Fındıq satan qız-Hekayə

Günəşli  bir yaz səhəri  idi. Təbiət qış yuxusundan oyanırdı, sanki özü ilə birgə insanları da qış yuxusundan oyadırdı.  Hamı səhər tezdən işə tələsirdi, amma Zərifgilin evində valideynləri  toya getməyə hazırlaşırdılar. Zərifin atası və anası qonşu kənddə yaşayan qohumlarının toyuna getmək üçün işdən icazə almışdılar. Zərif də toya getməyi çox istəyirdi, amma dərs günü olduğundan valideynləri onu özləri ilə aparmağa razı olmadılar, qızın babası ilə qalmağına qərar verdilər. Düzdür, qızcığaz məyus oldu, amma bilirdi ki toya getsə, dərslərindən geri qalacaq. Ona görə də məyusluğu tez ötüb keçdi.  O, həvəslə məktəb paltarlarını geyinib, ata-anası ilə sağollaşıb, onlara yaxşı yol arzulayıb məktəbə yola düşdü. Zərifgil ailədə dörd nəfər idilər:  atası, anası, babası və özü. Zərif 4-cü sinifdə oxuyurdu. Müəllimlərinin də, bütün sinif yoldaşlarının da sevimlisi idi. O öz nizam-intizamı, çalışqanlığı ilə hamının rəğbətini qazanmışdı. Ailəsi həmişə onunla fəxr edirdi. Deyir sən saydığını say, gör fələk nə sayır.. Balaca qızcığaz nə biləydi  ki, bu gün ata-anasını son dəfə görür. Məktəbdə sonuncu dərs idi.  Zəng vuruldu və uşaqlar adəti üzrə kitab-dəftərləri  çantalara yığıb evə getdilər. Zərif sevinə-sevinə gəldi ki, bu gün üç fəndən "5" aldığını babasına xəbər versin, gördü ki, baba evdə yoxdur. O bilirdi ki, babası evdə olmayanda  adətən fındıq bağında ağaclara qulluq edir. Babasının böyük fındıq bağı var idi. Baba bu bağı öz əziyyəti ilə əkib-becərmişdi. Hər il fındıq mövsümündə bu bağlardan çoxlu məhsul alıb bazara çıxarırdı. Qız bu bağda oynamağı çox sevsə də, dərs vaxtlarında ora az-az gedirdi. Zərif adəti üzrə paltarlarını dəyişib, əl-üzünü yuyub, anasının hazırladığı yeməkdən yedi və dərslərini oxumağa başladı. Elə bu anda qonşuları Nəzakət xala qapıda göründü.  O, balaca qızdan babasının harda olduğunu soruşdu. Qız babasının bağda olduğunu söylədi. Zərif hiss etdi ki, Nəzakət xala çox təlaşlıdır. Gözlərində təşviş, qorxu, həyəcan, kədər var idi. Qız bunları hiss etdikcə, kiçik qəlbi titrədi. Özünü toplayaraq soruşdu: -Nəzakət xala, nə olub? Qadının yumru, xırda gözləri yaşardı, onu qəhər boğdu, lakin biruzə verməməyə çalışdı  və Zərifdən gedib babasını çağırmağı xahiş etdi. Balaca qız  qaça-qaça bağa tərəf getdi. Baba ağacları sulayırdı. Qız təngnəfəs babasına yaxınlaşib dedi: -          Baba, Nəzakət xala bizə gəlib səni çağırır. Qızın səsindəki həyəcanı hiss etməmək mümkün deyildi. Baba əlindəki  işi buxarıb tez evə doğru getdi. O, uzaqdan qonşuları Nəzakəti gördü və ürəyi döyünməyə başladı. Qonşu  Fəhmi kişini görən kimi nitqi qurudu, dili söz tutmadı. Qadın Zərifdən həyətdə oynamağı xahiş etdi. Qızcığaz artıq anlamışdı ki, pis nə isə baş verib. Nəzakət xala kədər, ağrı dolu səsi ilə Fəhmi kişiyə oğlunun və gəlininin qəza keçirdiyini, vəziyyətlərinin ağır olduğunu söylədi. Qoca kişinin əlləri əsdi, rəngi ağardı. Qadın çox qorxdu, söylədiyinə peşman oldu. Axı bu yaşda ürəyi dözməyə də bilərdi. Fəhmi kişi taqətdən düşdü, dizləri büküldü. Nəzakət xala ona kömək etməyə, ürək-dirək verməyə çalışdı.  Amma o, artıq özündən getmişdi. Qonşular  Fəhmi kişini maşına mindirib, təcili rayon mərkəzinə apardılar. Balaca Zərif nə baş verdiyindən xəbərsiz idi. O düşünürdü ki, valideynləri gəlib bütün problemləri yoluna qoyacaqlar. Onun körpə qəlbini necə acılar gözlədiyindən xəbərsiz idi. Həyatın ona hazırladığı acı sürprizi kiçik qəlbi necə daşıya biləcəkdi?.. Fəhmi kişini xəstəxanaya çatdırdılar, həkimlər dərhal müdaxilə etdilər. Bir neçə saatdan sonra xəstənin vəziyyəti qaydasına düşməyə başladı. Amma reanimasiya şöbəsində yatan oğlu və gəlininin vəziyyəti getdikcə ağırlaşırdı. Həkimlər bütün səylərini göstərsələr də, onları xilas edə bilmədilər. Bütün qohum-əqrəba, tanışlar, qonşular Zərifgilin həyətində toplaşmışdılar. Amma heç kim balaca qıza nəsə deməyə cürət  etmirdi. Çünki onun bu xəbəri nə cür qarşılayacağını bilmirdilər. Bu ağır yük Fəhmi kişinin üzərinə düşürdü. Fəhmi kişi bir neçə saat dinləndikdən sonra həkimlər evə gedə biləcəyini söylədilər. Evə gedə bilərdi, ancaq getmək istəyirdimi?.. Eşitdiyi xəbərin yuxu olmasını arzulayırdı, hətta içində özünə az da olsa təskinlik verirdi ki, evə qayıdanda görəcək ki, hər şey qaydasındadır, heç kimə heç nə olmayıb. Təəssüf ki, bunlar sadəcə özünə təskinlik vermək istəyi idi, artıq olan olmuşdu. Tale bu qoca kişinin və balaca qızın həyatına qara bir səhifə yazmışdı və bu tale yükünü onlar birlikdə daşıya bilərdilər. Artıq maşın həyətə yaxınlaşırdı. Fəhmi kişini yenidən əsmə götürdü. Qohum- qonşular susqun idilər. Yalnız qadınlar fəryad edir, ürəklərində olan acını göz yaşlarıyla qovub çıxarırdılar. Fəhmi kişi isə içində boğulurdu, ağlaya bilmirdi, göz yaşları içinə axırdı. Elə hey bu xəbəri  balaca qıza necə söyləyəcəyini düşünürdü.  Amma əvvəl-axır söyləməli idi. Ona yalançı ümidlər vermək, həqiqəti ondan gizlətmək olmazdı. Fəhmi baba  içəri girən kimi gözü Zərifi axtardı. Əvvəlcə nəvəsini  görməyəndə elə bil di ki qonşudadı. Lakin sonra qızın fındıq bağında oynadığını söylədilər. Qoca tələsik  bağa üz tutdu. Uzaqdan gördüyü səhnə onu bir az da mütəəssir etdi. Qızcığaz balaca əlləriylə ağacların qurumuş yarpaqlarını təmizləyirdi. Baba nəvəsinə yaxınlaşıb dedi: -Nə edirsən qızım? Qız bir az mənalı,  bir az da sual dolu gözlərlə babasına baxıb dedi: -Ağacları qurumuş yarpaqlardan təmizləyirəm, çünki bu yarpaqların ağaclara artıq xeyri  yoxdur. Babanın artıq gözləri doldu, nəvəsini qucaqladı, başını sığalladı və dedi: -Mənim Zərif çıçəyim əgər bir gün sənə desəm ki, atan və ana çox uzaqlara gediblər, dönməyəcəklər, neyləyərsən?.. Qız sual və qorxu ilə dolu gözlərini babasına zillədi, bu sualın içində nə isə gizləndiyini duydu: -Baba axı onlar uzağa yox, qonşu kəndə gediblər?.. -Bilirəm qızım, amma onlar ordan da uzağa gediblər, səni mənə tapşırıblar, məni də sənə. Fəhmi kişi son sözləri  söyləyərkən səsi  titrədi, onu qəhər boğdu. Qız babasının pis olduğunu görüb boynuna sarıldı, üz-gözündən öpdü və dedi: -Qorxma baba, onlar gələnə qədər mən sənə baxaram, qoymaram darıxasan. Baba dərindən ah çəkdi. Balaca qızcığazın anlayışına, davranışına heyran qaıdı. O nəvəsini evə aparmaq istəmirdi, çünki  evdəki  ağlaşma səslərini nəvəsinin  eşitməsini istəmirdi. Düşündü və belə qərara gəldi ki, məclis qurtarana qədər Zərif xalasıgildə qalsın. Günlər bir-birini qovurdu. Artıq Zərif evlərinə qayıtmışdı. Orda olduğu günlərdə də babası hər gün onu ziyarət edirdi. Zərifin dərsləri bitmişdi, artıq yay tətili başlamışdı. O vaxtını daha çox babasıyla birgə fındıq bağında keçirirdi. Onlar iki dost kimi idilər. Balaca qız hər dəfə valideynlərindən söhbət salanda qoca dərindən ah çəkirdi. Qızcığaz bu ahdan çox şey anlayırdı, amma yenə də babasını üzməmək üçün heç nə soruşmurdu. Hərdən gizlicə onların şəklinə baxıb ağlayırdı. Nəhayət fındıq mövsümü yaxınlaşırdı. Ağaclar bol məhsul verib deyə baba- nəvə çox sevinirdilər. Tətilin bitməsinə, dərslərin başlamasına da az qalmışdı. Zərif həsrətlə dərsin başlamasını, həm də fındıq yığımının başlamasını gözləyirdi. O özünə söz vermişdi ki, babasına bacardığı qədər kömək edəcək. Lakin bir gün gözlənilmədən Fəhmi kişi möhkəm xəstələndi, yatağa düşdü. Qızcığaz çox məyus oldu. Həkim çağırdılar, müayinədən sonra məlum oldu ki, qoca möhkəm zökəm olub. Həkim müalicə üçün dərmanlar, iynələr yazdı və kişiyə yataqdan qalxmamağı tapşırdı. Kişi çox məyus oldu, axı məhsul xarab ola bilərdi. Onları toplayan lazım idi. Zərif bilirdi ki, babasına yataqdan qalxmaq olmaz. Və çalışdı ki, babasına bildirmədən fındıqları yığmağa başlasın. Hər gün hiss etdirmədən  bağa gedir və fındıqları torbaya yığırdı. Əvvəlcə qıza elə gəlmişdi ki, bu işin öhdəsindən gələ bilməyəcək.  Ancaq indi  tərəddüdləri yox olmuşdu. Babası harada olduğunu soruşduqda həyətdə rəfiqələri ilə oynadığını söyləyirdi. Balaca qız iki-üç günə 3 torba fındıq yığmışdı. Yığdığı fındıqları bazara çıxarmalı idi, bunun üçün Nəzakət xalanın ərindən ona kömək etməsini  xahiş etdi. O, qızın söylədiklərinə mat-məəttəl qaldı. Sanki özünü tənbəl hesab etdi. O qıza kömək etdi. Torbaları maşına yığıb bazara apardılar. Bazarda çoxlu adam var idi. Ağız deyəni qulaq eşitmirdi.  Sabir əmi torbaları düşürdü. Balaca qıza yardım təklif etdi: -Qızım, sənə kömək edim, fındıqları bərabər sataq, tək sənin üçün çətin olar. -Yox, Sabir əmi çox sağ olun. Özüm sataram, siz əziyyət çəkməyin , qəsəbədəki işlərinizi həll edin, mənim də işim qurtarsın, birlikdə dönərik kəndə. Daha qonşu heç nə demədi, çünki o artıq Zərifin ağlına, qoçaqlığına bələd idi. Təzə gəlməyinə baxmayaraq artıq üç-dörd nəfər fındıq almışdı. Qız özü də arada fındıqlardan bir-ikisini sındırıb yeyirdi. Qəribə idi ki, fındıqlar heç vaxt ona belə dadlı gəlməmişdi. Elə bu vaxt qəribə bir hadisə baş verdi. Zərif hiss etdi ki, qarşıdakı çayxananın arxasında onu izləyənlər var. Əvvəlcə onların kim olduqlarını  görə bilmədi. Çünki onlar gizlənə-gizlənə baxırdılar. Az sonra onların 8-9 yaşlarında uşaqlar olduqlarını gördü. Onlar oğrun-oğrun, bir az da həsrətlə baxırdılar. Zərifi maraq bürürdü və onların yanına gedib soruşdu: -Nə üçün bayaqdan burda gizlənib məni izləyirsiniz? Uşaqlar əvvəlcə utancaq baxışlarını yerə dikdilər. Sonra içlərindən bir az hündür olan oğlan dilləndi: -Sən dünyanın ən xoşbəxt uşağı olduğunu bilirsənmi? Qız təəccüblə oğlana baxdı: -Nə üçün belə hesab edirsən? Oğlan gözlərini qaldırıb bir az ağır, bir az cəsarətli baxışlarla qızı süzdü və dedi: -Çünki sən ürəyinin istədiyi qədər fındıq yeyə bilirsən. Amma biz fındıq tapanda çox sevinirik və o bir fındığı aramızda bölüşdürürük. Düzdür,  hərəmizə az düşdüyünə görə çox da ləzzətli olmur. Amma ən azından dadını bilirik. Bu sözləri  söylədikdən sonra yenidən onu qəribə utancaqlıq bürüdü və baxışlarını qızdan gizlətməyə çalışdı. Yanındakı uşaqlar isə eləcə susqun-susqun baxırdılar. Zərif çox məyus oldu. Gözlərində yaş gilələndi. Bir anlıq özünü bu uşaqlarla müqayisə etdi və həqiqətən də xoşbəxt olduğunu düşündü. Onun bu uşaqlarla yeganə oxşarlığı ata-analarının olmamağı idi. Ancaq Zərif onlar kimi kimsəsiz, evsiz-eşiksiz deyildi. Onu hamıdan çox sevən babası və qohum-əqrabaları var idi. Onun gözəl evi, məktəbi və rəfiqələri var idi. Əvvəlcə çoxlu fındıqları olduğu üçün uşaqların onu xoşbəxt  hesab etməsi  ona qəribə gəlsə də, anladı ki, o, doğrudan da həmin uşaqların məhrum olduğu xoşbəxtliklərə sahibdir.  Və o, uşaqların da xoşbəxt olmağa haqları olduğunu düşündü. Birdən uşaqlara üzünü tutub dedi: -Gəlin arxamca! Uşaqlar bir şey anlamadan qızın arxasınca getdilər. Zərif fındıq torbalarını onlara göstərərək dedi: -Baxın, bu torbadakı bütün fındıqlar sizindir! Doyunca yeyin! Uşaqlar bir-birlərinə baxdılar. Onlar neçə vaxtdır ki, ac idilər. Deyəsən qızdan bu cür təklif gözləmirdilər. Çünki onlar bazarda kimə yaxınlaşıb yemək üçün nə isə istəsələr onları qovurdular. Əlbəttə ki, hamı belə etmirdi, amma bir çoxu qovurdu. Uşaqlar heç bir söz demədən  fındıqları  ləzzətlə yeməyə başladılar. Sanki dünyanın ən dadlı nemətini yeyirdilər. Qız heç nə demədən onlara baxırdı. Uşaqların paltarları nimdaş və sökülmüş idi, ancaq onlar buna heç əhəmiyyət vermirdilər, həvəslə fındıqları ləpələyib yeyirdilər. Birdən bayaq qızla danışan oğlan dedi: -İndi biz də sənin kimi xoşbəxtik. Və bu xoşbəxtliyimizi başqa uşaqlarla da paylaşmaq istəyirik. Və az keçməmiş bir neçə kimsəsiz uşaq da onlara qoşuldu. Balaca qızcığaz isə heç nə söyləmədən izləyirdi və onları xoşbəxt etdiyi üçün çox sevincli idi Birdən arxadan Sabir əminin səsi gəldi. O Zərifi evə aparmaq üçün gəlmişdi. Qıza və torbalara, uşaqlara təəccüblə baxdı və vəziyyətin nə yerdə olduğunu anlamağa çalışdı. Zərif ona əhvalatı qısaca danışdı. O mat qaldı, düşüncələrə daldı. Bu balaca qızdakı ürəyə, düşüncəyə heyran qaldı. Yol boyu özlüyündə fikirləşir, baş vermiş  hadisənin təsirindən çıxa bilmirdi. Nəhayət onlar evə çatdılar. Zərif qapını açıb içəri girdi və babasının  ayaq üstə görüb, sevincindən boynuna sarıldı. Fəhmi kişi yavaş-yavaş müalicənin təsiri ilə yaxşılaşırdı. O nəvəsinin qeyri adi sevincini hiss etdi. Sual dolu gözlərlə nəvəsinə baxdı. Qız qəribə bir sevinclə dedi: -Baba, bu gün mən xoşbəxtliyimi uşaqlarla paylaşdım!.. Və hadisəni  olduğu kimi babasına danışdı. Fəhmi kişi nəvəsini diqqətlə dinlədikdən sonra dərin fikrə getdi.. Balaca qız bir anlıq düşündü ki, babasının olanlardan o qədər də xoşu gəlmədi.  Lakin babası az keçməmiş dedi: -Mənim Zərif çiçəyim, gözəl balam! Bu yaşıma gəlib çatmışam, düşünmürəm ki, kimi isə sənin qədər sevindirə bilmişəm. Sən bu gün öz gözəl düşüncəli, qayğıkeş, səxavətli rəftarınla qoca babanı çox duyğulandırdın və dərs verdin. Bəli, insanı sevindirməyi, xoşbəxt etməyi hər insan bacarar, yetər ki, bunu ürəkdən etsin, sənin kimi! Sənin kiçik qəlbin nə qədər böyük sevgi, şəfqət, xeyirxahlıqla doludur!.. İllərlə bir çox insanın bacara bilmədiklərini sən bacardın! Qoca baban səninlə fəxr edir! Fəhmi kişi bu dəfə ağladı. Bəli, ağlaya bildi. Balaca nəvəsinin böyük qayğıkeşliyi onu ağlatdı.., ancaq bunlar sevinc göz yaşları idi. O, çox sevinirdi ki, onun bu cür böyük ürəkli balaca nəvəsi var. Səhəri gün baba tezdən qalxıb  bağa getmişdi. Hələ bəzi ağacların məhsulu tam yığılmamışdı. Axı balaca qız məhsulu tək yığmışdı və hamısını yığa bilməzdi. Kişi düşündü ki, qalan məhsulu da yığıb kənddəki imkansız ailələrə pay versin və belə də etdi. Əlbəttə ki, buna ən çox sevinən balaca Zərif oldu. Bəli, bu balaca qız bizə öyrətdi ki, insanları pul olmadan da xoşbəxt etmək olar, lap bizim balaca fındıqsatan qız kimi!.. Ülviyyə Niyazqızı,filoloq  

