoların ömrü bir gün olacaq küçə tualetlərinə tullanacaq tapdanmağa bulanmağa Sən bunları düşünmə düşünmə heç vaxt, qəzetçi Başını qarışdır dolların qalxan qiymətinə Xəzərin bölünən dibinə və bölünməyən səthinə İşıqların tez-tez sönməsinə Qələmin yalan yazmadı vicdanın təmiz təqdim etdi doğrunu insanlara deyə qürur duy Hər şey ola bilər İncitdiyin şairin ölüm xəbəri gələ bilər Bir millət vəkili sözünü təhrif etdin deyə hədələyə bilər Qorxma, qəzetçi Özünə gəlmək üçün Bir ay dincəlməyə belə qalxma İşin zəncirdir itirərsən olayların əvvəlini Dönəndə Əmlak Komitəsi deyərsən Gülərlər sənə Bu bir həftədir nazirlik oldu deyərlər Ermənistan yenə pozdu atəşkəsi Bu neçənci xəbərdir Bu neçənci yenədir Müxalifətin daş basqısı necə son qoydu hər şeyə Necə oldu ki sənə dediyi sözü dandı Dürüstlük Partiyasının sədri Yazını çapa gedən qəzetdən çıxarmağa necə nail oldu vəkil Necə oğurlatdı çəkdiyin fotoları hərif Cavab tapmağa çalışdığın suallara verdiyin yorumlar sadəlövhdür, qəzetçi Yalnız evə dönəndə qaldırıb göz qapaqlarını hava rənginin uğradığı dəyişikliyi gördü qəzetçi ürək dolusu nəfəs aldı Nəfəsin tam ortasında drrrut drrut Alo səhər 7-də ədliyyəçilər türmələri gəzdirəcək sizi Qəzetçi mətbəxə girdi axşam yeməyi başladı Onu şam süfrəsinə dəvət etmiş rəisi xatırladı Qələmi satılar deyə imtina etdiyi şam yeməyi Xəbərin var, deyir ailəsi Camaatı çıxarmaq istəyirlər evindən? Var deyir qəzetçi, xəbərim var Xəbərin var Ermənistan yenə pozub atəşkəsi? Var deyir, üç yaralımızdan xəbərim var deyir qəzetçi Ömür gedir, qəzetçi Xəbərlərə qarışıb gedir Nə olacaq bunun sonu Dərd eləmə Xəbərin bol olsun, qəzetçi