15 Avqust 2016 2:56

USAQ PAPIÇLARI  – Hekayə 

ÜLVİYYƏ NİYAZQIZI   Universitetdə adi dərs günlərindən biri idi. Zəng vuruldu, tələbələr auditoriyalara daxil oldular. Biz filologiya fakültəsində oxuyurduq. Dərs yenicə başlamışdı ki, dekanlıqdan arxamca adam göndərdilər. Dekanlığa getdim. Rəhilə xanım məni görüb gülümsəyərək dedi: -Gəl, qızım, yenə də sənə işimiz düşüb, bir neçə işlənməli sənəd var, zəhmət olmasa onları işlə, sabah nazirliyə təhvil verməliyik. Universitetdə arada bəzi yazılar işlənməli olanda məni çağırırdılar. Müəllimlərin dediklərinə görə yazıda qrammatik səhvlər etmirdim. Artıq dəftəri bitirmək uzrə idim. Elə bu vaxt qapı açıldı və Asya müəllimə otağa daxil oldu. . Bizə dərs demədiyi üçün Asya müəlliməni o qədər də yaxşı tanımırdım, lakin görünüşcə soyuq və qaraqabaq insana bənzəyirdi. Ayağa qalxdım. Müəllimə "narahat olma, qızım, otur yazını işlə" dedi. Demək olar ki, ilk dəfə idi onun səsini eşidirdim. Çox gözəl, məlahətli və incə səsi var idi, gözlərində çox dərin və kədərli ifadə duyulurdu sanki. Mənə diqqətlə baxdığının fərqində idim. Gözləri bir nöqtəyə zillənib qalmışdı, ağır və qarışıq düşüncələr içində boğulurdu sanki. Birdən üzünü mənə tutub evli olub-olmadığımı soruşdu. "Bəli, evliyəm" deyə cavab verdim. Bir anlıq susdu, sonra dedi: -Övladın necə, varmı, qızım? -Bəli, balaca bir qızım var.. O kövrək və titrək səslə dedi: -Nə gözəl!.. Övlad qadın üçün əvəzsiz nemətdir həyatda.. Hər zaman övladın, ailənin qədrini bilin!.. Bu sözləri söyləyərkən səsində, üzündə məyusluq ifadəsi vardı. Müəllimənin nisgilli olduğu hiss olunurdu. O, universitetin kafesindən çay sifariş etdi. Biz müəlliməylə cay içə-içə xeyli söhbət etdik. Cox səlist və rəvan danışığı vardı, saatlarca onu dinləyər, yorulmazdım. O, da mənimlə söhbət etməkdən qəribə rahatlıq duyurdu. Birdən mehribanlıq dolu baxışlarla mənə baxıb dedi: -Qızım, görürəm həssas və anlayişlı qızsan, bir həyat hekayəsi söyləyəcəm sənə, amma əvvəlcə çayları içək, sonra.. Çox maraqlı idi. Səbirsizliklə onun danışmasını gözləyirdim. Müəllimə dərindən nəfəs aldı və söhbətə başladı: …“Universitetin son kurslarında oxuyurdum. Günün cox hissəsini kitabxanada oxumaqla kecirirdim, həm də kurs işləri üçün kitablardan bəzi materiallar toplayırdım. Bir həftə sonra kurs işlərini bitirdim və təhvil vermək üçün dekanlığa getdim. Otaqda kimsə yox idi, bir kənarda əyləşib gözləməyə başladım. Elə bu vaxt otağa bir oğlan daxil oldu və salam verdi. Dekanımızı soruşdu, mən də onu gözlədiyimi söylədim. O, mənimlə üzbəüz divanda əyləşdi. Oğlanın hərdən gizli baxışlarla mənə baxdığını hiss edirdim, amma biruzə vermirdim. Birdən o gözlənilmədən soruşdu: -Bağışlayın, xanım, siz tələbəsiniz? -Bəli, tələbəyəm.. -Neçənci kursda oxuyursunuz? -Sonuncu kursda… Onun sual verməsi mənə qəribə gəlirdi nədənsə. Bəlkə də adi suallar idi, mənə bir az qəribə gəlirdi, ancaq yenə də baxışlarındakı qeyri-adiliyi duydum. Bu vaxt dekan otağa daxil oldu, dərhal ayağa qalxdıq. Dekan oğlanı görən kimi dedi: -Ooo, Kamil, xoş gəlmisən, necəsən? -Çox sağ olun Polad müəllim, yaxşıyam, siz necəsiniz? -Biz də yaxşıyıq, sükür!. Bizim bir üstünlüyümüz ondadır ki, belə gözəl və istedadlı gənclərlə işləyirik və onlar bizi qocalmağa qoymurlar. Birdən Polad müəllim üzünü mənə tutub dedi: -Kamili tanımırsan yəqin ki, amma yaxın zamanda tanıyacaqsan, çünki o universitetimizin fəxridir. Elmi iş yazır, vaxt gələcək alim kimi də tanınacaq. Müəllim danışarkən Kamilin mənə baxdığını hiss etdim, amma nədənsə bu baxışlar məni narahat etmirdi. Düşüncələrə dalmışkən Polad müəllimin mənim haqqımda danışdığını duydum. " Asya bizim ən çalışqan, istedadlı tələbələrimizdəndi, magistraturaya hazırlaşır. Sizin kimi tələbələri görəndə ürəyimiz dağa dönür." Mən işləri təhvil verib, sağollaşıb auditoriyaya döndüm. Səhəri gün universitetə bir az gec getdim, çünki axşam gecə saatlarınadək kitab oxumuşdum. Universitetdə böyük tənəffüs idi, qızlar kafeyə enib nəsə içməyi təklif etdilər. Kafeyə daxil olan kimi Kamili gördüm. O çay içə-içə yazılara, kitablara baxırdı. İstədim özümü görməməzliyə vurum, artıq gec idi, o, məni görmüşdü. Biz masaya əyləşdik. O, durub masamıza doğru gəldi, mən özümü itirdim. Qızların görməyini, bilməyini istəmirdim, çünki onlar ciddi nə isə varmış kimi anlayacaqdılar. O, yaxınlaşıb nəzakətlə birinci mənimlə, sonra da tələbə yoldaşlarımla salamlaşdı. Hal-əhval tutub öz masasına döndü. Qızlar sualları yağdırmağa başladılar. Mən nə qədər desəm də ciddi nəsə yoxdu, inanmadılar. Mənalı baxışlarla "xeyirli olsun" deyib gülüşdülər. Bir həftə keçdi, artıq imtahanlar yaxınlaşırdı. Mən həvəslə imtahanlara hazırlaşırdım. Kitabxanaya gedib kitab oxuyur, havanın necə qaraldığından belə xəbərim olmurdu. Axıra həmişə mən qalırdım. Bir gün yenə axıra qalmışdım. Çantamı toplayıb getməyə hazırlaşırdım. Elə bu vaxt arxadan kimsə "Salam, Asya" dedi. O idi, Kamil.. Salam verdim. O, adəti üzrə hal- əhval tutdu. Mən də ilk dəfəydi ondan əhvalını soruşdum. Biz söhbət edə-edə kitabxanadan ayrıldıq. Kamil məni çay içməyə dəvət etdi, etiraz etmədim. Biz kafedə çay içə-içə xeyli söhbət etdik. Söhbətimizin mövzusu əsasən dərslər və imtahanlarla bağlı idi. Söhbətin şirin yerində mən artıq gec olduğunu söylədim və qalxdıq. O, ilk dəfə məni evə ötürdü və beləcə biz görüşməyə başladıq. Kamil bütün imtahanlarda nə çətinlik olsa yardım edirdi. Nəhayət, imtahanları verib qurtardım, diplom işini uğurla müdafiə etdim, artıq magistraturaya hazırlaşırdım. Bu arada tez-tez Kamillə görüşür, dənizkənarı parka gedir, maraqlı söhbətlər edirdik. Bir-birimizi görməyəndə çox darıxırdıq. Bəli, biz artıq bir-birimizi sevirdik və ikimiz də bunun fərqində idik. Kamil həyatımı şən, rəngli və mənalı etmişdi. Bir gün Kamil məni ailəsiylə tanış etmək istədiyini söylədi, etiraz etmədim, ancaq öncə anamgildən izn almalıydım. Anam bir az tərəddüd etsə də razılaşdı. Səhəri gün axşam Kamilgilə getdik. Ailə üzvləri məni çox mehriban qarşiladılar, çox səmimi və istiqanlı insanlar idilər. Tanişlıqdan hamı məmnun idi. Kamil də sevincini gizlədə bilmirdi. Xeyli söhbətlər etdik, dedik, güldük. Kamilin anası Validə xala xüsusi təşəkkür etdi. Mən də dərin minnətdarlığımı bildirdim və hamıyla sağollaşıb çıxdıq. Yol boyu Kamillə maraqlı müzakirələr apardıq yeni tanışlıq haqqında. Kamil məni evə ötürüb qayıtdı. Günlər sürətlə keçirdi. Artıq magistraturada təhsil alırdım. Kamil də elmi işini müdafiə etmişdi və elmi dərəcə almışdı. Bir gün parkda gəzişərkən Kamil dedi: -Artıq vaxtdır, istəyirəm həyat yoldaşım olasan, gözəl ailəmiz, övladlarımız olsun!.. Bu təklif mənim üçün gözlənilən idi. Mən onun gözlərinə baxdım və sadəcə gülümsədim.. Yeni il yaxınlaşırdı, bayram ərəfəsi Kamilin valideynləri bizə gəlmişdilər. Atamgillə danışib razılaşdılar və şirinçayı içdilər. Sevincimin həddi-hüdudu yox idi, sevdiyim insanla ailə qururdum. Bir müddət sonra nişanlandıq, bir neçə gündən sonra Kamil mənə ilk dəfə hədiyyə aldı. Bu hədiyyə çox şirin və maraqlı idi- uşaq papıçları.. Hədiyyəni mənə verərkən gözlərində böyük sevinc və ümid vardı, gülümsədim və "niyə məhz uşaq papıçları?" deyə soruşdum. O, da gülümsəyərək cavab verdi: -Mən uşaqları çox sevirəm, lap çox.. Bu papıçları ilk övladımıza geyindirərsən, bu ən böyük arzumdu. Bu sözlərdən qeyri-ixtiyari kövrəldim, heç özüm də bilmədim niyə?!.. Sonra o, ikinci hədiyyəsini verdi. Bu üzərində bir cüt göyərçin təsviri olan üzük idi. Üzüyü barmağıma taxıb dedi: -Hər zaman bu göyərçinlər kimi qoşa olaq!.. Toy günümüz yaxınlaşırdı, böyük sevinclə toya hazırlaşırdıq. Hazırlıqlar demək olar ki, başa çatmışdı, dəvətnamələr də paylanıb qurtarmışdı. Toya hazırlıq bizə xüsusi zövq verirdi. Nəhayət, toy günü gəlib çatdı. Biz çox xoşbəxt idik, ömrümüzü, taleyimizi birləşdirirdik. Toya gələnlər xoş arzularını bildirir, təbrik söyləyirdilər. Toyumuz maraqlı və şən keçdi. Çoxlu sağlıqlar deyildi, doyunca rəqs etdilər, arada biz də qonaqlarla rəqs edirdik. Toyumuzdan üç ay keçməsinə baxmayaraq sanki dünən evlənmişdik. Ömrümün ən xoşbəxt günlərini yaşayırdım, zamanın su kimi axıb getdiyinin fərqində deyildik. Bir gün Validə ana yarızarafat, yariciddi şəkildə dedi: -Bizi nə vaxt sevindirəcəksiz? Bizim nəvəylə oynayan vaxtımızdır artıq.. Kamil ailənin yeganə övladı olduğu üçün ata-ananın bu istəyi təbii idi. Ananın bu sözlərindən sonra bir az təşvişə düşdüm, Kamillə həkimə getməyi qərara aldıq, həkimə getdik və lazımi müayinələrdən keçdik, qan analizləri verdik. Həkimlər cavabların üç-dörd günə hazır olacağını söylədilər. Mən də, Kamil də hər şeyin yaxşı olacağına inanırdıq. Dörd gün keçdi. Səhər tezdən klinikadan zəng vurub cavabların hazır olduğunu söylədilər. Kamil işə gedərkən cavabları özü götürəcəyini söylədi. Mən də hazırlaşıb işə getdim. Axşam Kamil evə gələndə cavabları alıb-almadığını soruşdum. O birdən başını tutaraq dedi: -Bağışla, əzizim, cavabları işdə unutdum, narahatçılığa əsas yoxdu, həkim dedi ki, hər şey qaydasındadır. Mən düşündüm ki, nə isə ciddi bir hal olsaydı hiss edərdim. Günlər ötüb keçirdi, son vaxtlar Kamil evə dalğın gəlirdi hərdən. Səbəbini soruşanda işlə bağlı olduğunu söyləyirdi və mən də inanırdım, çünki mənə qarşı münasibəti əvvəlkindən də qayğıkeş, mehriban, sevgi dolu idi. Bir gün Kamillə şəhərə çıxmışdıq, parkda gəzirdik, uşaqlar oynaşırdı burda. Kamil həmişə uşaqları görəndə sevinir, onlarla oynayırdı, amma bu dəfə qəribə soyuqluq hiss etdim onda, demək olar ki, heç uşaqlar olan tərəfə baxmırdı. Onun bu halı mənə çox qəribə gəldi, axı o uşaqları çox sevirdi. Yolboyu bu suallar məni narahat edirdi, ancaq heç nə soruşmadım. Düşüncələr içində evə gəlib çatdıq. Əslində uşaq barədə düşüncələrim məni rahat qoymurdu. Həkim müayinələrindən bir neçə ay keçməsinə baxmayaraq heç bir dəyişiklik yox idi. Kamilə dəfələrlə müayinəyə getmək istədiyimi söyləsəm də, gərək olmadığını söyləmişdi. Səhəri gün işdən icazə alıb həkimə getdim, bu barədə Kamilə hec nə demədim. Mən qəbula yazılıb növbəmi gözlədim. Çox keçməmiş çağırdılar məni. Həkimlə salamlaşıb hal-əhval tutduqdan sonra narahatçılığımı söylədim. Mən danışdıqca həkimin üzündə qəribə ifadələr yaranırdı. Hiss etdim ki, ortada nə isə anlaşılmazlıq var. Məni dinlədikdən sonra həkim gözlərini yerə dikib ağır və üzgün ifadəylə dedi: - Asya xanım, sizi dinlədim, ana olmaq istəyinizi təqdir edirəm, amma təəssüf ki, həyat çox vaxt istəklərimiz üzərində qurulmur. Görünür yoldaşınız sizi üzməmək naminə sizə heç nə deməyib. Mənim üçün nə qədər ağır olsa da, həqiqəti söyləməliyəm, üzgünəm, amma sizin övlad sahibi olmanız mümkün deyil, istəsəniz başqa həkimlərə də müraciət edə bilərsiniz, ancaq müsbət cavab alacağınızı güman etmirəm. Yenidən üzülməyinizi istəmirəm. Həkimin sözlərindən sonra dünya başıma fırlandı, qəhər məni boğdu. Həkimlə birtəhər sagollaşıb çox üzgün halda klinikadan ayrıldım. Küçələri sərsəri kimi dolaşırdım, hara, niyə getdiyimi unutmuşdum. Bütün bu olanların bir yuxu olmasını arzulayırdım, ancaq bilirdim ki, bu acı həqiqətdir!.. Bir xeyli fikirli halda parkda dolaşdım. Ətrafda o qədər insan olmasına baxmayaraq böyük bir boşluq içində idim. Ağır düşüncələr içində evə necə çatdığımdan xəbərim olmadı. Qapını açıb evə girəndə Kamili evdə görüb qəribə bir rahatlıq duydum. O məni görən kimi qeyri-adi bir sevinclə "axır ki gəldin" deyə boynuma sarıldı. Kövrəldim və göz yaşlarımı görməsin deyə dərhal otağa keçdim. Özümü topladım, əl-üzümü yuyub mətbəxə keçdim. Yemək süfrəsini hazırladım. Məndə baş verən qəribə halları duyurdu Kamil, lakin hələ heç nə soruşmurdu. Yemək zamanı Kamil ordan-burdan söhbət edirdi, hiss edirdim ki, əhval-ruhiyyəmi qaldırmaq istəyir, lakin mən daha çox susmağa üstünlük verirdim. Yeməyi bitirdikdən sonra süfrəni yığışdırıb otağa keçdim. Başım çox ağrayırdı. O, yanıma gəldi, sual dolu baxışlarını üzümə dikdi. Hər şeyi bildiyimi açıb söylədim. O günahkarcasına gözlərini yerə dikdi, sanki bütün olanlar onun günahı idi. Mən gülümsəyib dedim: -Kamil, niyə günah etmiş insan kimi davranırsan? Axı burda nə sənin, nə də mənim heç bir günahımız yoxdu, taleyin qisməti beləymiş. Kamil gözlərini yerdən ağır-ağır qaldırıb üzümə baxdı, əllərimdən tutaraq dedi: -Bunu səndən ona görə gizlətdim ki, fikir çəkməyini, üzülməyini istəmirdim. Mənə sən lazımsan, uşaq vacib deyil.. Bilirdim ki, bu sözləri mənə görə deyir və bu mənə daha çox acı verirdi. Düzdü, o məni çox sevirdi və söylədiklərində də səmimi idi, lakin Kamilin uşaqlara olan sevgisini öncədən bilirdim. O hələ evlənməmişdən öncə necə ata olmaq istədiyi barədə dəfələrlə söhbət etmişdi. Bütün bunları bilə-bilə onun söylədikləriylə razı ola bilməzdim, ən azından buna vicdanım yol verməzdi- onu öz övladının atası olmaq haqqından məhrum edə bilməzdim. Düzdür, burda qəbahətli heç nə olmasa da, biz bir-birimizi çox sevsək də bacarmazdım!.. Həftəsonu Kamilin valideynləri bizə gəlmişdilər. Söhbət əsnasında Validə ana: -Bizi nə vaxt sevindirəcəksiz? -deyə eyham atdı. Mən də, Kamil də susqun baxışlarımızı yerə zillədik. Ananın heç nədən xəbəri yox idi, ancaq mənim bu məsələni gizlətmək fikrim yox idi, çünki onlara bunu etməyə haqqım yox idi. Əzab və qarışıq hisslər içində həqiqəti onlara söylədim. Bu çox çətin idi, vicdanım danışmağımı, qəlbim isə susmağımı diktə edirdi. Bilirdim ki, həqiqəti söyləyərək onları da məyus edəcəm, ancaq yalançı vədlər vermək də ağır idi. Danışığımı necə bitirməyimdən xəbərim olmadı, başımı qaldırıb onların üzünə baxanda, peşmanlıq və üzgünlüklə dolu ifadəni aydın gördüm, sanki bir ağır yük götürüldü çiynimdən.. Kamil gözlərini yerə zilləmişdi, sanki günahkar özü idi. Ancaq bu taleyin qisməti idi və burda kimsə günahkar deyildi. Validə anagil çaylarını içib qalxdılar. Onları ötürdükdən sonra Kamil mənə dedi: -Nahaq anamgilə söylədin həqiqəti, mən bilsəydim qoymazdım.. Mən onlara həqiqəti deyəcəydim, amma başqa cür.. Mən təəccüblə soruşdum: -Nə cür? Kamil dərindən nəfəs alıb dedi: -Mən deyəcəydim ki, problem səndə yox, məndədi.. Bu kəlmələri duyduğumda gözlərim doldu, özümü güclə boğaraq dedim: -Əvvəla, imkan verməzdim ki, bu cür yalan söyləyəsən, ikincisi, lap söyləmiş olsan belə mən yenə həqiqəti deyəcəkdim.. Kamil susdu, heç bir söz demədən boynumu qucaqladı, gözlərimdən öpdü.. Səhər günəşinin al şəfəqləri yataq otağının pəncərəsindən üzümə düşürdü. Gözəl bir bazar səhəri idi. Kamil hələ yatırdı. Onu oyatmadım. Hər gün işləyib çox yorulurdu, qoy bu gün doyunca dincəlməsini istəyirdim. Qalxıb əl-üzümü yuyub mətbəxə keçdim, həvəslə səhər yeməyini hazırladım. Nədənsə bu gün hər şeyi unutmaq, Kamillə xoş bir gün keçirmək istəyirdim, bütün sıxıntılardan uzaqda. Mən süfrəni hazırlayana qədər Kamil də oyandı. Sonra mətbəxə gəldi və masaya baxıb dedi: -Bəh, bəh, nə gözəl süfrə hazırlamısan əzizim, əllərinə sağlıq, çox ləziz görünür.. -Nuş olsun, əfəndim, qulluğunuzda hazıram- deyə gülümsədim.. Səhər yeməyindən sonra evdə bəzi səliqə-səhmanlama işlərinə görə Kamildən kömək istədim. O, məmnuniyyətlə təklifimi qəbul etdi. Biz deyə-gülə işlərimizi görürdük. Hərdən tələbəlikdə baş vermiş gülməli hadisələrdən danışır, xatirələri vərəqləyir, vaxtın necə keçdiyini hiss etmirdik. Kamil gülə-gülə paltar dolabını boşaldarkən birdən susdu, üzündə qəribə, üzgün və biraz da əsəbi ifadə yarandı. Əvvəl nə olduğunu anlamadım, sonra dolabın küncündəki uşaq papıçlarını görəndə hər şeyi anladım. Kamil onları məndən gizlətməyə çalışsa da, artıq gec idi. Bəli, nə qədər uzaqlaşmaq, qaçmaq istəsəm də xeyri yox idi, sıxıntılarım hər zaman mənimlə idi. Birdən Kamil üzünü mənə tutub qətiyyətlə dedi: -Gözəl bir fikrim var, gəl uşaq evinə müraciət edək, yeni doğulmuş körpə gətirsələr onu övladlığa götürək.. O, bu sözləri elə ürəkdən və qətiyyətlə dedi ki, sanki belə də olacaqdı. Ancaq mən buna razı ola bilməzdim, axı onun övladı ola bilərdi, problem məndə idi. Öz övladı ola biləcəyi halda niyə başqasının övladını böyütməlidi?!.. Niyə mənə görə ata olmaq arzusundan vaz keçməli idi?!.. Bilirdim ki, Kamil mənə görə hər cür fədakarlığa hazır idi, mən də onun üçün hər addımı atmağa hazır idim. Bütün bu suallar mənə daxilən rahatlıq vermirdi, özümə yer tapa bilmirdim. İşləri tez yekunlaşdırdım, papıçları isə gizlətdim. Artıq nə isə etməliydim, öz istəklərim naminə başqalarının arzularının üstündən xətt çəkə bilməzdim, amma nəyi necə edəcəyimi bilmirdim, gecə-gündüz bu barədə düşünürdüm, hətta Kamilə boşanma təklifi etməyi belə düşünmüşdüm, ancaq dilə gətirmədim, çünki bilirdim ki, Kamil əsla bu təklifi qəbul etməz. Bir gün ağlıma başqa bir fikir gəldi. Əlbəttə, bu fikir özüm üçün ən böyük əzab idi və bunu icra etmək də çox çətin idi, ancaq başqa yolum da yox idi. Sumqayıtda Kamilgilin yaxın dostluq etdikləri ailə vardı. Onların Ruxsarə adlı qızları vardı, Kamil onun xətrini çox istəyirdi. Ruxsarənin iyirmi altı yaşı vardı, magistraturanı da bitirmişdi. Hərdən gəlib- gedərdi bizə, gözəl, xoş xasiyyət və ağıllı qız idi. Elçiləri çox idi, lakin onların heç birini bəyənmirdi. Hətta bir dəfə ondan zarafatla soruşanda ki, "niyə heç kimi bəyənmirsən?", gülümsünüb demişdi ki, "mən Kamil kimi xarakteri olan oğlanla ailə quracam." Təbii ki, bütün bunlar səmimi söhbətlər və zarafatlar idi. Bəli, mən düşünürdüm ki, Kamil mütləq evlənməlidir, başqa heç cür rahatlıq tapa bilməzdim. Kamilin hər hansı bir qızla evlənməsinə də razı ola bilməzdim, onun kimi yaxşı insanın dünyaya gələcək uşaqlarının anası da ən azı özü qədər yaxşı olmalı idi. Mən öz aləmimdə Ruxsarəni düşünürdüm, ancaq bunun üçün əvvəcə qızla söhbət etməli, hər şeyi anlatmalı, başa salmalı, qəbul edib-etmədiyini öyrənməli idim. Mənim üçün nə qədər çətin olsa da, cəsarətimi toplayıb qıza zəng vurdum, hal-əhval soruşub qonaq dəvət etdim. Qız dəvətimi sevə-sevə qəbul etdi və gələcəyini söylədi. Mən isə "kaş qəbul etməyəydi!.." deyə qəlbimdən keçirdim. Bu qəlbimin səsi idi və hər zaman onu susdurmağa çalışırdım.. İki gün sonra Ruxsarə bizə qonaq gəldi. Onu həmişəki kimi mehribanlıqla qarşıladım. Kamil evdə yox idi, mən özüm onu Kamil evdə olmayan vaxt çağırmışdım ki, rahat söhbət edib, hər şeyi başa sala bilim. Əvvəlcə qonağa da, özümə də çay süzdüm, sonra söhbətə başladım. Çox həyəcanlı idim, həyat sınağından keçirdim əslində. Bu anda bütün hisslərimi unutmalı, yalnız Kamili düşünməli idim. Kamillə tanışlığımızın ilk günündən bu günə qədər olan hər şeyi təfsilatıyla ona anlatdım. Bir müddət susdu, gözləri doldu. Üzünü yana tutaraq məndən gizlətməyə çalışdı göz yaşlarını. Mən ona artıq hər şeyi qəbul etdiyimi, üzülməməsini söylədim. Onu çağırmaqda məqsədimi söyləməliydim, amma ilk öncə ehtiyat etdim. Düşündüm ki, ilk dəfədən söyləsəm etiraz edər və bizə bir daha gəlməz. Xeyli söhbət etdik. Özüm qəsdən Kamil işdən gələnə qədər saxladım onu. Nəhayət, Kamil də gəldi. Ruxsarəni görüb sevindi. Kamil gələndən sonra da bir xeyli danışdıq, güldük. Havanın qaraldığını görüb qız ayağa qalxdı, mən Kamildən qızı ötürməsini xahiş etdim. Onlar çıxdıqdan sonra ağır düşüncələrə daldım. Ağlımla qəlbim arasında gərgin mübahisə gedirdi- görəsən özüm düşündüklərimin, etmək istədiklərimin nəticəsinə hazırammi?!.. Əlbəttə, qəlbim heç vaxt buna hazır ola bilməzdi, çünki onu çox sevirdim. Elə buna görə də qəlbimi susdurmalıydım.. Ağır və qarışıq düşüncələr içində günlərin necə keçdiyindən xəbərim olmurdu. Mən tez-tez Ruxsarəni evə qonaq çağırırdım, Kamillə daha yaxın ünsiyyət qurmasına şərait yaradırdım. Xeyli müddət keçdikdən sonra mən niyyətimi açıb qıza söylədim, Kamilin məhz onunla ailə qurmasını istədiyimi bildirdim. Əvvəlcə qız qəti şəkildə etiraz etdi, lakin mən ona başa saldım ki," Nə olur olsun Kamilin evlənməsinə, övlad sahibi olmasına nail olacağam, niyə bu adam sən yox, başqası olsun ki?!.. Bəlkə sənin qismətindir?!.." Əlbəttə bu bir an içində qəbul ediləcək qərar deyildi və ən əsası, Kamilin bütün olanlardan xəbəri yox idi. Qıza söyləməkdə məqsədim o idi ki, Kamildə ona qarşı az da olsa hisslərin yaranmasına nail olsun. On gündən çox idi ki, Ruxsarə bizə gəlmirdi. Mən həm narahat idim, həm də rahat. Bu hissləri dil ilə anlatmaq çox çətindi. Bir yandan Kamildən ayrılmaq istəmirdim, bir yandan da onu ata olmaqdan məhrum etmək istəmirdim. Yalnız sevən insan bu fədakarlığı bacara bilərdi. Kamilə olan sevgimin böyüklüyü məni heç bir fədakarlıqdan çəkindirmirdi. Bir gün işdə olarkən Ruxsarə mənə zəng vurdu. Hal-əhval soruşub axşam bizə gələcəyini söylədi. Özümün də səbəbini tam anlamadığım bir narahatlıq doldu içimə.. Bəlkə də səbəbi məlum idi, nə isə… Axşam qız gəldi və əyləşib söhbət etdik. O təklifimi bir şərtlə qəbul edəcəyini söylədi: - Asya, mən bu təklifi sənə, Kamilə və əlbəttə, özümə görə qəbul edəcəyəm, ancaq bir şərtlə, Kamilin mənə qarşı az da olsa hissləri yaranmasa bu iş alınmayacaq. Razılaşdım, bəlkə də kənardan bütün bunlar aglasığmaz görünür, ancaq bu hissləri yaşamadan etdiklərimi anlamaq çətindi. Artıq o bizə tez-tez gəlməyə başladı, daha çox Kamillə ünsiyyət qurur, onunla vaxt keçirirdi, tədricən Kamildə də ona bağlılıq yarandığını duyurdum. Son vaxtlar Kamillə şəxsi münasibətlərdə özüm qəsdən soyuqluq yaratmışdım, onun nəvazişlərindən, qayğılarından imtina edirdim. Təsəvvür belə edə bilməzsiniz ki, bütün bunları etmək mənim üçün nə qədər çətin, əzablı və dözülməz idi. Qəlbimin səsini, istəyini boğaraq yaşamaq əzab idi, ancaq Kamil üçün bunu etməli idim. Son günlərdə Ruxsarə demək olar ki, günaşırı gəlirdi. Hiss edirdim ki, o özü də Kamilə bağlanıb və bir gün baş verən bir hadisə hər şeyə son qoydu…" Asya müəllimə bu sözləri söyləyərkən əlləri titrədi, dodaqları əsdi, sanki dili söz tutmurdu. Tez ayağa qalxıb ona su verdim, çiynini qucaqladım və sakitləşdirdim. İlahi, o nə qədər əzab çəkirdi danışarkən. Mən ona sakitləşməsini, qalan hissəni sonra danışmasını təklif etdim. O, təkidlə indi danışmaq istədiyini, bir daha heç vaxt heç yerdə danışa bilməyəcəyini söylədi və davam etdi… "Həmin gün işdən tez gəlmişdim, az keçməmiş Ruxsarə də gəldi bizə. Axır vaxtlar mənimlə çox söhbət etməyə utanırdı. Onu anlayırdım, özünü günahkar hiss edirdi, ancaq mən çalışırdım ki, o özünü günahkar hiss etməsin. Axşama doğru hər şeyi köməkli hazırladıq, qız masanı düzəltdi. Hər dəfə bizə gələndə əlindən gələn köməkliyi əsirgəmirdi, çox qabiliyyətli qız idi. Az sonra Kamil də gəldi, masaya əyləşdik. Axşam yeməyindən sonra masanı yığışdırıb çay dəstgahı hazırladıq. Ruxsarə mətbəxi yığışdırıb qonaq otağına getdi. Mən çayları süzüb qonaq otağına keçmək istəyirdim ki, gördüyüm mənzərə mənə çox ağır gəldi. Ayaqlarım getmədi, sanki yerə mismarlanmışdım.. Kamil onun əllərindən tutmuşdu, bəli, deməli o da qıza qarşı nə isə hiss edirdi. Bu mənim evi tərk etməyim üçün yetərli idi. Bu işi düzəldən də, bu yerə gətirib çıxaran da özüm idim, buna görə də heç kimi qınaya və ya günahlandıra bilməzdim. Nə mən, nə Kamil, nə də o qız günahkar deyildi. Taleyimiz bu cür gətirmişdi. Axşam sakitcə, Kamilə hiss etdirmədən əşyalarımı topladım. Səhər Kamil işə gedən kimi mən də evdən çıxdım və atamgilə üz tutdum. Kamilə isə bir məktub yazdım: "Əzizim Kamil, hər şeyə görə sənə çox minnətdaram!.. Mənə əsl sevginin nə olduğunu sən öyrətdin.. Səni nə qədər çox sevdiyimi bilirsən, ancaq mən sənə övlad bəxş etmədən xoşbəxt ola bilmərəm. Övladımızın olmayacağını söyləyəndə atanla ananın üzündəki peşmanlıq ifadəsini görməməzlikdən gələrək, bu cür yaşaya bilmərəm!.. Məni anla, Ruxsarə də çox yaxşı qızdı, əminəm ki, onunla xoşbəxt olacaqsan.. Bir şeyi unutma, hər zaman qəlbimin tək sakini olacaqsan!.. Bundan sonra səninlə yalnız səmimi dost olaraq davam edəcəyik həyata.. (Asya)." Evdən çıxarkən Kamilin mənə hədiyyə etdiyi uşaq papıçlarını da özümlə apardım. Mən Kamildən cismən ayrılsam da, ruhən həmişə onunla olacağımı bilirdim. Bütün yaxınlar məsələnin nə yerdə olduğunu bilirdilər. Kamillə Ruxsarə evləndilər, kiçik bir məclis keçirdilər və məni də dəvət etdilər, getdim və iştirak etdim. Bilirdim ki, getməsəm Kamilin də, Ruxsarənin də, Validə ananın da qəlbi rahatlıq tapmayacaq. Hər şey yaxşı keçdi, keçməyən yalnız qəlbimin ağrısı idi. Bu ağrının hər zaman mənimlə olacağını bilə-bilə etmişdim hər şeyi, buna görə də gileylənməyə haqqım yox idi. Evləndikdən sonra da Ruxsarə tez-tez zəng vurub hal-əhvalımı soruşurdu. Sag olsun, məni yaddan çıxarmırdı. Kamil isə demək olar ki, hər gün əhvalımı xəbər alırdı. Bir gün Ruxsarə hamilə olduğunu dedi, çox sevindim, sanki öz övladım olacaqmış kimi sevindim. Hamı səbirsizliklə vaxtın ötməsini gözləyirdi. Kamilin valideynləri çox sevinirdilər. Validə ana hər dəfə məni görəndə xüsusi diqqət, qayğı və nəzakət göstərirdi, səbəbini anlayırdım. Nəhayət, o gün gəlib çatdı- Kamil qız atası oldu. Çox sevinirdim, bir neçə gün keçdikdən sonra onları ziyarətə getdim. Bir daha təbrik etdim və uşağın hədiyyəsini verdim. Bəli, bunlar Kamilin ilk dəfə uşağımıza geyindirmək ümidiylə hədiyyə etdiyi papıçlar idi. Kamil hədiyyəni görüb mütəəssir oldu, mən dedim: -Bax Kamil, nəhayət, papıçlar öz sahibini tapdı, çox şükürlər olsun, indi içim rahatdı. O, mənə həm günahkar, həm sevincli, həm də sevgi dolu gözlərlə baxdı. Bu baxışlar çox şeyi söyləyirdi... Həyat öz axarıyla davam edirdi. Balaca Asya günü-gündən böyüyürdü. Uşağın adını mənim şərəfimə Asya qoymuşdular. Biz vaxt olduqca balaca Nərgizlə tez-tez görüşür, parkda gəzirdik. Onların mənə qarşı olan doğma münasibətlərindən böyük məmnunluq duyurdum. Mənə bir neçə yerdən evlilik təklifləri gəlsə də, qətiyyən təkrar ailə qurmaq niyyətim yox idi. Qəlbim yalnız Kamilə məxsus idi və hər zaman da belə olacaqdı. İllər tez ötüb keçdi. Kamilin artıq üç övladı vardı. Babayla nənələri nəvələri o qədər çox istəyirdilər ki, köçüb gəlmişdilər Kamilgilin yanına.. Bir gün Ruxsarə zəng vurdu ki, Validə ana narahatdı, səni istəyir.. Axşam işdən çıxıb birbaşa onlara getdim. Doğrudan da, qadın çox üzülmüşdü, həkimlər ürəyinin narahat olduğunu demişdilər, lakin yaşlı olduğundan əməliyyata icazə verməmişdilər. Gedib yanında əyləşdim, əllərindən tutdum, gözlərini açıb üzümə baxdı, gülümsədi. Gəlişimə çox sevindi, əllərimi bərk-bərk sıxıb dedi: -Xoş gəlmisən qızım, həmişə sən gələsən!.. Neçə vaxtdı ürəyim səni istəyirdi, yaxşı ki, gəldin.. Qəhər məni boğsa da biruzə vermədim, qadının əllərindən öpüb dedim: -Belə deməyin, Validə ana, sizi ziyarət etmək borcumdu.. Qadın kövrək səslə dedi: -Sənə o qədər minnətdaram ki, qızım, sən Kamil üçün bir ananın yalnız övladı üçün edə biləcəyi fədakarlığı etdin, bir ana olaraq sənin bu qəhrəmanlığın qarşısında baş əyirəm!.. Gözlərim yaşardı, qeyri-ixtiyari ah çəkdim. Əslində bu ağbirçək qadının sözləri hər şeyi demişdi mənə, bəli, mən övlad dünyaya gətirmədən də, ana kimi fədakarlıq etmişdim. Bu sözləri duymaq mənim üçün boyük bir xoşbəxtlik idi... Validə anayla sağollaşıb tez-tez gələcəyimi söylədim, ancaq hiss edirdim ki, qadın ömrünün son günlərini yaşayır və mənimlə halallaşır. Bunu düşünmək ağır idi, ancaq həyatın bu dəyişməz qanunu qarşısında hamımız acizik. Bir neçə gün sonra Validə ana dünyasını dəyişdi. O gedişiylə hamımızı nə qədər məyus etsə də, mənə söylədiyi son sözlərlə qəlbimi rahatlayıb getmişdi. Yas məclisində Ruxsarəyə nə köməklik lazımsa etdim. Kamil də, Ruxsarə də çox minnətdarlıq etdilər. Mən hamıyla sağollaşıb çıxdım. Çöldə bərk yağış yağırdı. Gözlərim təsadüfən Ruxsarənin yuyub sərdiyi uşaq papıçlarına sataşdı, həmin papıçlar idi. Nə deyim, bu da mənə qəribə bir rahatlıq bəxş etdi." Asya müəllimə susdu və sanki bir rahatlıq ifadəsi gəldi üzünə. Əslində müəyyən qədər rahatlamış və yükdən azad olmuşdu. Onun gözlərinin dərinliyində gizlənən əzablardan, iztirablardan kimsənin xəbəri olmayacaqdı heç vaxt. İnsanlar yenə də onu qaraqabaq, soyuqqanlı insan kimi tanıyacaqdılar. Ancaq mən bilirdim ki, onun nə qədər geniş, sevgi və şəfqət dolu , isti və mehriban bir qəlbi var. Bəlkə də həyat hekayətini mənə danışdığı üçün özümü xoşbəxt hesab edirdim. İndi o mənim gözlərimdə bir insanlıq və fədakarlıq nümunəsi idi. Asya müəllimə ayağa qalxdı, alnımdan öpdü və heç bir söz söyləmədən getdi. Mən də yazıları bitirib auditoriyaya döndüm. Artıq dərs bitmək üzrə idi. Tələbələr hay-küylə evə tələsirdilər. Mən də universitetdən çıxdım. Çöldə möhkəm yağış yağırdı. Nədənsə bu günkü yağış ruhuma dinclik bəxş edirdi. Birdən mənə elə gəldi ki, sanki yağış da, yer də, göy də müəlliməyə minnətdarlıq edir. Göyün üzünə xeyli tamaşa etdim. Elə bu vaxt iki göyərçin elektrik dirəklərini birləşdirən məftilin üzərinə qondular. Diqqətlə göyərçinləri seyr etdim və bir anlıq mənə elə gəldi ki, onlar göyərçin yox, teldən asılmış bir cüt uşaq papıçları idi… Faktinfo.az