23 İyul 2016 12:57

Sovetlərin yazıçılardan düzəltdiyi “Qırmızı aristokratiya“

edeb

  O bəlalı 30-cu illər neçə-neçə ikiüzlü söz adamını ucaltdı Sosrealizm ruhunda yazılmış “həqiqi” əsərlərə görə M.Qorki, A.Tolstoy kimi klassik yazıçılar bağ evləri, maşınlar və xidmətçilərlə təmin olunurdular. Sinifsiz cəmiyyət uğrunda mübarizədə “qırmızı aristokratiya” bu cür formalaşırdı. İ.Bunin Fransada A.Tolstoyla görüşünü xatırlayır. “Qırmızı qraf” ona vətənə qayıtmaq müqabilində özündə nə varsa hamısından vəd edirmiş; bir neçə maşın, iki bağ evi və sair. Tolstoy özünün xidməti mövqeyindən (O, Bütün Ukrayna Proletar Yazıçıları Assosiasiyasının sədri idi – E.A.) istifadə edərək 1940-cı ildə 83 min rubl avans almışdı. “Mənə elə gəlir ki, burda təəccüblü heç nə yoxdu, - Sovet ədəbiyyatının nəhəngi etiraf edirdi. – Birinci ailəmə hər ay 6 min rubl ödəyirəm. Bu pulu almaqla mən roman üzərində işləmək imkanı qazandım. Əgər belə şey etik deyilsə, o zaman roman yazmaq da etik deyil.” Halbuki 1940-cı ildə SSRİ-də orta aylıq əmək haqqı 350 rubl idi. Moskvada yaşayan bir ədəbiyyat adamının 1936-cı ildə orta aylıq əmək haqqı təqribən 2 min rubl təşkil edirdi, bu isə ölkədəki orta aylıq əmək haqqından 9 dəfə çox idi. 1938-ci ildə Yazıçılar klubunda keçirilən ziyafətin qadın iştirakçılarından biri o gecəni belə belə xatırlayır: “Yenot, meymun, maral dərilərindən hazırlanmış kürk, botlar və şərflər, şərflər və botlar səltənətinə düşmüşük. Olqa İvanova (Yazıçı L.Sobolyovun xanımı) taftadan tikilmiş uzun gümüşü dondadır. Sinəsində qiymətli bir daş parıldayır. Anam deyir, belə daşlardan taxmaq olar. Bizim dövrümüzdə heç kəs bunun əsl ləl-cavahirat olduğunu bilməyəcək. Məncə, o, bu brilyantı dövlətdən gizlədib... Axı niyə?” O illərdə “düzgün yolda olan yazıçılar”ın asan qazancları barədə eşidənlərin bir çoxu Yazıçılar İttifaqına hücum edirmiş. N.Aseyev xatırlayır: “Zavodda frezçi vəzifəsini atan bir yoldaş gəlmişdi. Özü ilə bir topa şeir gətirmişdi. Soruşdum ki, nə məsələdir? “Hər şeyimi satdım, arvadımla boşandım, bura gəldim” – çamadanlarını yerə qoyub dedi. O, mənə düz üç saat şeirlərini oxudu. Mən izah etdim ki, onda alınmaz, katibliyə getmək, redaksiyaları gəzmək lazım deyil. O, isə cavabında dedi: - Gedəcəm, yoldaş Aseyev, yaxşısı budur, sən mənə dostcasına de, hər misraya nə qədər ödəyirlər? - Səndə belə bir misra yoxdur. - Sən de görək nə qədər ödəyirlər. - İki rubl. - Əgər yazdıqlarımın on faizini qəbul etsələr, 5 min rubl edər. Mən buna razıyam.” 1933-cü ildə Rusiya tarixinin ən dəhşətli aclığı vaxtı, ölkədə milyonlarla insanın qida çatışmazlığından öldüyü zamanda Peredilkinoda yazıçılar üçün şəhərcik salınması barədə qərar qəbul olunur. Əvvəlcə ən görkəmli qələm adamları üçün cəmi 30 imarət tikmək istəyirlər, amma yazıçılar hökuməti elə sıxmağa başlayır ki, 80 ev tikəsi olurlar. Vsevold Vişnevskinin “daxma”sının parametri belə idi: birinci mərtəbə 146.8 kvadrat metr, üstəgəl üç metr hündürlüyündə 61.35 kvadrat metrlik çardaq və 18.02 kvadrat metrlik terrasa. Yazıçıların Belomor kanalının tikintisinə aparılmaları daha maraqlıdır. Xüsusi seçilmiş yazıçılardan ibarət qatar Leninqrada gəlir. Səhər yeməyindən sonra onlar açıq tipli “linkoln”larda şəhəri gəzməyə çıxırlar. Daha sonra onların şərəfinə “Astoriya” mehmanxanasında banket verilir. Masaya qəlyanaltı üçün hər cür naz-nemət düzülübmüş; ağ balıq, donuz balasının bütöv qızartması, syomqa balığı, kolbasa, vetçina, pendir. İçkilərdən; araq, şampan şərabı, çaxır, narzan və borjom. Sulu yeməklərdən borş, bulyon, quru yeməklərdən kabab, qızardılmış toyuq və hinduşka, bifşteks və başqa yeməklər verilib. Desertdə isə dondurma, kojur varmış. “Çekistlərin qonağı olduğumuz andan etibarən bizim üçün kommunizm başladı. İstədiyimiz qədər yeyirdik, əvəzinə heç nə ödəmirdik. Hisə verilmiş kolbasa, növbənöv pendir, qara kürü, meyvə, çaxır, şokolad, konyak” - sovet yazıçısı A.Avdeyenko xatırlayır. Kanalın tikintisi dövlətə çox ucuz başa gəlirdi. Çünki texnika yerinə qul əməyindən istifadə edirdilər. Hər şeyə qənaət olunurdu. Ölkədə orta aylıq əmək haqqının 130-150 rubl olduğu vaxt hər məhbusa ayda 11 rubl xərclənirdi. Kanal tikən məhbusların gündəlik qida rasionu 500 qram çörəkdən və yosundan hazırlanmış horradan ibarət idi. Çörək o qədər keyfiyyətsiz idi ki, onu “ammonal” (partlayıcı maddə) adlandırırdılar. Səfər hələ başa çatmadan yedirib-içirdilmiş qələm adamları arasında ən yaxşı əsər yazmaq barədə mübarizə başlamışdı. Hamını geridə qoyan isə şair A.Bezımenskiy olur. Sovet rejimi düşərgəyə bu yürüşü təşkil etməklə bir güllə ilə bir neçə dovşan vurdu. O, bununla həm söz adamlarını qorxudur, həm də ruhlandırırdı. Onların əsərləri vasitəsi ilə xalq və dünyaya göstərilirdi ki, Stalinin düşərgə iqtisadiyyatı tamamilə ədalətlidir. Yazıçıların səfərindən sonra belə bir kitab ortaya çıxdı: “Stalin adına Belomor-Baltik kanalı. Tikinti tarixi. 1931-1934-cü illər.” Müəlliflər arasında məşhur imzalar da vardı: M.Qorki, A.Tolstoy, M.Zoşenko, Vs.İvanov, V.İnber, V.Katayev və başqaları. “Bu kollektiv şəkildə təşkil olunmuş insan enerjisinin şimalın sərt təbiəti üzərində ən böyük qələbələrindən biridir. Eyni zamanda, bu, proletariat diktaturası və sovet cəmiyyətinin keçmiş düşmənlərinin fəhlə sinfinin ixtisaslaşmış əməkdaşlarına və zəruri dövlət əməyi tərəfdarlarına kütləvi şəkildə çevrilmələrinin mükəmməl təcrübəsidir.” - bu sözləri minlərlə insanın aclıq və amansız iş şəraiti nəticəsində öldüyü tikintinin yekunları haqqında məruzəsində Maksim Qorki deyirdi. Bu, həmin Qorki idi ki, aclıq və yoxsulluğun nə olduğunu bilirdi. Bu, həmin Qorki idi ki, ədəbi təxəllüsü insan zəhmətinin müdafiəsini təmsil edirdi. İnqilabın fırtına quşu beləcə yağlı pinqvinə çevrildi. Qeyd: Yazıda Antipin V.A.-nın “Sovet yazıçılarının gündəlik həyatı; 1930-1950-ci illər” əsərindən istifadə olunub.

19 İyun 2016 11:17

Fakt

Bizi izləyin