4 Avqust 2016 6:36

Diş çöpündən qurban gedən yazıçı

Diş çöpündən qurban gedən yazıçı – QƏRİBƏ ÖLÜMLƏR Kulis.Az qeyri-adi şəraitdə ölmüş yazıçılar haqqında məlumatı təqdim edir.Evripid - Yunan faciəsinin görkəmli nümayəndəsi olmuş və öz yaradıcılığı ilə yunan faciəsinə yeniliklər gətirməklə yanaşı, onun yaradıcılığı antik yunan faciəsinin son mərhələsi olmuşdur. Aristotel onu “şairlərin ən faciəlisi” adlandırıb. Deyilənə görə, Evripidi itlər parçalayaraq öldürüb. Onero de Balzak – Məşhur fransız yazıçısı. Onu “Qorio ata”ya görə tanıyırıq. Ölümü də qəribədir Balzakın. Çoxlu qəhvə içdiyindən ölür. Lev Tolstoy – Əsərləri kimi ölümü də məşhurdur. Soyuq qış gecəsində qatar stansiyasında dünyaya gözlərini yumub Tolstoy. Şervud Anderson – Məşhur amerikan yazıçısı. Deyilənə görə, bir kokteyl partisində diş çöpünü udduqdan sonra ölüb. Cek London – “Martin İden”lə tanıyırıq onu. Özünü yazıb bəlkə də. Ömrünün sonu da dəhşətlidir: yüksək dozalı morfinlə 40 yaşında dünyasını dəyişib. Vircinya Vulf – İngilis yazıçı, modernizm ədəbi cərəyanın yaradıcılarından biri. “Missis Dellouy” romanı ilə məşhurdur. Günlərin bir günü ciblərini daşla doldurub özünü çaya atır. Frans Kafka – Onu tanıtmağa gərək yoxdu yəqin ki... Kafkanın adı gözümün önünə onun bioqrafiyasını da gətirir. Bir arzusu vardı, ölümündən sonra əsərlərini yandırsınlar. Ancaq dostu Maks Brod bu istəyi yerinə yetirmir və Kafkanı öləndən sonra məşhur edir. Vərəmdən ölən Kafkanın cəsədini isə yandırırlar. Qəribədir, əsərlərinin yandırılmasını istəyən yazıçının cəsədini yandırdılar. Serqey Yesenin – İncə, zərif şeirləri ilə qəlbləri oxşayan rus şairi. Biləklərini kəsib qanıyla son şeirini yazdı: “Əlvida, dostum”. Və sonra Leninqradda bir otel otağında özünü asdı. Skot Fitscerald – Məşhur amerikan yazıçısı. “Böyük Getsbi” romanı ilə tanıyırıq onu. Ssenarist kimi işlədiyi, həftəyə bir-iki dollar qazandığı yerdə infarktdan öldü. Uliyam Folkner – Amerikanın əfsanəvi yazıçısı. Atdan düşərək öldüyü deyilir. Ernest Hemenquey – Amerikan yazıçı. Ov tüfəngi ilə özünü öldürdü. Tomas Vulf – Amerikan yazıçı. Beynindəki infeksiyadan canını tapşırdı. Silvia Plat – Amerikalı şair. Başını sobaya soxub qazla özünü boğdu. Puşkin – Rus ədəbiyyatının şah damarlarından biri. Həyat yoldaşının sevgilisi olduğunu iddia etdiyi Danteslə dueldə yaralanır və həyata əlvida deyir. Stefan Svayq – Alman dilində yazıb-yaradan yəhudi əsilli məşhur yazıçı. Novellalar, oçerklər ustası. 1941-ci ildə müharibə əleyhinə yazılarına görə təzyiqlərə dözə bilməyib Braziliyada öz xanımı ilə bir yerdə intihar edir. Li Bo – Çin şairi. Gözəl haykular müəllifi. Bir gün çayda qayıqla üzərkən suyun üzərində əks olunan ayı tutmaq istəyir və boğulub ölür. Edqar Allan Po - Amerika ədəbiyyatında romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Alkoqol və narkotik maddələrdən ifrat istifadədən başlayaraq, vəba xəstəliyi, quduzluğa yoluxma, intihar, vərəm, ürək çatışmazlığı və s. ölümünə mümkün səbəblər kimi göstərilmişdir. Onu içkili vəziyyətdə çirkab su axan kanalda tapırlar. Xəstəxanaya yerləşdirilsə də həyatını xilas etmək mümkün olmur. Mayakovski – Rus poeziyasının önəmli adlarından biri. 1925-ci ildə yazdığı bəzi yazılara görə İngiltərəyə girişi qadağan olunur. Amerika Birləşmiş Ştatlarına isə Meksikadan keçərək daxil ola bilir. Həmin il yaxın dostu Sergey Yesenin Leninqradda İngiltərə otelində intihar edir. Yesenin sonuncu şeiri olan “ Əlvida dost, əlvida”nı damarını kəsərək qanıyla yazmışdır. Mayakovski buna qarşılıq olaraq dərhal şeir yazır, lakin həmin dövrün inqilabçılarının reaksiyasına səbəb olur. Bundan 5 il sonra 1930-cu ildə Lili Briki və ailəsini Sovet Sosialist Respublikası hökumətinə əmanət etdiyini bildirən bir məktub yazır və silahla intihar edir.

2 Avqust 2016 4:21

“Bu festival bütün Cənubi Qafqazda mühüm hadisəyə çevrilib”

İyulun 30-da Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə Qəbələdə keçirilən VIII Beynəlxalq Musiqi Festivalının rəsmi açılış mərasimi olub. Faktinfo.az saytı AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Qəbələ şəhərindəki Heydər Əliyev Konqres Mərkəzinin qarşısında açıq havada quraşdırılan möhtəşəm səhnədə keçirilən mərasimdə əvvəlcə Azərbaycanda musiqi mədəniyyətinin inkişafı və təbliğində müstəsna rol oynayan Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın festival iştirakçılarına təbrik məktubu oxunub. Məktubda deyilir: “Əziz dostlar! Qəbələ Musiqi Festivalı yenidən öz qapılarını iştirakçılarının və qonaqlarının üzünə açır. Bizim festival Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən biri olan Qəbələdə keçirilir. Bu gün qala divarlarının və məbədlərin qalıqları bu şəhərin qədim zamanlarda əfsanəvi dövlətin – Qafqaz Albaniyasının paytaxtı olduğunu xatırladır. Məhz Qafqaz Albaniyası dövründən tolerantlıq ənənələrinin qorunub saxlanıldığı, müxtəlif xalqların və dinlərin nümayəndələrinin əsrlər boyu sülh içində yaşadığı, mədəniyyətlərarası və sivilizasiyalararası dialoqun təşviqi və inkişafına daim öz töhfəsini verən Azərbaycan son illər beynəlxalq musiqi və incəsənət festivallarının, konfrans və sərgilərin, idman yarışlarının keçirildiyi məkan kimi tanınmaqdadır. 2009-cu ildə Qəbələdə musiqi festivalının keçirilməsi ilə milli musiqi mədəniyyəti tarixində yeni ənənənin təməli qoyuldu. Beynəlxalq mədəni əlaqələrin genişləndirilməsi, zəngin musiqi mədəniyyətimizin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və dostluğun möhkəmləndirilməsi işinə xidmət edən bu festival artıq gözəl bir ənənəyə çevrilərək öz beynəlxalq nüfuzunu ildən-ilə artırır. Qəbələ artıq tanınmış musiqiçilərin, tamaşaçıların, sənətsevərlərin sevimli görüş yeridir. Festival Azərbaycanın və bütün Cənubi Qafqazın mədəni həyatında mühüm hadisəyə çevrilib. Dünyanın bir çox ölkəsindən çoxsaylı musiqiçilərin iştirak etdiyi bu dostluq və musiqi bayramı mədəni irsimizin zəngin ənənələrinin qorunub saxlanılması ilə yanaşı, müxtəlif ölkələri təmsil edən musiqiçilərə ünsiyyət və əməkdaşlıq üçün əlverişli şərait yaradaraq, mədəniyyətlərarası dialoqun möhkəmləndirilməsinə öz töhfəsini verir. Əminəm ki, indiki festival sərhəd və rəqabət tanımayan musiqi dünyasında bizə gözəl birlik hissi bəxş edəcək daha bir bayrama çevriləcəkdir. Bütün iştirakçılara və qonaqlara uğurlar və festivalımızın heyranedici mühitində xoş ünsiyyət arzulayıram”. Sonra Xalq Artisti Rauf Abdullayevin dirijorluğu ilə Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin konserti olub. Mindən çox tamaşaçının dinlədiyi konsertdə Üzeyir Hacıbəylinin, Niyazinin, Fikrət Əmirovun, Qara Qarayevin, Cakomo Puççinin, Cüzeppe Verdinin, C.Rossininin əsərləri səsləndirilib. İfaçılar - Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, Xalq Artisti Samir Cəfərovun, Azərbaycan Televiziya və Radiosunun solisti Aytac Şıxəlizadənin çıxışları alqışlarla qarşılanıb. Daha sonra festivalın xüsusi qonağı olan bəstəkar və müğənni, Xalq Artisti və Əməkdar İncəsənət Xadimi, Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu səhnəyə çıxıb. O, Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalının əhəmiyyətindən danışıb, belə bir musiqi bayramının təşkilinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə və Birinci xanım Mehriban Əliyevaya təşəkkürünü bildirib. Xalq və bəstəkar musiqilərini səsləndirən Polad Bülbüloğlunu gənc dirijor Murtuza Bülbülün idarəsi ilə Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri müşayiət edib. Birinci xanım Mehriban Əliyevanın məktubunda qeyd edildiyi kimi, Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalı artıq gözəl bir ənənəyə çevrilib, öz möhtəşəmliyi ilə xarici və yerli musiqiçilərin dərin rəğbətini qazanıb. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və ölkəmizin birinci xanımı Mehriban Əliyeva artıq neçə ildir ki, bu musiqi festivalının respublikamızın dilbər guşəsi olan Qəbələdə keçirilməsinə yaxından dəstək verirlər. Bu beynəlxalq musiqi festivalı ölkəmizdə multikultural dəyərlərə böyük önəm verildiyinin göstəricisidir. Musiqinin gücü o qədər qüdrətli və sərhədsizdir ki, dünyanın müxtəlif ölkələrindən bu festivala gələn məşhur solistlərin, orkestrlərin ifası ilə mənəvi yaxınlığı hiss etməyə imkan verir. Musiqisevərlərin çoxdan gözlədiyi gün gəlib çatıb və artıq Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalı öz qapılarını yenidən sənətsevərlərin üzünə açıb. Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə 2009-cu ildən keçirilən festival ildən-ilə böyüyən tamaşaçı auditoriyası və ahəngdar musiqi keyfiyyəti ilə diqqəti cəlb edir. Ölkəmizdə elan olunan “Multikulturalizm ili” çərçivəsində keçirilən tədbirlərin sırasında yer alan Qəbələ Beynəlxalq Musiqi Festivalının builki proqramı hər il olduğu kimi çox zəngindir. Festivalın proqramına uyğun olaraq Qəbələ səhnəsində Azərbaycanın və dünyanın dahi bəstəkarlarının əsərləri səsləndirilir. Gənc ifaçılarla yanaşı, dünya şöhrətli musiqiçilər də səhnəyə çıxırlar. Burada klassik və kamera musiqisi, muğamlarımız ifa olunur. Bu günlərdə isə Qəbələdə pianoçuların beynəlxalq müsabiqəsi də keçiriləcək. Avqustun 5-dək davam edəcək VIII Beynəlxalq Musiqi Festivalında Azərbaycan, Avstriya, Bolqarıstan, Rusiya, Türkiyə, Ukrayna, ABŞ, İtaliya, Fransa, İspaniya, İsrail, Litva və Kubadan olan görkəmli musiqiçilər, bədii kollektivlər, solistlər, dirijorlar iştirak edirlər.

31 İyul 2016 11:42

O uşaq böyük bir şair olacaqdı- FOTO OVQAT

Bir fotonun ovqatı   Bu şəkildəki Səməd Vurğundur. Ya 12, ya da 13 yaşı olar. Amma bir az yaxından baxsanız başqa bir uşağı da görmüş olarsınız bu şəkildə: “Ögey ana” filmindəki İsmayılı.   İkisi də kənd uşağı. Ancaq bu şəkildəki uşaq bir az özünə vurğundu sanki. Əlləri qoynunda vüqarla harasa uzaqlara baxır. O uzaqlarda gələcəkdə yazacağı şeirlər asılıb. Bir az da “Rəhbərə salam” duruşu var bu duruşda. Saçının dağınıqlığını görüb əlavə edə bilərsiniz: içində saf duyğuları qoruyub saxlamağa çalışan bir uşaq.   Bəlkə bu şəkildəkinə “uşaq” demək də olmaz. Bu cür əlləri qoynunda, ciddi, özündən razı tövrdə duran bu adam necə uşaq ola bilər? Uşaq bir az utancaq olar, gözlərində məsumluq daşıyar. Ancaq bu gözlər qartal gözləri kimi itidir, caynağına keçirdiyi quşun çırpınışları görünür bu gözlərdə.   Bir az da yaxından baxsanız, görərsiniz ki, vüqarla uzaqlara tamaşa edən bu uşağın qoynunda ərəb əlifbasında yazılan kağız parçası var. Görəsən, o kağızda nə yazılıb? Hansı mətləblərdən söz açılır? Bəlkə şeirdir? Bəlkə sevgi məktubu? Kim bilir? Başı çıxan, o əlifbanı bilən adamlar nə xoşbəxtdir: görən kimi oxuya biləcəklər. Bu şəkilin sirri də elə o kağız parçasındadır. Yazılanları bilsək, bu sirr dağılacaq.   “Şərikli çörək”dəki Vaqifi də xatırladır bu şəkildəki uşaq. İllər sonra şəkildəki adam böyüyüb yekə kişi olacaq, evlənəcək, oğullarından birinin adı Vaqif olacaq.   Əllərinə fikir verin Səməd Vurğunun. Öz qoluna sığınıb əlləri. İşləmiş, yorğun əllərdir bu əllər. Nə vaxtsa qələm tutacaq bu əllər. Şeirlər yazılacaq, dillər əzbəri olacaq.   Bu şəkil pıçıltıyla bu şeiri deyir:   Dostlar, badələri qaldırın içək! Gecə, ulduzludur, hava da sərin. Demirəm məst olub dünyadan keçək… Deyirəm mehriban düşüncələrin İsti qücağında qızınaq bir az… Qoy uzansın gecə, geciksin səhər, Yuxuya getməsin məclisdəkilər – Mənim söhbətimdən yorulmaq olmaz. Hələ yer üstündə, insan yanında Deyib danışmaqdan doymamışam mən… Uzadaq ömrünü hər bir anın da, Yel kimi keçməsin vaxt üstümüzdən… Bu aylı gecədə, bu dağ döşündə, Bu sazlı, söhbətli bulaq başında Bu saat, bu dəm Heç yana, heç yerə mən tələsmirəm!   Söhbətindən doymaq olmayan Qazaxlı balası var bu şəkildə. Həm özündən razıdır, həm də safdır. Duruşu, qaməti ilə gələcək günləri salamlayır...(faktinfo.az)

23 İyul 2016 1:09

“Ömür gedir, qəzetçi; Xəbərlərə qarışıb gedir”- QƏZETÇİ ŞEİRİ

 Milli mətbuat və Jurnalistika günü   münasibətilə Nərmin Kamalın “Qəzetçi” şeirini təqdim edirik.   O yatmaq istərdi səhərləri doyunca Canından illərin yorğunluğu çıxınca amma yatmayacaq Saaat 8.30-da evi sökülənlərin heç kimə yetməyən şikayəti və dərdi gözləyir onu Məmurların əvəzinə tuturlar qəzetçinin qolunu Niyə belə edirsiz deyirlər Niyə belə edir dövlətiniz? Saat 12 qəhvəsini buraxdı toplantıya tələsdi qəzetçi Yeni tanışlıqlar yeni dərdlər Əcəba Vartan Oskanyan bunu nədən demiş ola bilər? O günorta yeməyini yolda da yeyə bilər saat 14-də Bakıya gələn erməniləri qarşılamaq gərək Sormaq gərək onlardan ki nəyə gülürsünüz Saat 16-da QAT-ın edəcəyi etirazın xeyri varmı? səndə artıq qələm varmı? Həftəyə bir dəftərçə Günə bir qələm yeni xəbərlərə tükədir həyatını Bir gün əvvəlki xəbər bu gün lazım deyil kimsəyə Bir il əvvəlki gündəmlərə görə aldığı təşəkkürlər bu gün onu deyənin belə yadına düşməz Sənin yazdığın bir Bakı-Ceyhan xəbəridir əsər deyil ki, qəzetçi Amma bunu düşünmə, qəzetçi Belə fikirlər işinə çox təhlükəli Bənzəri sabun köpüyüdür işinin Üfüq qədər yorucu həyatının dəyəri aylıq maaş qədərdirmi Terror yazısını yuxarı at Cəsarətin ən yüksək həddində həyatını təhlükəyə atıb çəkdiyin fotoların ömrü bir gün olacaq küçə tualetlərinə tullanacaq tapdanmağa bulanmağa Sən bunları düşünmə düşünmə heç vaxt, qəzetçi Başını qarışdır dolların qalxan qiymətinə Xəzərin bölünən dibinə və bölünməyən səthinə İşıqların tez-tez sönməsinə Qələmin yalan yazmadı vicdanın təmiz təqdim etdi doğrunu insanlara deyə qürur duy Hər şey ola bilər İncitdiyin şairin ölüm xəbəri gələ bilər Bir millət vəkili sözünü təhrif etdin deyə hədələyə bilər Qorxma, qəzetçi Özünə gəlmək üçün Bir ay dincəlməyə belə qalxma İşin zəncirdir itirərsən olayların əvvəlini Dönəndə Əmlak Komitəsi deyərsən Gülərlər sənə Bu bir həftədir nazirlik oldu deyərlər Ermənistan yenə pozdu atəşkəsi Bu neçənci xəbərdir Bu neçənci yenədir Müxalifətin daş basqısı necə son qoydu hər şeyə Necə oldu ki sənə dediyi sözü dandı Dürüstlük Partiyasının sədri Yazını çapa gedən qəzetdən çıxarmağa necə nail oldu vəkil Necə oğurlatdı çəkdiyin fotoları hərif Cavab tapmağa çalışdığın suallara verdiyin yorumlar sadəlövhdür, qəzetçi Yalnız evə dönəndə qaldırıb göz qapaqlarını hava rənginin uğradığı dəyişikliyi gördü qəzetçi ürək dolusu nəfəs aldı Nəfəsin tam ortasında drrrut drrut Alo səhər 7-də ədliyyəçilər türmələri gəzdirəcək sizi Qəzetçi mətbəxə girdi axşam yeməyi başladı Onu şam süfrəsinə dəvət etmiş rəisi xatırladı Qələmi satılar deyə imtina etdiyi şam yeməyi Xəbərin var, deyir ailəsi Camaatı çıxarmaq istəyirlər evindən? Var deyir qəzetçi, xəbərim var Xəbərin var Ermənistan yenə pozub atəşkəsi? Var deyir, üç yaralımızdan xəbərim var deyir qəzetçi Ömür gedir, qəzetçi Xəbərlərə qarışıb gedir Nə olacaq bunun sonu Dərd eləmə Xəbərin bol olsun, qəzetçi

23 İyul 2016 12:57

Sovetlərin yazıçılardan düzəltdiyi “Qırmızı aristokratiya“

  O bəlalı 30-cu illər neçə-neçə ikiüzlü söz adamını ucaltdı Sosrealizm ruhunda yazılmış “həqiqi” əsərlərə görə M.Qorki, A.Tolstoy kimi klassik yazıçılar bağ evləri, maşınlar və xidmətçilərlə təmin olunurdular. Sinifsiz cəmiyyət uğrunda mübarizədə “qırmızı aristokratiya” bu cür formalaşırdı. İ.Bunin Fransada A.Tolstoyla görüşünü xatırlayır. “Qırmızı qraf” ona vətənə qayıtmaq müqabilində özündə nə varsa hamısından vəd edirmiş; bir neçə maşın, iki bağ evi və sair. Tolstoy özünün xidməti mövqeyindən (O, Bütün Ukrayna Proletar Yazıçıları Assosiasiyasının sədri idi – E.A.) istifadə edərək 1940-cı ildə 83 min rubl avans almışdı. “Mənə elə gəlir ki, burda təəccüblü heç nə yoxdu, - Sovet ədəbiyyatının nəhəngi etiraf edirdi. – Birinci ailəmə hər ay 6 min rubl ödəyirəm. Bu pulu almaqla mən roman üzərində işləmək imkanı qazandım. Əgər belə şey etik deyilsə, o zaman roman yazmaq da etik deyil.” Halbuki 1940-cı ildə SSRİ-də orta aylıq əmək haqqı 350 rubl idi. Moskvada yaşayan bir ədəbiyyat adamının 1936-cı ildə orta aylıq əmək haqqı təqribən 2 min rubl təşkil edirdi, bu isə ölkədəki orta aylıq əmək haqqından 9 dəfə çox idi. 1938-ci ildə Yazıçılar klubunda keçirilən ziyafətin qadın iştirakçılarından biri o gecəni belə belə xatırlayır: “Yenot, meymun, maral dərilərindən hazırlanmış kürk, botlar və şərflər, şərflər və botlar səltənətinə düşmüşük. Olqa İvanova (Yazıçı L.Sobolyovun xanımı) taftadan tikilmiş uzun gümüşü dondadır. Sinəsində qiymətli bir daş parıldayır. Anam deyir, belə daşlardan taxmaq olar. Bizim dövrümüzdə heç kəs bunun əsl ləl-cavahirat olduğunu bilməyəcək. Məncə, o, bu brilyantı dövlətdən gizlədib... Axı niyə?” O illərdə “düzgün yolda olan yazıçılar”ın asan qazancları barədə eşidənlərin bir çoxu Yazıçılar İttifaqına hücum edirmiş. N.Aseyev xatırlayır: “Zavodda frezçi vəzifəsini atan bir yoldaş gəlmişdi. Özü ilə bir topa şeir gətirmişdi. Soruşdum ki, nə məsələdir? “Hər şeyimi satdım, arvadımla boşandım, bura gəldim” – çamadanlarını yerə qoyub dedi. O, mənə düz üç saat şeirlərini oxudu. Mən izah etdim ki, onda alınmaz, katibliyə getmək, redaksiyaları gəzmək lazım deyil. O, isə cavabında dedi: - Gedəcəm, yoldaş Aseyev, yaxşısı budur, sən mənə dostcasına de, hər misraya nə qədər ödəyirlər? - Səndə belə bir misra yoxdur. - Sən de görək nə qədər ödəyirlər. - İki rubl. - Əgər yazdıqlarımın on faizini qəbul etsələr, 5 min rubl edər. Mən buna razıyam.” 1933-cü ildə Rusiya tarixinin ən dəhşətli aclığı vaxtı, ölkədə milyonlarla insanın qida çatışmazlığından öldüyü zamanda Peredilkinoda yazıçılar üçün şəhərcik salınması barədə qərar qəbul olunur. Əvvəlcə ən görkəmli qələm adamları üçün cəmi 30 imarət tikmək istəyirlər, amma yazıçılar hökuməti elə sıxmağa başlayır ki, 80 ev tikəsi olurlar. Vsevold Vişnevskinin “daxma”sının parametri belə idi: birinci mərtəbə 146.8 kvadrat metr, üstəgəl üç metr hündürlüyündə 61.35 kvadrat metrlik çardaq və 18.02 kvadrat metrlik terrasa. Yazıçıların Belomor kanalının tikintisinə aparılmaları daha maraqlıdır. Xüsusi seçilmiş yazıçılardan ibarət qatar Leninqrada gəlir. Səhər yeməyindən sonra onlar açıq tipli “linkoln”larda şəhəri gəzməyə çıxırlar. Daha sonra onların şərəfinə “Astoriya” mehmanxanasında banket verilir. Masaya qəlyanaltı üçün hər cür naz-nemət düzülübmüş; ağ balıq, donuz balasının bütöv qızartması, syomqa balığı, kolbasa, vetçina, pendir. İçkilərdən; araq, şampan şərabı, çaxır, narzan və borjom. Sulu yeməklərdən borş, bulyon, quru yeməklərdən kabab, qızardılmış toyuq və hinduşka, bifşteks və başqa yeməklər verilib. Desertdə isə dondurma, kojur varmış. “Çekistlərin qonağı olduğumuz andan etibarən bizim üçün kommunizm başladı. İstədiyimiz qədər yeyirdik, əvəzinə heç nə ödəmirdik. Hisə verilmiş kolbasa, növbənöv pendir, qara kürü, meyvə, çaxır, şokolad, konyak” - sovet yazıçısı A.Avdeyenko xatırlayır. Kanalın tikintisi dövlətə çox ucuz başa gəlirdi. Çünki texnika yerinə qul əməyindən istifadə edirdilər. Hər şeyə qənaət olunurdu. Ölkədə orta aylıq əmək haqqının 130-150 rubl olduğu vaxt hər məhbusa ayda 11 rubl xərclənirdi. Kanal tikən məhbusların gündəlik qida rasionu 500 qram çörəkdən və yosundan hazırlanmış horradan ibarət idi. Çörək o qədər keyfiyyətsiz idi ki, onu “ammonal” (partlayıcı maddə) adlandırırdılar. Səfər hələ başa çatmadan yedirib-içirdilmiş qələm adamları arasında ən yaxşı əsər yazmaq barədə mübarizə başlamışdı. Hamını geridə qoyan isə şair A.Bezımenskiy olur. Sovet rejimi düşərgəyə bu yürüşü təşkil etməklə bir güllə ilə bir neçə dovşan vurdu. O, bununla həm söz adamlarını qorxudur, həm də ruhlandırırdı. Onların əsərləri vasitəsi ilə xalq və dünyaya göstərilirdi ki, Stalinin düşərgə iqtisadiyyatı tamamilə ədalətlidir. Yazıçıların səfərindən sonra belə bir kitab ortaya çıxdı: “Stalin adına Belomor-Baltik kanalı. Tikinti tarixi. 1931-1934-cü illər.” Müəlliflər arasında məşhur imzalar da vardı: M.Qorki, A.Tolstoy, M.Zoşenko, Vs.İvanov, V.İnber, V.Katayev və başqaları. “Bu kollektiv şəkildə təşkil olunmuş insan enerjisinin şimalın sərt təbiəti üzərində ən böyük qələbələrindən biridir. Eyni zamanda, bu, proletariat diktaturası və sovet cəmiyyətinin keçmiş düşmənlərinin fəhlə sinfinin ixtisaslaşmış əməkdaşlarına və zəruri dövlət əməyi tərəfdarlarına kütləvi şəkildə çevrilmələrinin mükəmməl təcrübəsidir.” - bu sözləri minlərlə insanın aclıq və amansız iş şəraiti nəticəsində öldüyü tikintinin yekunları haqqında məruzəsində Maksim Qorki deyirdi. Bu, həmin Qorki idi ki, aclıq və yoxsulluğun nə olduğunu bilirdi. Bu, həmin Qorki idi ki, ədəbi təxəllüsü insan zəhmətinin müdafiəsini təmsil edirdi. İnqilabın fırtına quşu beləcə yağlı pinqvinə çevrildi. Qeyd: Yazıda Antipin V.A.-nın “Sovet yazıçılarının gündəlik həyatı; 1930-1950-ci illər” əsərindən istifadə olunub.

19 İyun 2016 11:17

“Azərbaycan 2020: Gələcəyə baxış” İnkişaf  Konsepsiyasının tətbiqi: “Azərbaycan Respublikasında qeyri-neft sənayesinin inkişaf proqramı”

    İqtisadiyyat elmləri doktoru, professor İsa Alıyevin və Yaşar Məmmədovun birgə müəllifləri olduqları “Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış” İnkişaf Konsepsiyasının tətbiqi: “Azərbaycan Respublikasında qeyri-neft sənayesinin İnkişaf Proqramı” kitabı oxucular üçün dəyərli ədəbiyyatdır,qeyri neft sektorunun inkişaf etdirilməsi üçün bir yol xəritəsidir. Buradan bir daha görünür ki,zaman- zaman alimlərimizin yazdıqları kitablar,irəli sürdükləri konsepsiyalar  ölkə iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrinə tətbiq edilsəymiş neftin dünya bazarında ucuzlaşması fonunda narahatçılıgımız bir o qədərdə əhimiyyət daşımazmış.   Müəlliflərə görə ölkədə mövcud olan əmək ehtiyyatlarından, təbii və iqtisadi potensialdan səmərəli istifadə etmək, iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirmək və iqtisadi islahatları dərinləşdirmək, əhalinin məşğulluğunu artırmaq, yoxsulluğun səviyyəsini azaltmaq, infrastrukturu yeniləşdirmək, yeni iş yerləri yaratmaq istiqamətində sistemli tədbirlərin həyata keçirilməsi məqsədilə işlənən müxtəlif proqramlar konsepsiyada əsas götürülür. Yəni, açıq göstərilir ki, lazım olan nəzəri proqramın əhatəli,məqsədyönlü həyata keçirilməsi nəinki iqtisadiyyatın eləcə də məşgulluq və yoxsulluq kimi ümdə məsələlərin  həllini də mümkünləşdirmiş olur. Monoqrafiya “Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış” İnkişaf Konsepsiyasının müasir elmi və praktik əsaslar üzrə tətbiqinə yüksək səviyyədə yardım etmək niyyəti ilə işlənib. Azərbaycanda qeyri-neft sənayesinin İnkişaf Proqramını irəli sürən konsepsiya ölkə həyatının bütün sahələrində inkişaf siyasətinin əsas strateji hədəflərini özündə ehtiva edir və onun həyata keçirilməsinin məqsədli dövlət proqramları vasitəsi ilə gerçəkləşdirilməsi əsas kimi monoqrafiyada öz əksini tapır. Göründüyü kimi zərurət Azərbaycan Respublikasında qeyri-neft sənayesinin İnkişaf Proqramının hazırlanmasını gündəmə gətirmişdir. Qlobal rəqabət mühitində inkişaf etməkdə olan qeyri neft sənayesi ənənəvi sahələrlə yanaşı, yeni məsul istehsalı üzərində qurulan müasir tipli sahələrin yaranması ilə də xarakterizə olunmalıdır. Kitabın əsas qayəsini konsepsiyanın tətbiqində dayanıqlı iqtisadiyyatın təmin edilməsinin diqqət mərkəzində olması, intellektual bazanın formalaşdırılması, informasiya texnologiyalarından daha geniş istifadə edilməsi təşkil edir. Müəlliflərin fikrincə, konsepsiyanın uğurlu tətbiqində praktiki və tətbiqi baxım əsas götürülməlidir. Burada regional idarəetmə və yerli özünüidarə orqanlarının fəaliyyətinə xüsusi önəm verilməli, bu mühüm istiqamətdə vətəndaşlar – hakimiyyət – cəmiyyət arasında dialoqun gücləndirilməsi diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. “Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış” İnkişaf Konsepsiyasının tətbiqi, həmçinin “Azərbaycan Respublikasında qeyri-neft sənayesinin İnkişaf Proqramı”ndan istifadə edilməklə, ölkədə qeyri-neft sektorunun inkişafında xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Kitab dövlət qulluqçuları, əlaqədar nazirliklərin işçiləri, eləcə də elm adamları üçün çox əhəmiyyətlidir. Aysel Aslan Faktinfo.az

31 May 2016 5:57

Cəlil Məmmədquluzadə – Rus qızı

  Tarixi-İsəvinin min səkkiz yüz doxsan dördüncü ilində piyada gedən Reynqarten Rusiya tərəfindən gəlmişdi Qafqazdan keçsin İrana, oradan Hindistana, Kitaya, Yaponiyadan dərya ilə gedəcək idi Amerikaya, Amerikadan gələcək idi İngiltərəyə, Firəngistana, Almaniyaya və beləliklə qərb tərəfindən daxil olacaq idi vətəni Riqa şəhərinə. Reynqarten xəyalında qoymuşdu həmin səfəri dörd ilin müddətində tamam etsin; amma elə yadımdadır ki, ancaq altı il ondan sonra Rusiya qəzetləri Reynqartenin Riqa şəhərinə qayıdıb gəlməyini xəbər verirdilər. Naxçıvana Reynqarten yaz fəsli aprel ayının əvvəllərində gəlmişdi. Mən nədənsə bu cənabı dost tutanların içinə daxil oldum və hətta onlardan da qabağa keçdim; çünki mən də buna qoşulub Naxçıvandan bununla piyada düşdük yola və beş-altı saatın ərzində kəsə yol ilə gəldik çıxdıq Culfaya. Burada Reynqarten üçün artıq hörmət göstərildi, xüsusən qulluqçular tərəfindən. Bir gün burada qalandan sonra Reynqarten paroma minib Araz çayından keçdi İran torpağına. Mən də camaat içində idim. Yaxşı yadımdadır ki, şiddətli yağış başladı və mənim həmin müvəqqəti və misli az tapılan dostum xurcunu dalında və əlində ağac piyada üz qoydu dumanlı Təbriz yoluna. Nə qədər təkid etdik ki, bəlkə ata ya arabaya minsin, söz yox, qəbul eləmədi; çünki onun da şan və şöhrəti elə həmin piyadaçılıqla idi. Mən haman gecəni qaldım köhnə rəfiqim və həmşəhərlim Məşədi Qulamhüseynin mənzilində. Həmin Məşədi Qulamhüseyn neçə illər idi Rusiya Culfasında ticarət edirdi və komisyon işlərinə də baxırdı; yaxşı da güzəranı var idi. Əhlü-əyalı burada olmazdı. Ancaq Məşədi İmaməli adında bir iranlı bunun pişmişini pişirərdi və həmi də ticarət işlərinə kömək edərdi. Məşədi Qulamhüseyn yaşlı adam idi və hərçənd saqqalını həmişə rəng ilə qaraldardı, amma yaşı əllidən əskik olmazdı. Doğrudur, zahirdə mömin və namaz qılana oxşayırdı, amma batində əhli-damağ idi. Bununla bərabər çox sədaqətli və xoşxasiyyət idi və hər necə olmuş olsa, mən ilə onun dostluğu həqiqi və köhnə idi. Hərçənd yaşımızda təfavüt çox idi, amma meyl-məzağımız bir-birinə çox uyardı. Və aramızda da o qədər zarafat var idi ki, səhərdən-axşamadək deyib gülərdik. Gecəni yatdım və sabahısı istəyirdim ki, qayıdam Naxçıvana, Məşədi Qulamhüseyn qoymadı. Mən qalmazdım, amma dostum söz verdi ki, sabah mən ilə o da Naxçıvana bahəm gedək. Bu təklif mənə xoş gəldi və haman günü Culfada qaldım. Amma necə qaldım? Məşədi Qulamhüseyn məni axşama kimi güldürdü. Yadımdadır ki, gecə yerimin içində Məşədi Qulamhüseyn gündüz söylədiyi sözləri bir-bir yadıma salıb gülürdüm. Xüsusən bir əhvalat olmuşdu ki, onu mən o vədə Məşədi Qulamhüseyndən eşidəndən sonra gəlib Naxçıvanda yazmışdım ki, yadigar olsun; amma haman dəftəri mən itirmişəm, yadıma düşən budur ki, indi yazıram. Söhbət haman rus qızı barəsindədir ki, onun hekayəsi bu balaca kitabçada rəvayət olunur. Səhər yuxudan bir az gec oyandım. Məşədi Qulamhüseynin samavarı qabaq otaqda oxuyurdu. Dostum özü evdə gözümə sataşmırdı; amma Məşədi İmaməli samavarın yanında səliqə salmaqda idi. Durdum geyindim, çay içdim. Dostum getmişdi tamojnaya. Çıxdım həyətə və yarım saata qədər orada gəzdim və Məşədi Qulamhüseyn də gəldi. Əlində kağız-kuğuz var idi, yerbəyer elədi. Məşədi İmaməliyə nahardan yana nə isə tapşırdı və mənə təklif etdi ki, çıxaq Culfanı gəzək. Araz qırağı ilə başı aşağı başladıq yavaş-yavaş getməyə. Bir qədər gedib qayıtdıq. Hava çox xoş idi; amma bir azca yel var idi. Plan ilə təzə tikilmiş evlərin qabağında tək-tük rus əhalisi görsənirdi. Bunlar tamojna qulluqçularının əhlü-əyalı ola bilərdi. Bir dükana girdik, papiros aldıq və genə çıxdıq, başladıq gəzməyə. Burada dostum Qulamhüseyn bilmədim uzaqdan nə isə görüb qayıtdı girdi dükana və mənə dedi: – Mən dükanda olacağam. Amma sən bu gələn qıza diqqət ilə bax. Mən durdum küçənin ortasında və gördüm ki, gələn on altı-on yeddi yaşında bir rus qızıdı. Qızın zahiri çox sadə və bəlkə də kasıb nəzərə gəlirdi. Bir qədər diqqət edib gördüm ki, qız vaqeən çox qəribə qızdı: ucaboy, kağız kimi ağ, xeyli lətif və çox gözəldi. Qız keçib uzaqlaşandan sonra Məşədi Qulamhüseyn gəldi yapışdı qolumdan və bir qədər dinmədi, sonra dayandı baxdı üzümə və soruşdu: – Necə, gördün? – Mən cavab verdim ki: – Gözəl qızdı. Dostum deyəsən bir şey fikirləşirdi və məni çəkə-çəkə apardı, bir az kənarda bir daşın üstünə oturtdu və özü əyləşdi. Sonra başladı: – Əzizim, sən bilirsənmi ki, mən səni nə qədər istiyirəm və bunu da bilirsən ki, mən səndən heç bir sirri gizlətmərəm. İndi mən sənə bir söz deyəcəyəm, amma qorxuram inanmıyasan. And olsun bizim dostluğumuza, and olsun o əzizlərimizin canına ki, həmin bu rus qızı ilə iki həftə bundan qabaq mən elə bir şirin-şirin öpüşmüşəm, necə ki, aşiq ilə məşuq çox illər ayrı düşəndən sonra görüşüb öpüşərlər. Doğrudan mən istədim şəkk edəm, amma bir tərəfdən dostumun andı, o biri tərəfdən də mənim barəmdə hər xüsusda onun sədaqəti gözümün qabağında durub məni bir halətə gətirdi ki, öz-özümə quruyub mat qaldım. Bunu gərək qabaqca ərz edəm ki, Məşədi Qulamhüseyn qoca olduğu halda çox da çirkin idi: qabaq dişlərinin çoxu düşmüşdü, qalanları da qaralıb uzanmışdı; bilmək olmurdu onların hansı üst dişləridi; hansı alt dişlərdi. Mən güman edirəm ki, nəinki on altı yaşında gözəl rus qızı, bəlkə altmış altı yaşında çirkin müsəlman arvadı da bundan iyrənib qaça bilərdi. Mən dostum Qulamhüseynə belə cavab verdim: – Yəqin ki, qız sənnən öpüşən vaxt kefli imiş. – Yox, and olsun sənin əziz canına, lap ayıq idi; çünki o qız heç vaxt kefli olmaz və heç vaxt içki içməz. – Dedim: – Bəlkə qız yuxuda olan vaxt sən gedib onu öpmüsən ki, xəbəri olmuyub. – Dedi: – Əziz canın üçün lap ayıq vaxtda olub. – Dedim: – Elədə o öpüşü çox baha qiymətə almısan. – Dedi: – And olsun sədaqətə, bir qəpiyə də almamışam. – Dedim: – Əzizim , dəxi mən bir şey anlamadım. Rəfiqim düşdü qabağa və yavaş-yavaş gəlirdik mənzilə tərəf. Nahar vaxtı deyildi. Mənzilə çatdıq və gördük ki, çay dəmdədi. Məşədi İmaməli çay gətirdi, yaxşı İran qurabiyəsi gətirdi, yaxşı püstə-badam gətirdi qoydu qabağımıza. Nədənsə rus qızının söhbəti yadımdan çıxmadı. Əgər mən Məşədi Qulamhüseyni yaxşı tanımamış olsa idim, xəyalıma gələrdi ki, şayəd yalan deyir; amma bilirdim ki, rəfiqim mənə yalan deməz. O biri tərəfdən də inana bilmirdim ki, bayaq gördüyüm gözəl rus qızı belə çirkin qoca kişiyə müftə yerə rəğbət edə. İkinci stəkana qənd salıb başladım qarışdırmağa və istədim qız söhbətini təzələyəm, amma Məşədi İmaməlinin girib-çıxmağı mane olurdu. Çay içib qurtardıq və Məşədi Qulamhüseyn İmaməlini göndərdi tamojnaya ki, Məşədi Əbdüləli dostunu nahara qonaq çağırsın. Mən fürsət tapıb üzümü tutdum Qulamhüseynə və dedim: – Mən müntəzirəm. – Dedi: – Niyə? – Dedim: – Rus qızının söhbətinin axırına. Məşədi Qulamhüseyn gülümsündü, amma dinmədi. Papirosunu yandırıb başladı sümürməyə və bir qədər fikrə gedəndən sonra dedi: – Qulaq as. – Dedim: – Asıram. Dostum genə bir qədər fikrə gedib dedi: – Qoy bu söhbəti bilmərrə qoyaq kənara. – Dedim: – Yox, Məşədi Qulamhüseyn, əgər sən bayaq nağıl elədiyin keyfiyyəti məhz zarafat üçün düzəldib nağıl eləyirdin ki, ancaq bir qədər gülək, günümüz xoş keçsin, söz yox, daxı bu barədə heç danışmayaq, keçək bir ayrı söhbətə; amma əgər rus qızı xüsusunda rəvayət elədiyin söhbət səhihsə, onda mən səndən acizanə, dostluğumun naminə rica edirəm ki, bu sirri açıb mənə bəyan edəsən. – Dostum dedi: – Di elədə yaxşı qulaq as. – Dedim: – Hazıram. Məşədi Qulamhüseyn belə başladı rəvayət eləməyə: – Bu rus qızı, necə ki, qabaqca da demişəm, tamojnada dasmotrşik İvanovun qızıdı. Atası bizim tamojnada dörd ildir qulluq edir və çox da yaxşı kişidir. Tamojna qulluğunda onun da mənə yaxşılığı keçər, mən də ona görüm-baxım edərəm. İşlərim yaxşı tutanda ona parçadan, xoşgəbardan sovqat göndərərəm. Özü kimi yaxşı bir arvadı da var, tez-tez məni qonaq da çağırırlar. Mənim, doğrusu, onlara getməyə çox xoşum olmazdı; çünki hər işləri öz qaydasınca yola vurmaq olar, ancaq kifir uşağı kifirlər donquz ətindən əl çəkmirlər. Gözəl qızdan savayı bunların genə iki balaca qızları var: biri yeddi-səkkiz, biri dəxi də ondan kiçik. Qabaqlarda mən onlara gedib gələndə xəyalıma bir şey gətirməzdim; amma axır vaxtlar haman qıza diqqət elədim gördüm ki, vaqeən xeyli gözəldir. Amma çifayda, yaşımın bu vaxtında o cür hurilər ilə dostluq qatmaq bizə, söz yox, qismət olmuyacaq. Xülasə. İki-üç həftə bundan qabaq xaçpərəstlərin pasxa bayramı idi. Mən hər ilki kimi getdim rus və erməni aşnalarımın evinə bayram görüşünə. Qabaqca getdim tamojna nəçərnikinin evinə, ordan poçt nəçərnikigilə və müxtəsər belə-belə axırda gəldim həmin İvanovgilə. Evin içində oxumaq səsi gəlirdi. Girdim içəri, gördüm üç-dörd nəfər rus kişisi, ev sahibi özü, arvadı, qızları stolun başında oturub yeyib içməkdə və oxumaqdadırlar. Məni görcək məclis tamamən “urra” qışqırıb qalxdı ayağa, bir neçəsi qaçdı qabağıma, başladılar məni qucaqlamağa və öpməyə və hər birisi məni öpdükcə deyirdi: “Xristos voskres”, yəni İsa dirildi. Mən istədim mane olam, amma o dəmdə yadıma saldım ki, bu gün bir bayram günüdür ki, xaçpərəst içində öpüşməyi rədd etmək böyük ədəbsizlik və bəlkə də günah hesab olunur. Mən qorxdum ki, bu qanunu pozmaqla ev sahibini həmişəlik özümdən incidəm. Bu da mənim üçün məsləhət deyildi. Qabaqca mən ilə öpüşən İvanov ilə üç nəfər kişi idi ki, bunların ikisini tanıdım: birisi genə bizim tamojnada dasmotrşik Vasilyev idi, o birisi bir cavan oğlan idi. Bunlardan sonra İvanovun arvadı haman kişilər kimi özü yavıqlaşdı və onlar kimi mənim dodaqlarımdan müvafiq qaydada öpdü, çəkildi. Sonra aha… gördüm haman gözəl qız… aha… yavıqlaşır… sənin əziz canın üçün, atamın qəbrinə and olsun, haman sən gördüyün gözəlçə rus qızı, o laləyə oxşayan dodaqlarını gətirib yapışdırdı mənim ağzıma və “Xristos voskres” deyib məni elə öpdü ki, huşum az qaldı başımdan dağıla və çünki mən bunu bilirəm ki, sən məni yaxşı tanıyırsan, bu səbəbə də artıq and içməyi lazım bilmirəm. Məşədi İmaməlinin başmağının səsi gəldi və söhbət burada qurtardı. Məşədi İmaməli naharı hazırladı və çox səliqəli və çox ləzzətli plova və bal qayğanağına bizi qonaq elədi. Gecəni yatdıq ki, səhər duraq, Məşədi Qulamhüseynlə bahəm Naxçıvana gedək. Sübh tezdən durduq və çayımızı içib, ikiqatlı poçt arabasına mindik və yola düşdük. Atları sürən bir yekə papaq qoca kişi idi ki, yol uzunu mürgüləyirdi. Hava bərk soyuq idi; amma Əlincə çayında gün elə qızdı ki, daha buludlardan kölgə umurduq. Məşədi Qulamhüseyn az danışırdı. Mən bir qədər alçaqdan buna dedim: – Məşədi Qulamhüseyn, sən bilirsən ki, dünyada sənin tək mənim heç iki nəfər də dostum yoxdur. İndi gərək bizim bu dostluğumuzun xatirəsinə sən mənə ən səmimi qəlbdən deyəsən görəm, haman rus qızı ki, küçədə bizim qabağımıza çıxdı və sən məni xəbərdar elədin ki, mən ona diqqətlə baxım, bəs səbəb nə oldu ki, sən gizləndin və istəmədin ki, qız səni görsün? Burada Məşədi Qulamhüseyn bir baxdı üzümə, amma dinmədi, sonra qəh-qəh çəkib güldü; o qədər güldü ki, arabaçımız yuxudan oyanıb, əvvəl bizə tərəf döndü baxdı, sonra başladı atları haylamağa. Təkərlərin hay-küyü Məşədi Qulamhüseynin gülməyini basdı və dostum ovcunun içində papirosunu tüstüləyib ağzını tutdu qulağıma tərəf və dedi: – Utanıram. – Və genə qəh-qəh çəkib güldü. Mən də başladım gülməyə və doğrusu budur ki, heç özüm də bilmirəm ki, niyə gülürəm. Yarım saatdan sonra gəldik çıxdıq Çeşməbasar kəndinə. Arabaçı atları saxladı, düşdü yerə və başladı atların o qulağından-bu qulağından dartmağa. Sonra qamçısını arabanın içinə tullayıb getdi; haradansa bir bağ yonca gətirdi, saldı atların qabağına. Ağızlarından cilovun dəmirini aldı və getdi girdi çayçı dükanına. Biz də düşdük yerə və bir neçə qədəm kənara gedib bir dik yerdə əyləşdik. Məşədi Qulamhüseyn əlini qoydu dizinin üstünə və mənə dedi: – İndi sən gərək cəmi əzizlərinin canına and içəsən ki, bu saat burada sənə hər nə nağıl eləsəm, onu nə qədər canın sağdır, bir yanda bir kəsə söyləməyəsən. Mən and içdim. Məşədi Qulamhüseyn başladı. – Uca olan Allah-taala cəmi günahkarların günahından keçsin, mən də onların içində. Ağama ərz olsun ki, bayram günü İvanovun evindən çıxdım, düz getdim mənzilə. Nahar vaxtı idi. Məşədi İmaməli çörəyi gətirdi qoydu ortalığa; amma gördüm ki, iştaham yoxdu. Axşam vaxtı bir stəkan çay içdim və güclə bir tikə çörək yedim, yatdım və sübh tezdən durub getdim Araz qırağına. Çayın lil suyu burula-burula, yavaş-yavaş axıb gedirdi və dünyada yaşıyan adamlar ilə işi də yox idi; çünki nə rusların pasxa bayramından xəbəri vardı, nə də rus qızları ilə öpüşməyin dadını anlamışdı. Çayın kənarından qayıdıb bir də gördüm ki, İvanovun evinə tərəf üz qoyub getməkdəyəm. Mərdi-mərdana girdim həyətə və İvanovun qapısını döydüm. Qapı açıldı, qapını açan haman kafirin qızı idi. Mənim indi yaxşı yadımda deyil ki, mən nə elədim, amma bunu bilirəm ki, “Xristos voskres” deyib qucağımı açdım qızın qabağına və istədim qızı qucaqlayıb öpəm. Məşədi Qulamhüseynin söhbətinin burasında mən daha özümü saxlaşdıra bilmədim və bərk güldüm; amma Məşədi gülmədi və dedi: – Amma bu zalımın qızı, bu mürüvvətsizin qızı, qoşa əllərini yuxarı qalxızıb tutdu gözümün qabağına və ancaq bunu dedi: – Poşol k çortu!.. Məşədinin ağzından bu söz çıxan kimi mən elə bərk uğundum ki, arabaçı çayçı dükanından çıxıb başladı mənə tamaşa eləməyə... Arabanı mindik və yarım saata gəldik çıxdıq Naxçıvana.

30 May 2016 11:49

Ernest Heminquey: Miçiqan (Hekayə)

  Liz ağlamağa başladı. Durub körpünün axırına qədər getdi və suya baxdı. Körfəzdən duman gəlirdi Liz üşüyürdü və üzülürdü. Ürəyində, sanki, hər şeyin keçib-getdiyi hissi vardı. Geri qayıdıb Cimin uzandığı yerə gəldi, onu bir də silkələdi ki, bəlkə oyana. Qız ağlayırdı. “Cim, – dedi, – Cim, noolar, Cim.” Cim Gilmor Hortons-Bey qəsəbəsinə Kanadadan gəlmişdi. Dəmirçi dükanını da qoca Hortondan almışdı. Bəstəboylu, əsmər bənizli idi, iri əlləri, qalın və böyük bığları vardı. Yaxşı nalbənd idi, amma önlüyünü geyinəndə də heç dəmirçiyə oxşamırdı. Dəmirçi dükanının üstündəki otaqda yaşayırdı, yeməyini də D.J.Smitgildə yeyirdi. Liz Kouts Smitgildə qulluqçuluq edirdi. Missis Smit iribədənli, təmizkar xanım idi və indiyədək Liz qədər səliqəli qız görmədiyini deyirdi. Lizin gözəl ayaqları vardı və həmişə zolaqlı pambıq parçadan təmiz önlük bağlayırdı. Cim onun saçlarının daim səliqə ilə arxaya darandığına fikir vermişdi və üzünə baxmaqdan xoşlanırdı, çünki üzündə şuxluq vardı, amma onun haqqında heç fikirləşməmişdi. Lizin Cimdən çox xoşu gəlirdi, onun dəmirçixanadan çıxıb gəlməsinə tamaşa etməyi sevirdi və bəzən Cimin yolu keçib yaxınlaşmasına baxmaq üçün gedib mətbəxin qapısında dururdu. Onun bığlarından xoşu gəlirdi, güləndə ağaran dişlərini görməkdən xoşu gəlirdi. Onun dəmirçiyə oxşarının olmamasından da çox xoşu gəlirdi. D.J.Smit və missis Smitin ona xoş münasibəti də Lizi sevindirirdi. Bir gün Cim həyətdə ləyəni qoyub yuyunanda onun əl-qolundakı tüklərin qara, qolunun gün dəyən yerindən yuxarı hissəsində isə ağ olmasını gördü və xoşuna gəldi. Buna görə içindən qəribə bir duyğu keçdi. Hortons-Bey qəsəbəsi beş evdən ibarət idi, Boyn Siti və Şarlvuanı birləşdirən əsas yolun kənarında yerləşirdi; bir mağaza, fasadının üst hissəsində hündür dekorativ çıxıntı olan və qarşısında daim furqon dayanan poçt binası, Smitin evi, Stroudun evi, Dilvortun evi, Hortonun evi və Van Huzenin evi vardı. Evlər gur qarağaclığın içində idilər. Yolun yeri çox qumsal idi və hər iki tərəfində fermer təsərrüfatları və meşəlik görünürdü. Yolun qəsəbədən yuxarı hissəsində metodist kilsəsi vardı və əks istiqamətdə, qəsəbənin aşağı çıxışında isə məktəb dururdu. Dəmirçi dükanının divarları qırmızı boya ilə rənglənmişdi və məktəblə üz-üzə idi. Meşənin içindən keçən maili qumsal yol təpədən körfəzə düşürdü. Smitin evinin arxa eyvanından baxanda gölə enən və körfəzin o biri sahilinə qədər uzanan meşə görünürdü. Yaz-yay aylarında, uzaqda, körfəzin parlaq maviliyində Şarlvuadan və Miçiqan gölündən əsən küləklərin yaratdığı köpüklənib ağaran dalğalar çox gözəl olurdu. Liz, Smitin evinin arxa tərəfində durub uzaqda, göldə dəmir filizi daşıyan və Boyn Siti tərəfə üzən barjları seyr edirdi. Liz gölə baxanda onların hərəkət etdiklərini hiss edə bilmirdi, amma gedib bir-iki boşqab silib qayıdanda barjlar uzaqlaşıb torpaq çıxıntısını – burunu keçmiş olurdular. Liz durmadan Cim Gilmor haqqında düşünürdü. Amma Cim qıza çox da fikir verənə oxşamırdı. O, D.J.Smitlə dəmirçixana haqqında, Respublikaçılar Partiyası haqqında və Ceyms G. Bleyn haqqında söhbətlər edirdi. Axşamlar böyük otaqda oturub lampa işığına The Toledo Blade və Grand Rapids qəzetlərini oxuyurdu, ya da D.J.Smitlə gedib körfəzdə fənər işığına balıq oxlayıb tuturdular. Payızda o, Smit və Çarli Uaymenlə furqona çadır, azuqə, balta, tüfəng və iki it götürərək, Vanderbiltin arxasındakı şamlıq düzünə, maral ovuna getdilər. Liz və missis Smit onların yoluna dörd günlük yemək hazırladılar. Lis istəyirdi ki, bu səfərə, Cim üçün yeməyə xüsusi nəsə hazırlasın, amma sonda alınmadı, çünki, missis Smitdən yumurta və un istəməyə çəkinirdi və qorxurdu ki, özü gedib onları alsa, bişirəndə missis Smit görər. Missis Smit yəqin ki, heç nə deməzdi, amma Liz çəkinirdi. Cim maral ovunda olduğu bütün müddətdə Liz onun haqqında fikirləşdi. Onun ayrılığı yaman pis idi. Cim haqqında fikirləşməkdən yata da bilmirdi, amma bundan özünün xoşlandığının da fərqindəydi. Fikirləşəndə keyfi əməllicə durulurdu. Onlar qayıtdıqları gündən əvvəlki gecə Liz heç yuxulamadı, daha doğrusu ona belə gəldi ki, yuxulamadı, çünki hər şeyi qarışdırmışdı, gah yuxuda görürdü ki, oyaqdır, gah da həqiqətən yuxulamırdı. Furqonun yolla gəldiyini görəndə içində bir süstlük və ağrı hiss elədi. Cimi gözləməkdən səbri tükənmişdi, Lizə elə gəlirdi ki, o gəlib çıxsa hər şey yaxşı olacaq. Furqon böyük bir qarağacın altında dayandı və missis Smitlə Liz bayıra çıxdılar. Kişiləri saqqal basmışdı, furqonda, arxadan taxtaya dönmüş nazik ayaqları bayıra çıxan üç maral cəmdəyi vardı. Missis Smit ərini öpdü, əri də onu möhkəmcə bağrına basdı. Cim “Salam, Liz,” – dedi və gülümsədi. Liz bilmirdi Cim gələndə nə olacaq, amma əmin idi ki, nəsə olacaq. Heç nə olmadı. Sadəcə kişilər evlərinə qayıtmışdılar. Cim kətan çuvalları dartıb çıxardı və Liz maralları gördü. Biri iri erkək maral idi. Cəmdək soyuyub qurumuşdu, furqondan qaldırıb çıxarmaq üçün naqolay idi. “Bunu sən vurmusan, Cim?” – Liz soruşdu. “Hə… gözəldir, deyilmi?!” – Cim onu çiyninə aldı və hisxanaya apardı. O axşam Çarli Uaymen şam yeməyinə Smitgildə qaldı. Bu vaxt Şarlvuaya qayıtmaq çox gec idi. Kişilər yuyundular və böyük otağa keçib oturub şam yeməyini gözləməyə başladılar. “O küpədə bir şey qalıbmı, Cimmi?” – D.J.Smit soruşdu. Cim tövləyə gedib ova apardıqları viski küpəsini furqondan düşürdü. Küpə dörd qallonluq[ 1 qallon = 3,78 litr] idi və hələ dibində kifayət qədər viski çalxanırdı. Küpəni gətirəndə yolda başına çəkərək bir uzun qurtum aldı. Belə böyük qabı qaldırıb içmək çox çətin idi – köynəyinin yaxasına viski dağıldı. Cim əlindəki küpə ilə içəri girəndə otaqdakılar gülüşdülər. D.J.Smit stəkan istədi və Liz gedib üç stəkan gətirdi. D.J. onları ağızlarına kimi doldurdu. “Yaxşı, sənin şərəfinə D.J.” – Çarli Uaymen dedi. “Vurduğun erkəyin şərəfinə, Cimmi” – Smit dedi. “Vura bilmədiklərimizin şərəfinə” – Cimmi dedi. “Həə…əladır!” “İlin bu vaxtında bütün dərdlərə ən yaxşı dərmandır”. “Birini də getsək necə olar, oğlanlar?” “Sağ ol D.J.” “Getdik badələri, oğlanlar.” “Gələn il də ova getməyimizin sağlığına.” Cimin keyfi qalxmışdı. Viskinin dadının ona verdiyi keyfi və gətirdiyi hissi sevirdi. Rahat yatağının və isti yeməyin yanına, dəmirçixanasına qayıtmasına sevinirdi. Bir stəkan da içdi. Şam yeməyinə yığışan kişilərin keyfi xeyli qalxmışdı, amma bir-birilərinə qarşı çox hörmətli idilər. Liz yeməyi gətirib stola qoyandan sonra özü də ailə ilə şam yeməyinə oturdu. Əla şam yeməyi idi. Kişilər yeməyə ciddi girişmişdilər. Yeməkdən sonra onlar yenə böyük otağa keçdilər, Lizlə missis Smit stolun üstünü yığışdırdılar. Sonra missis Smit yuxarı mərtəbəyə qalxdı və bir az sonra Smit də otaqdan çıxıb ora qalxdı. Cim və Çarli hələ böyük otaqda idilər. Liz mətbəxdə sobanın yanında oturmuşdu və özünü elə göstərirdi ki, guya kitab oxuyur, əslində isə Cim haqqında fikirləşirdi. Gedib yatmaq istəmirdi, çünki bilirdi ki, Cim böyük otaqdan çıxıb mətbəxdən keçəcək, onu görməyini özü ilə yatağına aparmaq istəyirdi. Cim otaqdan mətbəxə çıxanda Liz bütün varlığı ilə onu düşünürdü. Cimin gözləri işıqlanmış, saçları qarışmışdı. Liz başını aşağı salıb kitaba baxırdı. Cim arxadan onun oturduğu stula yaxınlaşıb dayandı, Liz onun nəfəsini duyurdu. Sonra qollarını onun bədəninə sarıdı. Qızın döşləri böyüyüb bərkləşdi, giləsi onun əlində iriləşmişdi. Lizi qorxu bürüdü, ona indiyədək toxunan olmamışdı, amma ürəyində – “axır ki, mənə gəldi, doğrudan gəldi,” – deyirdi. Liz qorxudan gərginləşib donmuşdu və nə edəcəyini bilmirdi. Cim onu stulun arxasına sıxdı və öpdü. Bu elə kəskin, ağrılı, alıcı bir hiss idi ki, Liz elə bildi ürəyi dayanacaq. Stulun söykənəcəyindən Cimin bədəninin hərarətini hiss edirdi və bu ona dözülməz gəlirdi. Sonra içindən nəsə keçdi, gərginliyi yumşalmağa başladı və istiliyin bədəninə yayıldığını hiss etdi. Cim onu bərk qucaqlamışdı və indi qız artıq bundan xoşhallanırdı. Cim onun qulağına pıçıldadı: “Gedək, bir az gəzək.” Liz paltosunu asılqandan götürüb geyindi və onlar bayıra çıxdılar. Cim bir qolu ilə onu qucaqlamışdı, onlar yeridikcə tez-tez dayanıb bir-birinə sıxılırdılar və Cim qızı öpürdü. Göydə ay görünmürdü və onlar ağaclığın içi ilə, ayaqları topuğacan quma bata-bata aşağıya, körfəzdə gəmilərin yan aldığı körpüyə və anbara tərəf gedirdilər. Suyun ləpələri körpünün dayaqlarını döyürdü və körfəzin əks sahili zülmət qaranlıq içindəydi. Hava soyuq idi, amma Liz Cimin yaxınlığının istisindən alışıb-yanırdı. Onlar anbarın damının altında oturdular və Cim onu özünə tərəf çəkdi. Qız qorxdu. Cim bir əlini onun yaxasından içəri salıb döşünü əlləməyə başladı, o biri əlini isə qızın dizinin üstünə qoymuşdu. Liz çox qorxmağa başladı, onun nə edəcəyini bilmirdi, amma özünü ona tərəf daha da yaxınlaşdırdı. Sonra dizinin üzərindəki ağır əl aşağı sürüşüb ayağının üzərində dayandı və yavaş-yavaş yuxarı qalxmağa başladı. “Eləmə, Cim,” – dedi Liz. Cim yuxarı çıxmaqda davam edirdi. “Olmaz Cim, olmaz, dayan.” Nə Cim, nə də onun böyük əli qızın sözlərinə fikir verirdi. Üstündə oturduqları taxtalar bərk idi. Cim onun ətəyini qaldırdı, ona nəsə eləmək niyyəti vardı. Liz bərk qorxmuşdu, amma istəyi ilə də bacarmırdı. Bunu istəyirdi, amma həm də bundan çox qorxurdu. “Etmə, Cim, olmaz… belə etmək yaxşı deyil.” “İstəyirəm. Olar. Bilirsən ki, etsək yaxşı olar.” “Yox, olmaz Cim... Bunu etməməliyik... Ah… Yaxşı deyil… Ah, nə böyükdür, ağrıdır… Eləmə… Cim… Cim… Ahh!” Körpünün döşəmə taxtaları bərk, kor-kobud və soyuq idi, Cimin ağır bədəni qızın üzərində idi, onu sıxırdı, ağrı verirdi. Liz çox narahat idi, əzilirdi, əllərilə onu geri basdı. Cim yuxulamışdı. Hərəkət edənə oxşamırdı. Liz onun altından çıxıb oturdu. Ətəyini, paltosunu düzəldib, saçlarını səliqəyə salmaq istədi. Cim ağzı aralı vəziyyətdə, yuxuda idi. Qız əyilib onun yanağından öpdü. O, yatmağında idi. Liz onun başını bir az qaldırıb silkələdi. O, başını çevirdi və udqundu. Liz ağlamağa başladı. Durub körpünün axırına qədər getdi və suya baxdı. Körfəzdən duman gəlirdi. Liz üşüyürdü və üzülürdü. Ürəyində, sanki, hər şeyin keçib-getdiyi hissi vardı. Geri qayıdıb Cimin uzandığı yerə gəldi, onu bir də silkələdi ki, bəlkə oyana. Qız ağlayırdı. “Cim, – dedi, – Cim, noolar, Cim.” Cim qurdalandı, bir az da yerini rahatlayıb yumuldu. Liz paltosunu çıxardı, əyilib paltonu onun üzərinə saldı, kənarlarını ehmalca onun altına keçirib səliqəylə bükdü. Sonra körpünün o biri başına tərəf addımladı və qumsal yolla yuxarı, yatağına doğru getməyə başladı. Körfəzdən ağacların arası ilə soyuq duman qalxırdı.

23 May 2016 10:51

Çingiz Abdullayev Şərif Ağayar haqda müraciət yaydı – SƏRT İTTİHAMLAR

Şərif Ağayar “Exo” qəzetinə müsahibəsində PEN klub Azərbaycanın əleyhinə fikirlər səsləndirib: “PEN klubun təkcə adı var. Əməldə PEN klub da Yazıçılar Birliyi kimi təşkilatdır. Dünyada bizim PEN kluba ciddi yanaşılmır. Azərbaycanda PEN klub yoxdur.” PEN Klub Azərbaycan Şərif Ağayarın fikirlərini tənqid edən müraciəti “Exo” qəzetində dərc olunub. Kulis həmin müraciətin tərcüməsini təqdim edir. “Hörmətli redaksiya! “Görkəmli Azərbaycan yazıçısı” Şərif Ağayarın sizin qəzetdə dərc olunmuş iri həcmli söhbəti ilə yazıçıların hər iki təşkilatında dərhal maraqlandılar. Özünü məşhur hesab edən bu adamı nə yazıçı təşkilatlarında, nə də, ümumiyyətlə, yazıçıların və naşirlərin çevrəsində elə də tanıyan yoxdur. Ancaq məsələ bunda deyil. Onun danışdığı iki nağıl da bu adamın “qeyri- adi istedadından” xəbər verir. Çox təəssüflər olsun ki, onun istedadı başqa-başqa sferalarda özünü büruzə verir. O bədxah davranışlarına görə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvlüyündən xaric ediləndə utandığından heç nə danışmamış, bir müddət susmağa üstünlük vermiş, yenidən Birliyə üzv olmaq üçün yalvarmaqdan çəkinməmişdir. Onun bu hərəkəti hamıya yaxşı məlum olmuşdur. Həmin vaxtlar AYB-də illik Prezident təqaüdləri verilən məqam olduğundan o təqaüd almaq üçün yenidən yazıçıların siyahına girməli olmuşdur. Birliyin rəhbərliyi humanist addım ataraq bu mövqesiz “ədəbiyyatçını” yenidən təşkilatın üzvlüyünə qəbul etmişdir. O, il ərzində bu təqaüdü alaraq AYB-nin üzvlüyündən çıxmamış, təşkilatın “qüsurlarından” söhbət açmamış, hər şey onu qane etmişdir. Elə ki, təqaüdün vaxtı bitmiş, bizim “mənəviyyat müdafiəçimiz” dərhal ayrılaraq özünün “prinsipial mövqeyini” xatırlamış və yenidən Birliyi tənqid etməyə başlamışdır. Birliyin ünvanına təhqirlər yağdıran, lakin ikinci dəfə sözügedən təşkilatın üzvlüyündən niyə çıxarılmasını açıb-ağartmayan “məşhur yazıçı” bu barədə susmağa üstünlük vermişdir. O, həmçinin, heç vaxt üzvü olmadığı, fəaliyyətindən məlumatsız PEN klubun da ünvanına tənqidi fikirlər söyləməkdən çəkinməmişdir. Bir həqiqət budur ki, PEN klubun üzvləri Şərif Ağayardan hər cəhətdən fərqlənən məşhur yazıçılardır. Başqa həqiqət isə budur ki, adı kağız üzərində qalan təşkilatını adi qeydiyyatdan keçirə bilməyən “haqq ədalət carçısı” nəzərə almayıb ki, onun silahdaşları arasında hətta bizim şəhərdə tanına biləcək bir müəllif belə yoxdur. Ancaq o, Azərbaycan Yazıçılar Birliyini tənqid etməkdən həzz alır. O birlik ki, mövcudluğunun səksən ili ərzində birmənalı şəkildə respublikamızın milli və dövlət maraqlarını, ana dilimizi, müstəqilliyimizi müdafiə etmişdir. Yetər ki, AYB-nin binasına daxil olanda həyatını xalqına, onun ədəbiyyatına həsr etmiş və qəfildən repressiya qurbanına çevrilmiş məşhur şair və yazıçılarımızın abidəsini görəsən. Dövlətimizi dünyada tanıdan xalq şairləri və yazıçıları, akademiklər, görkəmli alimlər, ədəbiyyatşünaslar ölkəmizin fəxarət ünvanıdır. Həmçinin, bizim boşboğazdan fərqli olaraq, Qarabağ uğrunda şəhid olan gənclərimizin fotoşəkilləri də çox şey deyir. Bu müharibədə on bir yazıçı öz övladını itirib. AYB-ni Stalin dövründən bəri dəyişməyən durğun və ölgün bir təşkilat kimi qələmə vermək ən azı övladlarını məmləkətimizin azadlığı uğrunda itirən yazıçılarımıza hörmətsizlikdir! Biz bu söhbətə baş qoşmaya da bilərdik. Axı yazı indiyə qədər minlərlə insanın inandığı bir qəzetdə dərc olunub. Məhz buna görə də sizdən xahiş edirik, bizim müraciətimizi dərc edəsiniz.” PEN Klub Azərbaycanın rəhbəri Xalq yazıçısı Çingiz Abdullayevdir.

19 May 2016 2:33

Anarın qızından xoş XƏBƏR

Mayın 19-da Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə yazıçı-publisist Günel Anarqızının “Seçilənlər” kitabının təqdimatı və musiqili ədəbi gecə keçiriləcək. Kitaba müəllifin 15 il ərzində (2001-2016) qələmə aldığı müxtəlif səpkili yazıları – müsahibə, esse, səyahət qeydləri, xatirə və ithafları daxildir. “Seçilənlər” kitabında oxucular dünya şöhrətli yazıçılar Çingiz Aytmatov, Oljas Süleymenov, Elçin, Çingiz Abdullayev, Xalq rəssamları Tahir Salahov, Toğrul Nərimanbəyov, Fərhad Xəlilov, Altay Sadıxzadənin müsahibələri, korifey musiqiçilər Tofiq Quliyev, Mirzə Babayev, Müslüm Maqomayev, Emin Sabitoğluna həsr olunmuş esselər, Rəsul Rza, Nigar Rəfibəyli, Vaqif Səmədoğlu və digər sənətkarımız haqqında ithaf xarakterli yazılar yer alıb. Ümumilikdə, incəsənətin müxtəlif sahələrini, eləcə də Azərbaycan diasporunun fəaliyyətini əhatə edən və doqquz bölümdən ibarət olan “Seçilənlər”də oxucu 50-dən artıq olduqca maraqlı və oxunaqlı yazıyla tanış ola bilər. Kitabın təqdimatına həsr olunmuş ədəbi-musiqili gecədə kitabda yer alan, seçilən sənətkarlar, opera müğənniləri Fidan və Xuraman Qasımovalar, xanəndələr Alim və Fərqanə Qasımovlar, pianoçu Murad Hüseynov, aktrisa Mehriban Zəki, vokal instrumental “Qaya” qrupu və digər sənətçilər iştirak edəcək. Gecənin aparıcıları Nərgiz Cəlilova və Murad Dadaşovdur.

18 May 2016 1:50

Qurandan pul çıxardan yazarlarımız

  Ötən həftə Oğuz elində şadlıq çadırları qurulmuşdu. İgid yazarlar boy söylədi, xanın şərəfinə təşəkkürlərini bildirdilər “Quran motivləri əsasında” hekayə müsabiqəsində bacarana can qurban deyib yazarlarımız “Quran”dan da pul çıxarda bildilər. Müsabiqənin bu qədər uzanması Baybörən kimi yazarların səbr gözünü tutmuşdu. Niyə bu qədər uzandı? Bəlkə ədəbi iç oğuzla, dış oğuz arasında soyuq sular axır deyə barmağımı dişləmişdim. Yaxşı ki, nəticələr tez açıqlandı, Beyrək geri döndü, yoxsa indiyə barmağımı yeyib qurtarmışdım. 700 manat alan ağ çadıra, 500.. 300... və.s. hər kəs halından məmnun idi. Çox gözəl! Amma bir neçə saat sonra sosial şəbəkələrdə izləyicilər diplom yağışına tutuldu. Ilahi, bu nədir? Bəlkə Bakıda “Qramota” zavodu açılıb xəbərimiz yoxdur. Bizdə müsabiqələrdə münsiflər “komandir”in iştirakçı yazara münasibətini nəzərə alıb qiymətləndirmə aparır. Digər iştirakçıların kim olduğundan xəbərsiz olduğumdan, həmçinin özüm iştirak etmədiyimdən, sırf qaliblər əsasında bir-iki kəlmə söz deyib başınızı ağrıdardım. Mirmehdi Ağaoğlu, Elçin Aslangil, Günel Eyvazlı istənilən müsabiqədə qalib olmağa layiq yazarlardır. Mirmehdinin yazı üslübu, səlisliyi,(gənc ədəbi yazarlar arasında yazı dilinin ustalarından sayardım)Elçinin bir qədər ədəbiyyatdan, kənar bir rayon yerində azad fəaliyyəti, Günelin ədəbi cəfakeşliyi və son vaxtlar imzasını isbatlaması müsibiqənin ədaləti barədə adamda əminlik yaradır. Yoxsa, Quran üzərindən alver qurmaq zatən, sonradan qələminizə qənim olar. Müsabiqənin elanı bir qədər geniş işıqlandırılmaması və yaxud işığın tam effekt verməməsi ədəbi mühitin bir kəsiminin xəbərsiz olmasına səbəb olmuşdu. Bilmirəm, bəlkə də Qaraca çoban ocağa az odun ataraq, bu odunların arxasına keçmişdi, ya da istəmirdi “düşmənlər”i görsün, iştirak etsin... Qınamağıma baxmayın, qaliblərdən əlavə bəzi iştirakçıların ayrı-ayrı dini qurumlar tərəfindən də qiymətləndirilməsini hər halda gözəl nümunə kimi qiymətləndirərdim. Vaxtilə dindarların yazarlara münasibəti, az qala dərisini soymaqdan həzz alan bir cəmiyyətdə dini qurumlar, yaradıcılıq fondunun, məscidlərin birgə iştirak etməsi tolerantlığı, multikultural dəyərlərin qorunması, inkişafı üçün gözəl addımdır. Yaradıcılıq Fondunun son vaxtlar bu tip fəaliyyətlərini ədalət naminə qiymətləndirmək lazımdır. Emin PİRİ

17 May 2016 8:11

Fakt

Bizi izləyin